Loðna

Helstu niðurstöður

• Stærð veiðstofns loðnu og veiðar úr honum sveiflast milli ára og stjórnast af stærð árganga hverju sinni. Frá því að breytingar urðu á uppeldis- og fæðusvæðum stofnsins um árið 2000 hafa bæði stofnstærð og veiðar að jafnaði verið minni en áður.

• Árgangurinn frá 2024 er metinn stór, með vísitölu upp á 118,7 milljarða ungloðnu í haustmælingu 2025, eða fimmta hæsta nýliðunar sem mælst hefur.

• Upphafsráðgjöf loðnu fyrir fiskveiðiárið 2026/2027 er sú að loðnuafli verði ekki meiri en 358 044 tonn. Þessi ráðgjöf byggir á bergmálsmælingum á ókynþroska hluta stofnsins að hausti.

• Haustmælingin 2025 náði yfir meginútbreiðslusvæði stofnsins.

Almennar upplýsingar

Loðna er smávaxin og skammlíf uppsjávarfisktegund. Hún er kaldsjávartegund útbreidd á heimskautsvæðum og jöðrum þeirra í Norður-Atlantshafi og Norður-Kyrrahafi. Loðna á svæðinu kringum Ísland, Austur-Grænland og Jan Mayen er talin vera sérstakur stofn, og verður hér eftir vísað til sem ÍSAGJM loðnu.

Loðnuveiðar hófust á Íslandi um miðjan sjöunda áratuginn. Auk þess að vera mikilvægur nytjastofn er loðna lykiltegund í vistkerfi Íslands. Hún nærist á smáum svifdýrum, sérstaklega krabbaflóm, en einnig á marflóm og ljósátu. Loðna er mikilvæg fæða fyrir þorsk, ufsa, ýsu, lúðu og aðrar nytjafiska. Hún er einnig mikilvæg fæða fyrir hvali og fugla. Þannig gegnir loðnan mikilvægu hlutverki í að flytja orku og næringarefni upp í efri lög fæðuvefsins. Kjörhitastig fyrir loðnu er venjulega 1–3°C á fæðugöngu og er það þá oft við syðsta hluta kalds heimskautasjávar. Loðna gengur í torfum til vetursetu og hrygningarsvæða síðla hausts frá fæðusvæðum norður af Íslandi, austan og suðaustan Grænlands. Hún nálgast landgrunnsbrúnina norðan við Ísland og gengur síðan meðfram henni réttsælis umhverfis landið. Hluti megin göngunnar heldur áfram vestur fyrir land. Hrygning fer fram á grunnsævi í mars–apríl í tiltölulega hlýjum sjó sunnan og suðvestan lands. Hrygningar hefur einnig orðið vart norðan við landið en umfang þeirrar hrygningar hefur verið talið lítið samanborið við heildar magnið sem hrygnir í suðri. Meirihluti loðnunnar deyr eftir hrygningu, yfirleitt þriggja ára gömul, en aðallega hrygnur geta lifað af hrygninguna (Christiansen og fél. 2008). Eftir klak reka loðnulirfur með straumum út á landgrunnið norðan Íslands og í breytilegu magni í Grænlandssund og á landgrunn Austur-Grænlands. Uppeldissvæði loðnunnar eru á hafsvæðum norðan við Ísland og í auknum mæli á landgrunninu við Austur-Grænland frá því í upphafi 21. aldar (Bardarson o.fl. 2021; Singh o.fl. 2023).

Veiðar

Aflaþróun

Heildarafli loðnu á ÍSAGJM svæðinu hefur sveiflast mikið frá upphafi veiðanna um miðjan sjöunda áratuginn, með hámörkum seint á tíunda áratugnum og snemma á fyrsta áratug þessarar aldar, fylgt eftir af umtalsverðum samdrætti í kjölfar þess. Veiðar á ÍSAGJM loðnustofninum á vertíðinni 2025/2026 voru um 190 þúsund tonn. Heildarafli frá upphafi er sýndur á Mynd 1 eftir tíma árs og eftir veiðiþjóð á Mynd 2.

Mynd 1: Loðna. Heildarafli (í þúsundum tonna) frá 1963/64 eftir veiðitímabilum.

Mynd 2: Loðna. Heildarafli (í þúsundum tonna) frá 1963/64 eftir veiðiþjóð.

Tafla 1: Loðna. Alþjóðlegur afli frá 1964 að vetrarlagi (janúar–mars) og um sumar og haust (júni–desember) í þúsundum tonna.

