Bleikja þolir flutning í ísalt vatn fyrr á seiðastigi en áður var talið

Frá Tilraunaeldisstöð Hafrannsóknastofnunar að Stað í Grindavík.
Mynd:Hafrannsóknastofnun.

Ný rannsókn bendir til að hægt sé að flytja bleikju í ísalt vatn mun fyrr á seiðastigi en nú tíðkast í bleikjueldi

Ný rannsókn frá Tilraunaeldisstöð Hafrannsóknastofnunar í Grindavík bendir til að hægt sé að flytja bleikju yfir í ísalt vatn mun fyrr á seiðastigi en nú tíðkast, án þess að neikvæð áhrif komi fram á lifun eða beinheilsu fiskanna. Niðurstöðurnar geta haft verulega þýðingu fyrir þróun bleikjueldis á Reykjanesi þar sem aðgengi að fersku eða lítt söltu grunnvatni er takmarkað. [sciencedirect.com]

Rannsóknin birtist nýlega í vísindaritinu Aquaculture og var framkvæmd af Tómasi Árnasyni. Markmiðið var að kanna hvort hægt væri að flytja bleikju af Hólastofni úr vatni með 3 ‰ seltu yfir í ísalt vatn (20 ‰ seltu) snemma á seiðastigi, í stað þess að bíða þar til fiskurinn hefur náð mun meiri stærð (100 – 200 g) eins og almennt er gert í dag.

Úr tilraunaeldisstöðinni

Tveir hópar bornir saman

Í rannsókninni voru samtals 432 merktir fiskar aldir við tvær mismunandi eldisaðferðir. Annar hópurinn var fluttur yfir í ísalt vatn þegar fiskarnir vógu að meðaltali um 8 grömm, en hinn hópurinn var áfram í vatni með 3 ‰ seltu og ekki færður í 20 ‰ fyrr en þeir höfðu náð um 176 gramma þyngd. Fylgst var með vexti, lifun, kynþroska og beinheilsu fiskanna í rúmlega 500 daga, eða fram að sláturstærð.

Góður árangur þrátt fyrir snemmbúinn flutning í ísalt vatn

Niðurstöðurnar sýndu að fiskar sem voru fluttir snemma yfir í ísalt vatn óxu fyrst um sinn hægar en fiskar sem dvöldu lengur í vatni með 3 ‰ seltu. Þegar líða tók á eldistímann minnkaði þessi munur hins vegar jafnt og þétt. Frá degi 328 og fram að slátrun mældist enginn marktækur munur á lengdarvexti hópanna.

Við lok rannsóknarinnar vó hópurinn sem færður var síðar í ísalt vatn að meðaltali um 1.252 grömm á móti 1.063 grömmum hjá hópnum sem fór fyrr yfir. Munurinn í þyngd var því enn til staðar, en fiskarnir voru svipaðir að lengd. Höfundur rannsóknarinnar bendir á að vaxtasveiflur séu vel þekktar hjá bleikju. Þar sem lengdarmunur hópanna var nánast horfinn við lok rannsóknarinnar er líklegt að munurinn í þyngd hefði minnkað enn frekar ef rannsóknin hefði staðið lengur.

Mikilvægast er þó að lifun var sambærileg í báðum hópum. Smáir fiskar, aðeins um 8 grömm að þyngd, þoldu því langvarandi eldi við 20 ‰ seltu án aukinnar dánartíðni.

Fullvaxin bleikja. Mynd: Svanhildur Egilsdóttir

Beinheilsa reyndist betri hjá fiskum sem voru fluttir fyrr í ísalt vatn

Eitt athyglisverðasta atriði rannsóknarinnar var tengsl flutningstíma við beinheilsu. Hjá fiskum sem voru fluttir seint yfir í ísalt vatn greindist vansköpun í um 13% einstaklinga. Hjá fiskum sem fóru snemma yfir var hlutfallið hins vegar aðeins um 2%. Hlutfall vansköpunar var því rúmlega fimmfalt hærra hjá hópnum sem fór seint í ísalt vatn.

Mikilvæg þýðing fyrir bleikjueldi

Meginhluti bleikjueldis á Íslandi fer fram á Reykjanesi, þar sem einnig eru stærstu bleikjueldisstöðvar heims. Þar byggir eldið að miklu leyti á nýtingu grunnvatns á fyrstu vaxtarstigum og ísöltu vatni úr borholum síðar á eldisferlinu. Þar sem aðgengi að grunnvatni getur takmarkað möguleika til aukinnar framleiðslu gæti snemmbær flutningur seiða í ísalt vatn losað um dýrmæta grunnvatnsauðlind.

Niðurstöður rannsóknarinnar benda til að bleikja af Hólastofni geti aðlagast ísöltu vatni snemma á seiðastigi og að flutningur í ísalt vatn geti farið fram mun fyrr en núverandi verklag gerir ráð fyrir. Ný, óbirt rannsókn í Tilraunaeldisstöð Hafrannsóknastofnunar bendir í sömu átt. Þar hafa bleikjur sem voru undir einu grammi dafnað vel eftir beinan flutning úr lítt söltu vatni í 20 ‰. Saman benda þessar rannsóknir til að snemmbær flutningur í ísalt vatn geti stuðlað að hagkvæmari nýtingu grunnvatns og skapað svigrúm til aukinnar framleiðslu á eldisbleikju með minni þörf fyrir fjárfestingar í endurnýtingarbúnaði.