Vistfræðirannsóknir á ljósátu í Steingrímsfirði: Lífssaga og stofnstærð árin 2021-2023

Ágrip

Gerð er grein fyrir niðurstöðum rannsókna sem fram fóru frá maí 2021 til júní 2023 með það að markmiði að afla upplýsinga um vistfræði og magn ljósátu í Steingrímsfirði. Magn og dreifing ljósátu var metin með bergmálsaðferð (38, 120, 200 kHz) og samanburði við upplýsingar frá háfum og svifsjá. Sjávarhiti við yfirborð var ~7°C í október, ~2°C í febrúar og ~6°C í júní. Flúrljómun (mælikvarði á magn blaðgrænu) var mjög lág í október og febrúar en mun hærri í júní sem er vísbending um mikinn vöxt svifþörunga á þeim tíma. Agga (Thysanoessa raschii) reyndist algengasta ljósátutegundin (~48% af heildarafla allra leiðangra) en talsvert fannst líka af augnsíli (T. inermis, ~18%). Náttlampi (Meganyctiphanes norvegica) var fremur sjaldgæfur (~2%). Ljósátulirfur (furcilíu-stig) voru algengar í júní (~59-99%) sem endurspeglar að hrygning ljósátu hafi gerst nokkru fyrr, sennilega aðallega í maí. Bergmálsmælingarnar sýndu að lífmassi ljósátu var mestur í dýpstu álunum í Steingrímsfirði (dýpi > ~70-80 m). Gott samræmi reyndist á milli bergmálsmælinganna og svifsjármælinganna. Endurvarpsstuðlar ljósátu voru reiknaðir út samkvæmt tveimur aðferðum. Annars vegar var notast við svokallað DWBA-líkan (Distorted-Wave Borne Approximation) en hins vegar var gerður samanburður á milli endurvarpsgilda og mælinga á þéttleika ljósátu samkvæmt svifsjármælingunum. Samkvæmt fyrri aðferðinni var árlegur meðallífmassi ljósátu í Steingrímsfirði metinn ~8-11 þúsund tonn (meðaltal þriggja leiðangra ~10 þúsund tonn) en samkvæmt þeirri síðari ~ 6-11 þúsund tonn (meðaltal ~9 þúsund tonn). Meðalþéttleiki ljósátu samkvæmt fyrri aðferðinni var ~161 g m^-2, en samkvæmt hinni síðari ~144 g m^-2. Dægurfar ljósátu var rannsakað í júní 2023. Niðurstöður sýndu að það voru einkum stærri einstaklingarnir sem ástunduðu lóðréttar dægurgöngur upp í yfirborðslögin að nóttu til á meðan ungviðið (afkomendur vorhrygningar) hélt sig í yfirborðslögum allan sólarhringinn. Ljósáta er mikilvægur þáttur í fæðu flestra nytjastofna á svæðinu. Ef til nýtingar ljósátu kemur er því mikilvægt að fylgjast vel með hvernig ljósátustofnarnir bregðast við nýtingu.

Abstract

Results are presented of a study that was carried out from May 2021 to June 2023 in Steingrímsfjörður northwest Iceland to estimate the abundance and distribution of euphausiids. It was done by acoustic surveys using echo sounders at 38, 120 and 200 kHz. Concurrent data on abundance and distribution of euphausiids were obtained by Bongo-nets and Video Plankton Recorder (VPR). Near surface temperatures were ~7°C in October, decreased to ~2°C in February and increased to ~6°C in June. Fluorometer values (an index of phytoplankton biomass) were generally very low in October and February, while much higher values were recorded in June reflecting significant phytoplankton growth. Thysanoessa raschii was the most abundant euphausiid species (~48% of total catch of euphausiids for all the cruises combined), followed by T. inermis (~18%) and Meganyctiphanes norvegica (~2%). Euphausiids larvae (furcilia stage) were very abundant in June (~59-99%) reflecting that spawning hand taken place prior to the sampling, probably mainly in May. The acoustic measurements indicated greatest biomass of euphausiids in the middle trough of the fjord where depth was greater than ~70-80 m. Acoustic and VPR estimates of euphausiid density agreed fairly well. Biomass of krill for the whole study area based on target strength (TS) estimated by the Distorted‐Wave Borne Approximation (DWBA) model ranged between ~8 and ~11 thousand tonnes wet weight with a mean value for three cruises of ~10 thousand tonnes. Values based on TS derived from matching the acoustic signals to the abundance of animals according to the VPR ranged between ~6 and ~11 thousand tonnes wet weight with a mean of ~9 thousand tonnes. These two approaches resulted in mean krill density of ~161 gm^-2 and ~144 gm^-2, respectively. Diel variability in vertical distribution was studied in June 2023. Results show that the larger individuals of krill were those that mainly took part in vertical dial migrations to the surface layers at night, whereas the smaller ones (the juveniles from the spring spawning) tend to be concentrated in surface waters during both day and night. Euphausiids form an important component of the food of almost all utilized stocks in the region. Utilisation or harvesting of euphausiids in the fjord should therefore be paralleled by by-catch analysis and analysis of how the stocks react to the harvesting.