Year	Iceland_Winter	Norway_Winter	Faroes_Winter	Greenland_Winter	Total_Winter	Iceland_Sum.Aut	Norway_Sum.Aut	Faroes_Sum.Aut	Greenland_Sum.Aut	EU_Sum.Aut	Total_Sum.Aut	Total
1964	8.6	0.0	0.0	0.0	8.6	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	8.6
1965	49.7	0.0	0.0	0.0	49.7	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	49.7
1966	124.5	0.0	0.0	0.0	124.5	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	124.5
1967	97.2	0.0	0.0	0.0	97.2	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	97.2
1968	78.1	0.0	0.0	0.0	78.1	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	78.1
1969	170.6	0.0	0.0	0.0	170.6	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	170.6
1970	190.8	0.0	0.0	0.0	190.8	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	190.8
1971	182.9	0.0	0.0	0.0	182.9	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	182.9
1972	276.5	0.0	0.0	0.0	276.5	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	276.5
1973	440.9	0.0	0.0	0.0	440.9	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	440.9
1974	461.9	0.0	0.0	0.0	461.9	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	461.9
1975	457.1	0.0	0.0	0.0	457.1	3.1	0.0	0.0	0.0	0.0	3.1	460.2
1976	338.7	0.0	0.0	0.0	338.7	114.4	0.0	0.0	0.0	0.0	114.4	453.1
1977	549.2	0.0	24.3	0.0	573.5	259.7	0.0	0.0	0.0	0.0	259.7	833.2
1978	468.4	0.0	36.2	0.0	504.6	497.5	154.1	3.4	0.0	0.0	655.0	1159.6
1979	521.7	0.0	18.2	0.0	539.9	442.0	124.0	22.0	0.0	0.0	588.0	1127.9
1980	392.1	0.0	0.0	0.0	392.1	367.4	118.7	24.2	0.0	17.3	527.6	919.7
1981	156.0	0.0	0.0	0.0	156.0	484.6	91.4	16.2	0.0	20.8	613.0	769.0
1982	13.2	0.0	0.0	0.0	13.2	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	13.2
1983	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	133.4	0.0	0.0	0.0	0.0	133.4	133.4
1984	439.6	0.0	0.0	0.0	439.6	425.2	104.6	10.2	0.0	8.5	548.5	988.1
1985	348.5	0.0	0.0	0.0	348.5	644.8	193.0	65.9	0.0	16.0	919.7	1268.2
1986	341.8	50.0	0.0	0.0	391.8	552.5	149.7	65.4	0.0	5.3	772.9	1164.7
1987	500.6	59.9	0.0	0.0	560.5	311.3	82.1	65.2	0.0	0.0	458.6	1019.1
1988	600.6	56.6	0.0	0.0	657.2	311.4	11.5	48.5	0.0	0.0	371.4	1028.6
1989	609.1	56.0	0.0	0.0	665.1	53.9	52.7	14.4	0.0	0.0	121.0	0.0
1990	612.0	62.5	12.3	0.0	686.8	83.7	21.9	5.6	0.0	0.0	111.2	798.0
1991	202.4	0.0	0.0	0.0	202.4	56.0	0.0	0.0	0.0	0.0	56.0	258.4
1992	573.5	47.6	0.0	0.0	621.1	213.4	65.3	18.9	0.5	0.0	298.1	919.2
1993	489.1	0.0	0.0	0.5	489.6	450.0	127.5	23.9	10.2	0.0	611.6	1101.2
1994	550.3	15.0	0.0	1.8	567.1	210.7	99.0	12.3	2.1	0.0	324.1	891.2
1995	539.4	0.0	0.0	0.4	539.8	175.5	28.0	0.0	2.2	0.0	205.7	745.5
1996	707.9	0.0	10.0	5.7	723.6	474.3	206.0	17.6	15.0	60.9	773.8	1497.4
1997	774.9	0.0	16.1	6.1	797.1	536.0	153.6	20.5	6.5	47.1	763.6	1561.5
1998	457.0	0.0	14.7	9.6	481.3	290.8	72.9	26.9	8.0	41.9	440.5	921.8
1999	607.8	14.8	13.8	22.5	658.9	83.0	11.4	6.0	2.0	0.0	102.4	761.3
2000	761.4	14.9	32.0	22.0	830.3	126.5	80.1	30.0	7.5	21.0	265.1	1095.4
2001	767.2	0.0	10.0	29.0	806.2	150.0	106.0	12.0	9.0	17.0	294.0	1061.2
2002	901.0	0.0	28.0	26.0	955.0	180.0	118.7	0.0	13.0	28.0	339.7	1294.7
2003	585.0	0.0	40.0	23.0	648.0	96.5	78.0	3.5	2.5	18.0	198.5	846.5
2004	478.8	15.8	30.8	17.5	542.9	46.0	34.0	0.0	12.0	0.0	92.0	634.9
2005	594.1	69.0	19.0	10.0	692.0	9.0	0.0	0.0	0.0	0.0	9.0	701.1
2006	193.0	8.0	30.0	7.0	238.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	238.0
2007	307.0	38.0	19.0	12.8	376.8	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	376.8
2008	149.0	37.6	10.1	6.7	203.4	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	203.4
2009	15.1	0.0	0.0	0.0	15.1	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	15.1
2010	110.6	28.3	7.7	4.7	150.7	5.4	0.0	0.0	0.0	0.0	5.4	156.1
2011	321.8	30.8	19.5	13.1	385.2	8.4	58.5	0.0	5.2	0.0	72.1	457.3
2012	576.2	46.2	29.7	22.3	674.4	9.0	0.0	0.0	1.0	0.0	10.0	684.4
2013	454.0	40.0	30.0	17.0	541.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	541.0
2014	111.4	6.2	8.0	16.1	141.7	0.0	30.5	0.0	5.3	9.7	45.5	187.2
2015	353.6	50.6	29.9	37.9	471.9	0.0	0.0	0.0	2.5	0.0	2.5	474.4
2016	101.1	58.2	8.5	3.3	171.1	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	171.1
2017	196.8	60.4	15.0	27.4	299.8	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	299.8
2018	186.3	74.5	14.3	11.4	286.5	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	286.5
2019	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2020	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2021	67.0	49.4	6.4	6.6	129.4	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2022	433.8	122.3	29.5	26.6	612.1	4.3	0.0	0.0	0.6	0.0	4.9	617.0
2023	325.7	50.4	22.8	46.3	445.2	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2024	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2025	5.5	0.0	0.8	3.0	9.4	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	9.4
2026	151.8	0.0	9.0	29.3	190.1	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0

Útbreiðsla veiða

Dreifingu afla íslenska veiðiskipa eftir árum má sjá á Mynd 3.

Sögulega hefur meirihluti aflans verið veiddur í hringnót, en breytilegt magn í flottroll eftir vertíðum, háð útgefnu aflamarki og hvenær það er gefið út. Talið er að brottkast hafi verið óverulegt. Aflinn 2025/26 var að mestu veiddur í hringnót (98%) en lágt hlutfall veitt í upphafi vertíðar í flottroll (2%).

Loðnuveiðar í flottroll eru aðallega stundaðar við landgrunnsbrúnina norðan, norðaustan og austan Íslands. Hringnótaveiðar, hins vegar, eru að langmestu leyti stundaðar uppá landgrunninu með ströndinni frá Suðausturlandi, vestur fyrir Reykjanes, í Faxaflóa, úti fyrir Snæfellsnesi, inní Breiðaförð og úti fyrir Vestfjörðum í sumum tilvikum (Mynd 5).

Árið 2026 voru veiðar í nót aðallega stundaðar í mjórri ræmu með ströndinni frá Suðausturlandi vestur að og norður fyrir Reykjanes nánast samfellt inn í Breiðafjörð (Mynd 3).

Mynd 3: Loðna. Dreifing afla íslenskra fiskiskipa samkvæmt afladagbókum.

Mynd 4: Loðna. Útbreiðsla veiða síðustu 10 ár (gagnvirk mynd), friðunarár eru undanskilin. Aflinn er sýndur á grundvelli afladagbóka íslenskra veiðiskipa. Litaspjaldið sýnir aflamagn stigskipt frá grænu (minni afli) til rauðs (meiri afli). Kortið gerir kleift að velja milli ára og þysja inn á tiltekin svæði.

Mynd 5: Loðna. Heildarafli (í þúsundum tonna) eftir veiðarfærum, tímabilin 1990–2002 og 2003–2026.

Heildarafli náði hámarki seint á tíunda áratugnum, yfir 1200 þúsund tonn, en dróst umtalsvert saman frá um 2002 til 2010, samhliða tímabilum lítillar stofnstærðar (Mynd 6). Afladagbækur íslenskra veiðiskipa sýna skýra mynd af sókninni. Aflahlutdeild mismunandi svæða sýnir nokkurn breytileika árin 1993–2026. Ekkert svæði sker sig úr sem mikilvægast fyrr en eftir 2005, þegar aflahlutdeild vestur og suðvestur svæðanna eykst greinilega, sem bendir til að sóknarmynstur veiðanna hafi breyst (Mynd 6). Þegar stofn var stór (seint á 10 áratug síðustu aldar) var loðna veidd víða um á veiðslóðinni, en þegar stofnstærð var lægri veiddist stærri hluti aflans á færri aðalveiðisvæðum suðvestan og vestan lands (Mynd 6).

Mynd 6: Loðna. Afli (í þúsundum tonna) eftir svæðum samkvæmt afladagbókum íslenska flotans.

Sé litið til árstíma hefur langmestur hluti loðnuaflans verið veiddur frá janúar og fram í apríl (Mynd 7). Hringnót hefur sögulega ráðið ríkjum í veiðunum, þótt hlutfall flotvörpu hafi sveiflast og náð 50% og meira um miðjan fyrsta áratug þessarar aldar og aftur vertíðirnar 2021-2023, en hefur lækkað aftur á síðustu árum (Mynd 8).

Mynd 7: Loðna. Afli (í þúsundum tonna) og hlutfall eftir veiðarfærum (PGT = Flottroll og PSE = Hringnót), mánuðum og árum samkvæmt afladagbókum íslenskra veiðiskipa.

