Gervigreindarstefna

Stefna Hafrannsóknastofnunar um notkun gervigreindar

Tilgangur

Hafrannsóknastofnun nýtir gervigreind (AI) á ábyrgan hátt til að efla vísindi, náttúruvernd og stjórnsýslu. Stefna stofnunarinnar byggir á gagnsæi, áreiðanleika og siðferðislegum gildum, þar sem mannleg dómgreind hefur ávallt úrslitaáhrif þegar þörf krefur.

Skilgreiningar

Gervigreind (AI): Kerfi sem geta framkvæmt verkefni sem venjulega krefjast mannlegrar greindar, s.s. mynsturgreiningu, tölfræðigreiningu, spálíkön og tungumálavinnslu.

Þröng gervigreind: Sérhæft vélarnám (e. machine learning) sem leysir afmörkuð verkefni með sjálfvirkri aðlögun.

Breið gervigreind: Flóknari djúptauganet og stór mállíkön sem geta unnið úr fjölbreyttum og flóknum verkefnum.

Viðkvæmar upplýsingar: Gögn með persónugreinanlegum eða umhverfis- upplýsingum sem geta haft áhrif á stefnumótun eða verndun.

Sannprófun: Ferli við að staðfesta að greiningar og niðurstöður séu réttmætar og áreiðanlegar.

Gildissvið

Stefnan nær til allrar notkunar gervigreindar hjá Hafrannsóknastofnun, í rannsóknum, gagnavinnslu, stjórnsýslu og þjónustu. Hún gildir fyrir allt starfsfólk, verktaka og aðra aðila í samstarfi við stofnunina.

Meginreglur

Vísindaleg ábyrgð og gagnsæi

• Notkun gervigreindar skal byggja á traustum og gegnsæjum aðferðum sem auðvelda rekjanleika niðurstaðna.
• Gervigreind skal nýtt til að efla vísindastarf en ekki til að draga úr faglegri ábyrgð sérfræðinga.

Gæði gagna og gagnavinnsla

• Gögn sem mötuð eru í gervigreind skulu vera rétt og heildstæð.
• Sérstök áhersla skal lögð á rétta meðferð viðkvæmra gagna, þar með talið umhverfisupplýsinga og líffræðilegra gagna sem geta haft áhrif á hversskonar ráðgjöf, stefnumótun eða náttúruvernd.
• Gagnavinnsla með gervigreind skal unnin í öruggu og aðgengilegu umhverfi.

Persónuvernd og öryggi

• Öll notkun gervigreindar skal samræmast lögum um persónuvernd og upplýsingatækniöryggi.
• Sérstök áhersla skal lögð á verndun persónuupplýsinga í rannsóknum og gagnasöfnum.

Mannleg íhlutun og ábyrgð

• Gervigreind skal ekki koma í stað mannlegrar dómgreindar.
• Starfsfólk ber ávallt ábyrgð á túlkun og notkun niðurstaðna sem byggja á gervigreind.

Siðferði og jafnrétti

• Notkun gervigreindar skal byggjast á siðferðislegum grunni og stuðla að jafnrétti og hlutleysi.
• Forðast skal að nýting gervigreindar endurspegli, styrki eða veiki skekkjur í gögnum eða samfélagslegum viðhorfum.

Upplýsingaskylda og tilvísun

• Notkun gervigreindar skal alltaf vera skýr og merkjanleg í skýrslum og opinberum skjölum. Tilvísanir skulu vera rekjanlegar og framsettar með skiljanlegum hætti sem greina á milli vélar og manna.
• Niðurstöður úr vinnu gervigreindar skal skoða gaumgæfilega með tilliti til ritstuldar til að forðast brot á höfundarréttarlögum.

Notkun gervigreindar skal ávallt vera skýr og merkjanleg í skýrslum og opinberum skjölum. Tilvísanir skulu vera rekjanlegar og framsettar með skiljanlegum hætti sem greina á milli vélar og manna.

Fræðsla og hæfni

Hafrannsóknastofnun skal tryggja að starfsfólk fái viðeigandi fræðslu og þjálfun í notkun gervigreindar, með áherslu á gagnagreiningu, siðferðisleg álitamál og tæknilega hæfni.

Endurskoðun og þróun

Stefnan skal endurskoðuð reglulega í ljósi tækniframfara, breytinga á lögum og þróunar í vísindalegum og siðferðislegum viðmiðum. Endurskoðun skal fara fram að lágmarki annað hvert ár.