Ársskýrsla Hafrannsóknastofnunar fyrir árið 2025 er komin út

Ársskýrsla Hafrannsóknastofnunar fyrir árið 2025 er komin út og er aðgengileg á vef stofnunarinnar, hér. Í ávarpi sínu í skýrslunni segir Eggert Benedikt Guðmundsson, forstjóri Hafrannsóknastofnunar, að traustar ákvarðanir byggi á traustri þekkingu og að langtímarannsóknir séu einn helsti styrkur stofnunarinnar. Hann bendir einnig á að nýtt rannsóknaskip hafi styrkt getu stofnunarinnar til að fylgjast með breytingum í hafinu og afla gagna sem verði grunnur að ráðgjöf næstu áratuga.

Í skýrslunni er farið yfir helstu verkefni ársins á sviði haf- og ferskvatnsrannsókna, ráðgjafar, alþjóðlegs samstarfs og innviðauppbyggingar.

Nýtt rannsóknaskip markar tímamót

Stærstu tíðindi ársins voru afhending nýja rannsóknaskipsins Þórunnar Þórðardóttur HF 300, sem tekin var í notkun 13. mars 2025. Um leið lauk tæplega 55 ára farsælum starfsferli Bjarna Sæmundssonar HF 30, sem verið hafði burðarás íslenskra hafrannsókna frá árinu 1970.

Þórunn Þórðardóttir er 70 metra langt tvíorkuskip, búið rafknúnum skrúfum og öflugum rafhlöðum sem bæta orkunýtingu og draga úr umhverfisáhrifum. Skipið var smíðað á Spáni fyrir um fimm milljarða króna og hóf rannsóknastörf fljótlega eftir komuna til landsins. 

Skipið er nefnt eftir Þórunni Þórðardóttur (1925–2007), frumkvöðli í íslenskum hafrannsóknum og fyrstu íslensku konunni sem lauk háskólamenntun í sjávarlíffræði. Hún lagði grunn að rannsóknum á frumframleiðni í hafinu við Ísland.

Stærsti áfangi í kortlagningu hafsbotns til þessa

Í skýrslunni er einnig fjallað um að á árinu bættust við um 55.300 km² af samfelldum fjölgeislamælingum innan íslenskrar efnahagslögsögu, sem er mesta flatarmál sem kortlagt hefur verið á einu ári. Þar með hafa alls um 63,4% af íslensku efnahagslögsögunni verið kortlögð með fjölgeislamælingum. Mælingarnar fóru meðal annars fram í Ægisdjúpi austur af landi, þar sem dýpi mælist niður í um 3.500 metra — það mesta innan lögsögunnar.

Áfram unnið að langtímavöktun og nýjum aðferðum

Hafrannsóknastofnun hélt áfram umfangsmikilli vöktun á umhverfi sjávar, plöntu- og dýrasvifi, botnfiskum, uppsjávarstofnum og sjávarspendýrum, auk vöktunar í ferskvatni og vegna sjókvíaeldis. Meðal nýjunga á árinu má nefna:

• Nýjan vef þar sem niðurstöður vor- og haustralls eru birtar á aðgengilegan hátt.
• Endurupptöku ungsíldarmælinga sem legið höfðu niðri frá 2018.
• Aukna notkun umhverfis-DNA (eDNA) og gervigreindar við tegundagreiningar.
• Áframhaldandi þróun hugbúnaðarins Photolith og gervigreindarlíkana til aldursgreiningar fiska.

Stofnunin tók einnig þátt í nýju sex ára Evrópuverkefni, LIFE ICEWATER, sem miðar að því að efla vernd og þekkingu á vatnsauðlindinni í samstarfi 23 íslenskra stofnana, sveitarfélaga og fyrirtækja.

Sjón er sögu ríkari og hvetur Hafrannsóknastofnun fólk til að lesa skýrsluna.