Mynd 8: Loðna. Afli (í þúsundum tonna) og hlutfall eftir veiðarfærum (PGT = Flottroll og PSE = Hringnót) og árum samkvæmt afladagbókum íslenska flotans.

Flotastærð og sókn

Fiskiskip sem stunda loðnuveiðar nota annað hvort hringnót eða flotvörpu. Útgefið aflamark og tímasetning þess ræðu miklu um hvort veiðarfærið er notað, komi aflamark seint og sé það lítið minnka líkurnar á að flottroll verði notað á vertíðinni.

Fjöldi skipa sem landa 95% af árlegum afla minnkaði frá um 40 að meðaltali á tímabilinu 1993–2004. Fjöldinn jókst um hríð á milli 2009 og 2014 en eftir það hefur fjöldi skipa sem landa 95% aflans minnkað aftur í um 10 skip og náði sögulegu lágmarki árið 2025 (Mynd 9).

Mynd 9: Loðna. Fjöldi skipa (öll veiðarfæri) sem standa að 95% af heildarafla árlega frá 1994.

Eins og tekið er fram í skýrslu frá rýnifundi WKCAPELIN (‘benchmark’, ICES, 2023) er afli á sóknareiningu ekki talinn áreiðanlegur mælikvarði á stofnstærð loðnu, því hann ræðst af flóknu samspili torfuhegðunar loðnunnar, árangurs veiðitækni og fiskileitar, aflamarki og stjórn veiðanna fremur en loðnuþéttleika.

Tafla 2 gefur yfirlit um loðnulandanir eftir veiðarfærum og árum.

Tafla 2: Loðna. Loðnulandanir (í þúsundum tonna) eftir veiðarfærum og árum

Ár	Önnur skip (fjöldi)	Afli annarra skipa (þús. tonn)	Hringnót (fjöldi)	Afli Hringnótar (þús. tonn)	Flottroll (fjöldi)	Afli flottralls (þús. tonn)	Heildarafli (th. t)
2001	0	68.8	165	815.1	29	115.0	998.9
2002	2	141.9	146	846.7	59	239.4	1228.0
2003	0	210.9	107	371.4	63	319.6	901.9
2004	0	9.9	94	367.5	50	157.0	534.4
2005	1	0.0	90	414.5	57	190.0	604.5
2006	0	0.0	50	165.1	30	23.4	188.5
2007	1	0.0	64	258.8	34	50.5	309.3
2008	1	1.8	46	122.3	19	24.9	149.0
2009	0	0.0	15	15.1	0	0.0	15.1
2010	0	0.0	48	113.2	4	3.2	116.4
2011	1	51.7	64	250.9	22	79.5	382.1
2012	0	86.9	65	392.3	44	197.5	676.7
2013	1	23.7	50	335.6	30	121.3	480.6
2014	0	0.5	39	91.9	18	20.3	112.7
2015	0	0.0	55	309.7	19	44.7	354.4
2016	0	0.0	34	96.6	4	5.4	102.0
2017	0	0.0	42	197.9	0	0.0	197.9
2018	0	0.0	37	117.3	17	71.6	188.9
2021	0	0.0	34	69.5	21	77.9	147.4
2022	0	0.0	46	202.1	49	249.2	451.3
2023	0	325.7	46	320.6	6	5.2	651.5
2025	0	0.0	9	5.6	0	0.0	5.6
2026	0	0.0	37	150.9	2	1.0	151.9

Árgangasamsetning og meðalþyngd eftir aldri í afla

Sýnataka úr afla spannar árgangana 1961–2024, og er ætlað að endurspegla aldurssamsetningu loðnu í veiðunum (Mynd 10). Á síðari árum virðast vera færri árgangar í aflanum, vegna þess að veiðar fara aðallega fram á milli janúar og apríl, og loðna sjaldnar veidd að hausti í seinni tíð. Tekið skal fram að þessi árgangagreining endurspeglar kjörhæfni veiðanna en ekki endilega aldurssamsetningu stofnins, því veiðarnar geta beinst að ákveðnum aldurshópum, og sérstaklega að stærri og eldri einstaklingum.

Fjöldi fiska í sýnum ár hvert jókst frá því um 1980, náði hámarki um miðjan áttunda áratug síðustu aldar, í samræmi við góð aflabrögð um það leyti (Mynd 10). Sýnum fækkaði verulega eftir aldamót, og enn frekar þegar stofninn var lítill. Hvaða árgangur er ráðandi í aflanum er breytilegt á milli ára, og aðeins fáeinir árgangar eru áberandi á fleiri en einni vertíð.

Mynd 10: Loðna. Árgangasamsetning í loðnuveiðunum eftir árum. Efri hluti: fjöldi fiska í sýnum eftir árum, litaðir eftir árgöngum. Neðri hluti: hlutfall hvers árgangs í veiðunum eftir árum. Árgangar ná yfir fæðingarár 1961–2024.

Meðalþyngd eftir aldri er breytileg og víkur töluvert frá heildarmeðaltali allra árganga fyrir hvern aldurshóp, sem bendir til að vöxtur einstaklinga sé verulega breytilegur á milli árganga (Mynd 11). Breytileikinn vex með aldri, og sýna sumir árgangar frávik af stærðargráðunni 5–10 g. Eftir 2000 hefur meðalþyngd eftir aldri almennt verið hærri en langtímameðaltal, sérstaklega eldri aldurshóparnir (3–5).

Mynd 11: Loðna. Meðalþyngd eftir aldri og árgangi í loðnuveiðunum sem frávik frá langtímameðaltali.

Heildarafli í fjölda (milljörðum) og þyngd (þúsundum tonna) að hausti er gefinn í Tafla 3 og að vetrarlagi í Tafla 4.

Tafla 3: Loðna. Heildarafli á ÍSAGJM svæðinu í fjölda eftir aldurshópum (í milljörðum) og heildarfjöldi og -þyngd (í þúsundum tonna) á haustvertíð (ágúst–desember) frá 1985.

Ár	Aldur 1	Aldur 2	Aldur 3	Aldur 4	Aldur 5	Heildarfjöldi	Heildarþyngd
1985	0.8	25.6	15.4	0.2	0.0	42.0	919.7
1986	0.0	10.0	23.3	0.5	0.0	33.8	772.9
1987	0.0	27.7	6.7	0.0	0.0	34.4	458.6
1988	0.3	13.6	5.4	0.0	0.0	19.3	371.4
1989	1.7	6.0	1.5	0.0	0.0	9.2	121.0
1990	0.8	5.9	1.0	0.0	0.0	7.7	111.2
1991	0.3	2.7	0.4	0.0	0.0	3.4	56.0
1992	1.7	14.0	2.1	0.0	0.0	17.8	298.1
1993	0.2	24.9	5.4	0.2	0.0	30.7	611.6
1994	0.6	15.0	2.8	0.0	0.0	18.4	324.1
1995	1.5	9.7	1.1	0.0	0.0	12.3	205.7
1996	0.2	25.2	12.7	0.2	0.0	38.4	773.7
1997	1.8	33.4	10.2	0.4	0.0	45.8	763.6
1998	0.9	25.1	2.9	0.0	0.0	28.9	440.5
1999	0.3	4.7	0.7	0.0	0.0	5.7	102.4
2000	0.2	12.9	3.3	0.1	0.0	16.5	265.1
2001	0.0	17.6	1.2	0.0	0.0	18.8	294.0
2002	0.0	18.3	2.5	0.0	0.0	20.8	339.7
2003	0.3	11.8	1.0	0.0	0.0	14.3	199.5
2004	0.0	5.3	0.5	0.0	0.0	5.8	92.0
2005	0.0	0.4	0.0	0.0	0.0	0.4	9.0
2006	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2007	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2008	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2009	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2010	0.0	0.2	0.0	0.0	0.0	0.2	5.4
2011	0.0	2.5	1.6	0.0	0.1	4.1	72.1
2012	0.0	0.2	0.2	0.0	0.0	0.4	10.4
2013	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2014	0.0	2.2	0.6	0.0	0.0	2.8	45.5
2015	0.0	0.1	0.0	0.0	0.0	1.4	2.5
2016	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2017	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2018	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2019	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2020	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2021	0.0	2.6	0.6	0.0	0.0	4.2	77.1
2022	0.0	0.0	0.1	0.0	0.0	0.2	4.9
2023	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2024	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2025	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2026	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0

Tafla 4: Loðna. Heildarafli á ÍSAGJM svæðinu í fjölda eftir aldurshópum (í milljörðum) og heildarfjöldi og -þyngd (í þúsundum tonna) á vetrarvertíð (janúar–mars) frá 1986.

Ár	Aldur 1	Aldur 2	Aldur 3	Aldur 4	Aldur 5	Heildarfjöldi	Heildarþyngd
1986	0	0.1	9.8	6.9	0.2	17.0	391.8
1987	0	0.0	6.9	15.5	0.0	22.4	560.5
1988	0	0.0	23.4	7.2	0.3	30.9	657.2
1989	0	0.1	22.9	7.8	0.0	30.8	665.1
1990	0	1.4	24.8	9.6	0.1	35.9	686.8
1991	0	0.5	7.4	1.5	0.0	9.4	202.4
1992	0	2.7	29.4	2.8	0.0	34.9	621.1
1993	0	0.2	20.1	2.5	0.0	22.8	489.6
1994	0	0.6	22.7	3.9	0.0	27.2	567.1
1995	0	1.3	17.6	5.9	0.0	24.8	539.8
1996	0	0.6	27.4	7.7	0.0	35.7	723.6
1997	0	0.9	29.1	11.0	0.0	41.0	797.6
1998	0	0.3	20.4	5.4	0.0	26.1	481.3
1999	0	0.5	31.2	7.5	0.0	39.2	658.9
2000	0	0.3	36.3	5.4	0.0	42.0	830.3
2001	0	0.4	27.9	6.7	0.0	35.0	787.2
2002	0	0.1	33.1	4.2	0.0	37.4	955.0
2003	0	0.1	32.2	1.9	0.0	34.4	648.0
2004	0	0.6	24.6	3.0	0.0	28.3	542.9
2005	0	0.1	31.5	3.1	0.0	34.7	692.0
2006	0	0.1	10.4	0.3	0.0	10.8	230.0
2007	0	0.3	19.5	0.5	0.0	20.3	376.8
2008	0	0.5	10.6	0.4	0.0	11.5	202.4
2009	0	0.1	0.6	0.1	0.0	0.7	15.1
2010	0	0.7	5.3	0.9	0.0	6.9	150.7
2011	0	0.1	16.2	0.6	0.0	17.0	385.2
2012	0	0.6	25.0	6.1	0.0	31.8	674.4
2013	0	0.3	12.1	9.7	0.2	22.3	541.0
2014	0	0.1	4.8	1.3	0.0	6.1	141.8
2015	0	0.3	17.5	4.7	0.1	22.7	471.9
2016	0	0.4	5.5	2.0	0.0	8.0	171.1
2017	0	0.4	5.4	4.1	0.1	10.0	299.8
2018	0	0.6	10.4	0.9	0.0	11.9	286.5
2019	0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2020	0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2021	0	0.0	4.8	0.3	0.0	5.2	129.4
2022	0	0.2	22.6	1.5	0.0	24.3	612.1
2023	0	0.0	7.9	9.2	0.1	17.2	445.2
2024	0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0
2025	0	0.0	0.3	0.0	0.0	0.3	9.3
2026	0	0.1	6.8	0.7	0.0	7.6	190.0

Gögn og sýnataka

Gögn um veiðarnar

Þekja sýnatöku úr afla miðað við dreifingu veiðanna er almennt góð (Mynd 12), og til er löng tímaröð sýna úr afla. Sýnin eru tekin úr afla í hringnót og flotvörpu, með áherslu á að tryggja fullnægjandi sýnatöku yfir mismunandi svæði og tíma á vertíð. Meirihluti aflans síðustu 10 ár er 3 ára fiskur.

Mynd 12: Loðna. Gagnvirk dreifing afla síðustu 10 ár, friðunarár eru undanskilin. Aflinn er sýndur á grundvelli afladagbóka íslenska flotans. Litaspjaldið sýnir aflamagn stigskipt frá grænu (minni afli) til rauðs (meiri afli). Kortið gerir kleift að velja ár og þysja inn á tiltekin svæði. Litaðar punktar sýna sýnatökustöðvar litaðar eftir ríkjandi aldursflokknum.

Sýntaka úr afla

Að minnsta kosti 50–100 einstaklingar í hverju aflasýni eru teknir til nánari greiningar, lengd og þyngd og auk þess er kynþroskastig ákvarðað og kynkirtlar kynþroska fiska vegnir. Aldur fisksins er ákvarðaður með skoðun kvarna undir smásjá, lengdarmælingar eru framkvæmdar með stöðluðum mælibrettum með 1 mm nákvæmni. Líffræðiupplýsingar sem sýnin gefa eru grundvöllur skilnings á aldurssamsetningu og kynþroskahlutfalli loðnustofnsins, sem er aftur forsenda stofnmats og veiðistjórnunarákvarðana. Sýnatökuáætlunin miðar að því að gögnin séu dæmigerð fyrir veiðarnar, dreifingu aflans eftir svæðum og tíma árs, á svipaðan hátt og sýnataka í bergmálsmælingaleiðöngrum er notuð til að meta samsetningu og dreifingu stofnsins.

Tafla 5 sýnir fjölda lengdarmælinga og kvarnasýna til aldursgreingar í aflasýnum eftir árum og veiðarfærum.

Tafla 5: Loðna. Fjöldi sýna úr afla eftir árum, að meðtöldum fjölda lengdarmælinga og kvarnasýna til aldursgreiningar.

Ár	Fjöldi sýna	Lengdarmælinga (Hringnót)	Lengdarmælinga (Flottroll)	Eyrnasteinar (Hringnót)	Eyrnasteinar (Flottroll)
1993	1	9304	0	9292	0
1994	1	6208	0	6199	0
1995	1	5900	0	5898	0
1996	1	8438	0	8400	0
1997	1	10926	500	10911	500
1998	1	7196	0	7176	0
1999	1	5388	0	5385	0
2000	1	9097	0	8962	0
2001	1	8096	0	8078	0
2002	1	6322	0	6006	0
2003	0	3200	0	3190	0
2004	0	3100	0	3092	0
2005	0	1950	0	1943	0
2006	0	1400	0	1387	0
2007	0	3402	0	3268	0
2008	0	2899	0	2889	0
2009	0	814	0	796	0
2010	0	4363	0	4162	0
2011	0	4359	0	4350	0
2012	0	2465	0	2426	0
2013	0	2541	0	2535	0
2014	0	3942	0	3940	0
2015	1	5538	200	5528	200
2016	0	1700	0	1600	0
2017	1	6105	0	5982	0
2018	1	2295	2889	2062	2888
2020	0	0	200	0	200
2021	1	4276	889	4123	872
2022	1	5048	4542	4805	4519
2023	0	1470	2376	1464	2370
2025	0	74	1274	74	1273
2026	0	1798	750	1174	749

Leiðangursgögn

Bergmálsmælingar

Loðnustofninn á Íslands-Austur Grænlands-Jan Mayen svæðinu hefur verið metinn með bergmálsmælingum árlega síðan 1978. Mælingar hafa verið gerðar að haustlagi (september-desember) og á veturna (janúar-febrúar). Frekara yfirlit er að finna í stofnviðauka (stock-annex) vinnunefndar Alþjóða hafrannsóknaráðsins sem fjallar um stofninn NWWG, ICES.

Haustmæling 2025

Haustmælingar á loðnu hafa það að markmiði að meta stærð bæði fullorðins og uppvaxandi hluta loðnustofnsins (Bardarson og fél. 2024). Frá því árið 2010 hafa haustmælingar hafist í september (og að hluta til seint í ágúst) eða mánuði fyrr en árin þar á undan. Þetta var gert vegna vandkvæða við að ná utan um útbreiðslu stofnsins vegna hafíss og erfiðra veðurskilyrða síðla hausts á norðvestlægari fæðuslóð en í upphafi 21. aldar (Vilhjálmsson, 2007).

Fyrir hönd Hafrannsóknastofnunar tók r/s Árni Friðriksson þátt í haustmælingu loðnu 2025 og r/s Tarajoq fyrir hönd Grænlensku náttúrufræðistofnunarinnar (GINR, Greenland Institute of Natural Resources)(Mynd 13). Rannsóknarsvæðið var á og meðfram landgrunnsbrún Austur-Grænlands frá um 64°30´N að um 72°15´N, og náði einnig yfir Grænlandssund og landgrunnsbrúnina norðvestan við Ísland. Íslandshaf, Kolbeinseyjarhryggur og Grænlandshaf voru einungis könnuð lítillega vegna tímaskorts og loðnuleysi þar árin á undan. Af sömu ástæðum voru sjórannsóknir og sýnataka á dýrasvifi takmarkaðar samanborið við fyrri ár. Tafir urðu einnig vegna slæms veðurs.

Almennt takmarkaði hafís ekki yfirferð rannsóknaskipanna, þó höfðu borgarís og skortur á kortlagningu hafsbotns stundum áhrif á leiðarlínur og takmarkaði hve nálægt strönd Grænlands hægt var að komast (Mynd 13).

Kynþroska loðna sást aðallega utan íslenska landgrunnsins út af Vestfjörðum og norðvestan og norðan við Ísland (á milli 68-70°N og 20-22°V, Mynd 14). Í vestanverðu Grænlandssundi var kynþroska loðna blönduð ókynþroska loðnu, en loðnan austar var að mestu kynþroska. Líkt og á síðasta ári náði útbreiðsla kynþroska loðnu aðeins skammt austur af Grænlandssundi. Það fannst heldur engin loðna vestan við Jan Mayen hrygg eða Kolbeinseyjarhrygg. Almennt voru engin merki um verulegt magn loðnu austan við Kolbeinseyjarhrygg né meðfram landgrunnshlíðum út af norðurlandi. Norðan og norðvestan við Ísland og með suðvesturhluta grænlenska landgrunnsins var að finna ungviði (0-grúppa) af ýmsum tegundum, þar á meðal loðnu sem var ekki magngreind. Ókynþroska loðna var víða á grænlenska landgrunninu, aðallega á suðvesturhluta rannsóknarsvæðisins og í Grænlandssundi (Mynd 14).

Mynd 13: Loðna. Hlutfallslegur þéttleiki sem NASC gildi, dagana 23. ágúst-22. september 2025. Leiðarlínur r/s Árna Friðrikssonar og Tarajoq í bergmálsmælingu í mismunandi lit.

Mynd 14: Loðna. Leiðarlínur þátttakenda og hlutfall kynþroska í loðnusýnum og svæðisbundin úthlutun í mati á haustmælingu á tímabilinu 23. ágúst-22. september 2025.

Heildar lífmassi loðnu mældist 1 209 þús. tonn, þar af var lífmassi kynþroska hluta stofnsins 417,5 þús. tonn. Ókynþroska hluti lífmassans var 791 þús. tonn. Vísitala fjölda ókynþroska loðnu var metinn 118,7 milljarðar, sem er fimmta hæsta mæling í tímaröðinni, og bendir til að 2024 árgangurinn sé stór. Tafla 6 gefur heildarfjölda og lífmassa skipt eftir aldri og lengd.

Tafla 6: Loðna. Áætluð stofnstærð í fjöldi og lífmassa (tonn) eftir aldri (árum) og lengd (cm) úr haustmælingu með bergmálsaðferð (23. ágúst-22. september 2025, sjá Mynd 13).

Flokkur	Lengd	aldur1	aldur2	aldur3	aldur4	aldur5	Heildarfjöldi	Heildarlífmassi (tonn)
Ungloðnu	8.5	1165	0	0	0	0	1165	3337
Ungloðnu	9	3680	0	0	0	0	3680	11877
Ungloðnu	9.5	2939	0	0	0	0	2939	10583
Ungloðnu	10	5293	0	0	0	0	5293	21200
Ungloðnu	10.5	10316	0	0	0	0	10316	44837
Ungloðnu	11	8386	0	0	0	0	8386	40235
Ungloðnu	11.5	12052	0	0	0	0	12052	63357
Ungloðnu	12	12267	0	0	0	0	12267	71473
Ungloðnu	12.5	11810	79	0	0	0	11890	76413
Ungloðnu	13	10220	79	0	0	0	10300	71446
Ungloðnu	13.5	10512	79	0	0	0	10591	80606
Ungloðnu	14	11482	316	0	0	0	11798	97963
Ungloðnu	14.5	5111	238	79	0	0	5429	49484
Ungloðnu	15	3791	477	79	0	0	4347	43612
Ungloðnu	15.5	2648	711	0	0	0	3359	36974
Ungloðnu	16	676	412	0	0	0	1087	12572
Ungloðnu	16.5	446	1027	0	0	0	1474	17682
Ungloðnu	17	446	250	79	0	0	776	10291
Ungloðnu	17.5	96	397	79	0	0	573	8589
Ungloðnu	18	16	430	25	0	0	471	6807
Ungloðnu	18.5	0	128	159	0	0	287	5059
Ungloðnu	19	0	159	0	0	0	159	2941
Ungloðnu	19.5	0	96	0	0	0	96	1791
Ungloðnu	20	0	48	79	0	0	128	2701
Kynþroska	8.5	25	0	0	0	0	25	141
Kynþroska	9	78	0	0	0	0	78	508
Kynþroska	9.5	25	0	0	0	0	25	185
Kynþroska	10	356	0	0	0	0	356	2741
Kynþroska	10.5	329	0	0	0	0	329	2899
Kynþroska	11	530	25	0	0	0	555	5608
Kynþroska	11.5	491	126	0	0	0	617	6727
Kynþroska	12	343	178	0	0	0	521	5919
Kynþroska	12.5	511	434	79	0	0	1024	12946
Kynþroska	13	187	665	0	79	0	931	13104
Kynþroska	13.5	231	1079	0	0	0	1310	19810
Kynþroska	14	157	1946	105	0	0	2207	37769
Kynþroska	14.5	25	1651	82	0	0	1758	32437
Kynþroska	15	0	2304	89	0	0	2393	47764
Kynþroska	15.5	0	1404	50	0	0	1455	32198
Kynþroska	16	0	2058	119	0	0	2177	52370
Kynþroska	16.5	0	1168	176	0	0	1344	34923
Kynþroska	17	0	1218	278	0	0	1496	42556
Kynþroska	17.5	0	718	213	16	0	948	28345
Kynþroska	18	0	379	113	41	0	533	17403
Kynþroska	18.5	0	145	147	0	16	308	10889
Kynþroska	19	0	25	64	0	0	89	3342
Kynþroska	19.5	0	0	122	0	0	122	4867
Kynþroska	20	0	0	25	0	0	25	1257
Kynþroska	Samtals	3288	15522	1663	137	16	20626	416708
Ungloðnu	Samtals	113351	4929	582	0	0	118861	791828

Þyngd eftir aldri í stofni

Söguleg þróun meðalþyngdar eins til þriggja ára ungloðnu í haustmælingum er sýnd á Mynd 15 og meðalþyngdar eins til fjögurra ára kynþroska loðnu á Mynd 16. Meðalþyngdir allra aldurshópa hafa almennt hækkað frá upphafi 21. aldar. Breytileiki í meðalþyngd 4 ára fiska er mikill (Mynd 16) því matið er byggt á tiltölulega fáum fiskum og ber því að túlka þær niðurstöður varlega.

Mynd 15: Loðna. Meðalþyngd eins til þriggja ára ungloðnu í haustmælingu síðan 1978. Aldurshópar sýndir í mismunandi lit og láréttar línur sýna meðalþyngd aldurshópa árin 1978–2025 (gráskyggt). Útmörk hvers aldurshóps eru hringuð með gráu (lágmark) og svörtu (hámark).

Mynd 16: Loðna. Meðalþyngd eins til fjögurra ára kynþroska loðnu í haustmælingu síðan 1978. Aldurshópar sýndir í mismunandi lit og láréttar línur sýna meðalþyngd aldurshópa árin 1978–2024 (gráskyggt). Útmörk hvers aldurshóps eru hringuð með gráu (lágmark) og svörtu (hámark).

Loðnuleiðangrar veturinn 2025/2026

Meginmarkmið vetrarmælinga á loðnu er að meta kynþroska hluta stofnsins með bergmálsaðferð samhliða sýnatöku með flottrolli. Mælingarnar eru skipulagðar af Hafrannsóknastofnun og fara fram í samvinnu rannsóknaskipa og fiskiskipa sem eru að jafnaði leigð til verkefnisins. Vísindamenn frá Hafrannsóknastofnun, sem eru oftast um borð í þeim fiskiskipum sem taka þátt, fylgjast með og túlka skráningar bergmálsmæla. Bergmálsmælar allra þátttakenda eru kvarðaðir, að jafnaði skömmu áður en mælingar hefjast.

Janúar 2026: Forkönnun

Fyrri vetrarmælingin í janúar sem fór fram frá 5. til 12. janúar á r/s Árna Friðrikssyni (Mynd 17), var skipulögð sem forkönnun. Settar voru út leiðarlínur með yfirferð innan svæðis meðfram landgrunnsbrúninni austan og norðaustan lands, með það að markmiði að staðsetja loðnugönguna og auðvelda skipulagningu umfangsmeiri mælingar síðar í mánuðinum. Í leiðangrinum mældust um 150 þús. tonn af kynþroska loðnu, mest norðan og norðaustan við land (Mynd 17) og hafði loðna enn ekki gengið suður með Austurlandi. Mæling kynþroska hluta stofnsins hafði fremur hátt frávikshlutfall (CV=0,25). Tafla 7 gefur fjölda og lífmassa mismunandi stofnhluta skipt eftir aldri og lengd.

Mynd 17: Loðna. Hlutfallslegur þéttleiki sem NASC gildi og hlutfall kynþroska í loðnusýnum 5.–12. janúar 2026. Hlutfall kynþroska lægra en 0.5 sýnt sem svartir yfir í græna depla, en hlutfall á bilinu 0.5 til 1 sem ljósgrænir yfir í gula.

Tafla 7: Loðna. Áætluð stærð heildarstofns loðnu (IEGJM) í fjölda og lífmassa (tonn) eftir aldri (í árum) og lengd (cm) samkvæmt bergmálsaðferð (5.–12. janúar 2026 Mynd 17).

Flokkur	Lengd	aldur2	aldur3	aldur4	aldur5	Heildarfjöldi	Heildarlífmassi (tonn)
Ungloðnu	8.5	0	9	0	0	9	52
Ungloðnu	9.5	19	0	0	0	19	136
Ungloðnu	10	38	0	0	0	38	317
Ungloðnu	10.5	19	0	0	0	19	159
Ungloðnu	11	28	0	0	0	28	244
Ungloðnu	11.5	47	0	0	0	47	462
Ungloðnu	12	38	9	0	0	47	524
Ungloðnu	12.5	57	9	0	0	66	722
Ungloðnu	13	9	0	0	0	9	111
Ungloðnu	13.5	9	38	0	0	47	630
Ungloðnu	14	38	28	0	0	66	922
Ungloðnu	14.5	9	47	0	0	57	835
Ungloðnu	15	0	47	0	0	47	817
Ungloðnu	15.5	0	19	0	0	19	322
Ungloðnu	16	0	38	9	0	47	848
Ungloðnu	16.5	0	38	0	0	38	740
Ungloðnu	17	0	38	0	0	38	811
Ungloðnu	17.5	0	9	0	0	9	219
Ungloðnu	18.5	0	9	0	0	9	254
Ungloðnu	19	0	9	0	0	9	294
Ungloðnu	20	0	9	0	0	9	287
Kynþroska	8.5	9	9	0	0	19	106
Kynþroska	12	57	19	0	0	76	834
Kynþroska	12.5	57	104	0	0	161	1910
Kynþroska	13	38	104	0	0	142	1847
Kynþroska	13.5	28	351	0	0	379	5413
Kynþroska	14	28	398	0	0	427	6841
Kynþroska	14.5	9	417	0	0	427	7178
Kynþroska	15	0	967	9	0	976	18468
Kynþroska	15.5	9	758	9	0	777	15773
Kynþroska	16	0	777	38	0	815	17916
Kynþroska	16.5	9	645	28	0	682	16152
Kynþroska	17	9	720	66	9	806	20626
Kynþroska	17.5	0	474	57	0	531	15153
Kynþroska	18	0	332	47	0	379	11607
Kynþroska	18.5	0	171	28	9	209	6738
Kynþroska	19	0	38	9	0	47	1717
Kynþroska	19.5	0	19	19	0	38	1386
Kynþroska	20	0	0	9	0	9	338
Kynþroska	Samtals	256	6303	322	19	6900	150000
Ungloðnu	Samtals	313	360	9	0	682	9704

Janúar 2026: Stofnmælingarleiðangur

Önnur vetrarloðnumæling fór fram 19.–26. janúar með þátttöku r/s Árna Friðrikssonar og Þórunnar Þórðardóttur, og f/s Barða, Heimaeyjar og Polar Ammassak (Mynd 18). Leiðarlínur voru settar út með yfirferð í fjórum svæðum úti fyrir Austur-, Norðaustur, Norður og Norðvesturlandi (Vestfjörðum). Í leiðangrinum fannst mest af kynþroska loðnu norður og austur af landinu (Mynd 18). Loðna úti fyrir Vestfjörðum var að mestu ókynþroska. Kynþroska hluti stofnsins var metinn 710 800 tonn (CV=0,25), og var um 55% (382 þús. tonn) mældur úti fyrir Austurlandi, sem telja má víst að fari hina hefðbundnu réttsælis hrygningargönguleið vestur með Suðurlandi að hrygningarstöð, og um 45% (328 þús. tonn) úti fyrir Norðurlandi, mest vestan Kolbeinseyjarhryggjar. Ekki var ljóst hvaða leið sá hluti kynþroska loðnu sem mældist úti fyrir Norðurlandi stefndi til hrygningar. Þriðja loðnumælingarleiðangri (sem hófst 11. febrúar) var falið það hlutverk að kanna þróun/afdrif þessa hluta dreifingar kynþroska loðnu þegar líður að hrygningu. Tafla 8 gefur fjölda og lífmassa mismunandi stofnhluta skipt eftir aldri og lengd.

Mynd 18: Loðna. Hlutfallslegur þéttleiki sem NASC gildi 19.-26. janúar 2026. Leiðarlínur þátttakenda sýndar í mismunandi lit.

Dreifing loðnunnar í janúar 2026 líktist nokkuð dreifingunni í janúar 2023 (foreldrakynslóðin). Það ár ráðlagði Hafrannsóknastofnun, samhliða tillögu um aukið aflamark í kjölfar mælingar úti fyrir Húnaflóa seinni hluta febrúar, að í varúðarskyni yrðu 2/3 hlutar viðbótarinnar veiddir úti fyrir Norðurlandi, til að sporna gegn ofveiði á þeim hluta stofnsins sem fylgdi hefðbundinni gönguleið með Austurlandi og vestur með Suðurlandi að hrygningarstöð. Þessi hluti ráðgjafarinnar var síðar felldur niður þegar ljóst þótti að loðnan úti fyrir Húnaflóa hefði gengið rangsælis með Vestfjörðum (sem vesturganga) til hrygningar.

Tafla 8: Loðna. Áætluð stærð heildarstofns loðnu (IEGJM) í fjölda og lífmassa (tonn) eftir aldri (í árum) og lengd (cm) úr febrúarmælingu með bergmálsaðferð (19.–26. febrúar 2025, sjá Mynd 18).

Flokkur	Lengd	aldur2	aldur3	aldur4	aldur5	Heildarfjöldi	Heildarlífmassi (tonn)
Ungloðnu	8.5	30	0	0	0	30	104
Ungloðnu	9	30	0	0	0	30	104
Ungloðnu	9.5	50	0	0	0	50	208
Ungloðnu	10	139	0	0	0	139	695
Ungloðnu	10.5	253	0	0	0	253	1368
Ungloðnu	11	265	16	0	0	281	1704
Ungloðnu	11.5	321	16	0	0	337	2229
Ungloðnu	12	392	0	0	0	392	2903
Ungloðnu	12.5	291	0	0	0	291	2314
Ungloðnu	13	378	17	0	0	395	3451
Ungloðnu	13.5	159	22	0	0	181	1784
Ungloðnu	14	171	70	0	0	241	2620
Ungloðnu	14.5	77	61	0	0	139	1754
Ungloðnu	15	70	134	0	0	204	2763
Ungloðnu	15.5	37	97	17	0	151	2301
Ungloðnu	16	1	96	0	0	97	1552
Ungloðnu	16.5	17	204	16	0	237	3933
Ungloðnu	17	0	38	0	0	38	716
Ungloðnu	17.5	0	1	0	0	1	21
Ungloðnu	18.5	0	28	0	0	28	580
Ungloðnu	20	0	0	17	0	17	534
Kynþroska	8.5	0	28	0	0	28	177
Kynþroska	9	28	0	0	0	28	267
Kynþroska	10	116	16	0	0	131	1216
Kynþroska	10.5	98	18	0	0	117	1146
Kynþroska	11	173	220	0	0	393	4282
Kynþroska	11.5	129	238	0	0	367	4394
Kynþroska	12	76	318	0	0	394	5056
Kynþroska	12.5	236	1101	18	0	1356	19296
Kynþroska	13	108	964	0	0	1073	16443
Kynþroska	13.5	37	1578	17	0	1632	26826
Kynþroska	14	69	3408	70	0	3546	63686
Kynþroska	14.5	26	2130	53	0	2209	43853
Kynþroska	15	34	2674	49	0	2758	57472
Kynþroska	15.5	55	4229	162	17	4463	102783
Kynþroska	16	0	2617	311	0	2929	72043
Kynþroska	16.5	0	2713	230	0	2944	76341
Kynþroska	17	0	2831	600	17	3448	98822
Kynþroska	17.5	0	1171	234	0	1405	42704
Kynþroska	18	0	795	191	0	986	31916
Kynþroska	18.5	0	373	280	17	671	22717
Kynþroska	19	0	153	28	0	181	6623
Kynþroska	19.5	0	0	235	0	235	8805
Kynþroska	20	0	43	16	0	59	2478

Febrúar 2026: Rannsóknarleiðangur

Farið var í þriðja vetrarloðnuleiðangur á r/s Árna Friðrikssyni á Vestfjarða- og Norðvesturmiðum 11.-18. febrúar (Mynd 19). Meginmarkmið leiðangursins var að kanna hrygningargöngu og meta magn loðnu vestan Kolbeinseyjarhryggjar, en var ekki ætlaður til stofnmats. Yfirferðin hófst vestan Dohrnbanka og hélt þaðan áfram í norðvesturátt með kantinum utan Vestfjarða allt að Skagagrunni (Mynd 19). Kynþroska loðna fannst nálægt landgrunnsbrúninni utan Barðagrunns (145 600 t), en ókynþroska loðna fannst úti fyrir Vestfjörðum nálægt ísbrúninni. Á Skagagrunni varð loðnu aðeins vart í litlu magni.

Tafla 9 gefur fjölda og lífmassa mismunandi stofnhluta skipt eftir aldri og lengd.

Mynd 19: Loðna. Hlutfallslegur þéttleiki sem NASC gildi og hlutfall kynþroska í loðnusýnum 11.–18.febrúar 2026. Hlutfall kynþroska lægra en 0.5 sýnt sem svartir yfir í græna depla, en hlutfall á bilinu 0.5 til 1 sem ljósgrænir yfir í gula.

Tafla 9: Loðna. Áætluð stærð heildarstofns loðnu (IEGJM) í fjölda og lífmassa (tonn) eftir aldri (í árum) og lengd (cm) úr febrúarmælingu með bergmálsaðferð (11.–18. febrúar 2026, sjá Mynd 19).

Flokkur	Lengd	aldur2	aldur3	aldur4	Heildarfjöldi	Heildarlífmassi (tonn)
Ungloðnu	8.5	101	0	0	101	416
Ungloðnu	9	605	0	0	605	2431
Ungloðnu	9.5	605	0	0	605	2693
Ungloðnu	10	1110	0	0	1110	5293
Ungloðnu	10.5	706	0	0	706	3427
Ungloðnu	11	1210	0	0	1210	6726
Ungloðnu	11.5	1311	0	0	1311	7518
Ungloðnu	12	1210	0	0	1210	7803
Ungloðnu	12.5	1110	0	0	1110	7583
Ungloðnu	13	2118	101	0	2219	16510
Ungloðnu	13.5	1412	101	0	1513	12330
Ungloðnu	14	2219	605	0	2824	24625
Ungloðnu	14.5	706	101	0	807	7428
Ungloðnu	15	1614	101	0	1715	17111
Ungloðnu	15.5	1009	303	0	1311	14022
Ungloðnu	16	908	605	0	1513	17230
Ungloðnu	16.5	504	101	0	605	7424
Ungloðnu	17	303	807	0	1110	13881
Ungloðnu	17.5	0	504	0	504	7494
Ungloðnu	18	202	605	0	807	11959
Ungloðnu	18.5	101	303	0	403	6266
Ungloðnu	19	0	202	0	202	3286
Ungloðnu	19.5	0	605	0	605	10801
Ungloðnu	20	0	101	0	101	2360
Kynþroska	8.5	303	202	0	504	4817
Kynþroska	9	303	202	0	504	5558
Kynþroska	9.5	303	0	0	303	3353
Kynþroska	10.5	303	202	0	504	7145
Kynþroska	11	0	634	0	634	9313
Kynþroska	11.5	0	115	0	115	1678
Kynþroska	12	29	303	0	332	5490
Kynþroska	12.5	101	462	0	563	9709
Kynþroska	13	0	346	0	346	6259
Kynþroska	13.5	0	737	0	737	14087
Kynþroska	14	0	403	0	403	8315
Kynþroska	14.5	0	678	15	693	15192
Kynþroska	15	0	333	15	348	8960
Kynþroska	15.5	0	159	15	174	4479
Kynþroska	16	0	131	15	146	4009
Kynþroska	16.5	0	434	29	463	12439
Kynþroska	17	0	161	29	190	5803
Kynþroska	17.5	0	188	44	232	7736
Kynþroska	18	0	29	0	29	984
Kynþroska	18.5	0	174	44	218	7887
Kynþroska	19.5	0	29	15	44	1746
Kynþroska	20	0	0	15	15	620
Kynþroska	Samtals	1340	5924	234	7498	145578
Ungloðnu	Samtals	19064	5144	0	24208	216616

Í lok leiðangurs var tekinn tími í eins dags yfirferð til að kanna betur göngu kynþroska loðnunnar sem áður hafði mælst nálægt landgrunnsbrúninni, meta framgang hennar og ennfremur til að athuga samræmi í mælingum milli yfirferða (Mynd 20). Svipað magn mældist í seinni yfirferðinni skammt utan Barðgrunns (166 500 t), en engin ókynþroska loðna.

Byggt á þessum niðurstöðum var áætlað að fremur lítill hluti kynþroska loðnu hefði gengið vestur fyrir til hrygningar (u.þ.b. 23%) en meirihlutinn austur fyrir, réttsælis um Ísland til hrygningar fyrir sunnan og vestan land. Tafla 10 gefur fjölda og lífmassa mismunandi stofnhluta skipt eftir aldri og lengd.

Auk framangreindra leiðangra safnaði r/s Þórunn Þórðardóttir, sem var í sjómælingaleiðangri umhverfis Ísland 3.–17. febrúar, bergmálsgögnum á leið sinni. Loðna kom fram á bergmáli aðallega á Kögurgrunni og nálægt ísbrúninni úti fyrir Norðvesturmiðum, en engin loðna var sjáanleg á Siglunessniði og austar úti fyrir Norður-, Norðaustur- og Austurlandi. Loðnutorfur sáust aftur í leiðangrinum grunnt (30–100 m) úti fyrir Suðurlandi (frá Alviðruhamri að Selvogsbankasniði).

Mynd 20: Loðna. Hlutfallslegur þéttleiki sem NASC gildi 18.-19. febrúar 2026.

Tafla 10: Loðna. Áætluð stærð heildarstofns loðnu (IEGJM) í fjölda og lífmassa (tonn) eftir lengd (cm) úr febrúarmælingu með bergmálsaðferð (19. febrúar 2026, sjá Mynd 20).

Lengd (cm)	Heildarfjöldi	Heildarlífmassi (tonn)
15	124.9	1843
15.5	156.2	2620
16	468.5	8330
16.5	687.2	13894
17	812.1	18741
17.5	1030.8	26353
18	1062.0	30490
18.5	1030.8	32417
19	655.9	22961
19.5	124.9	4902
20	93.7	3909
Samtals	6247.0	166460

Loðnuvertíðin 2025/2026

Stofnmat

Upphafsráðgjöf um aflamark loðnu á fiskveiðiárinu 2025/2026 var byggð á mati á fjölda ókynþroska fiska í haustmælingu 2024. Fjöldi ókynþroska var metinn 58,9 milljarðar og upphafsrágjöf í samræmi við aflareglu loðnu 46 384 tonn.

Stærð veiðstofns loðnu (kynþroska hluti) er metinn á grundvelli samantektar haustmælingar (með vægi 1/3) og vetrarmælingar (með vægi 2/3). Haustmælingin byggir á niðurstöðum haustleiðangurs 2025 á mælingarsvæðinu við Austur-Grænland (SSB = 417,5 þúsund tonn; CV=0,20). Vetrarmælingin byggir á niðurstöðum janúarleiðangurs 2026 fyrir allt svæðið, norðvestur til suðausturs af Íslandi (SSB = 710,2 þúsund tonn; CV=0,24). Samanvegið var miðgildi mats á stærð veiðistofns (kynþroska hluti, SSB), sem notað er sem upphafsgildi í keyrslum afránslíkansins, 612 666 tonn.

Tafla 11 gefur nýliðunarvísitölu mælda í haustmælingu, lífmassa hrygningarstofns við hrygningu í lok vertíðar, og landanir sem samtölu heildarlandana á vertíðinni. Vertíðirnar 1978/79 og 1979/80 byggjast á sögulegum stofnmatsgögnum en síðari gildi á afránslíkani aflareglunnar.

Tafla 11: Loðna. Nýliðunarvísitala (í milljörðum) mæld í haustmælingu. Lífmassi hrygningarstofns (í þús. tonna) er gefinn við hrygningu í lok vertíðar. Landanir (í þús. tonna) eru samtala heildarlandana á vertíðinni.

Vertíð	Nýliðunarvísitala (10e9)	Landanir	Hrygningarstofn
1978/79	0.0	1195	0
1979/80	22.0	980	0
1980/81	23.5	684	106
1981/82	21.0	626	116
1982/83	68.0	0	206
1983/84	44.1	573	338
1984/85	73.8	896	315
1985/86	33.8	1312	156
1986/87	58.6	1334	365
1987/88	21.3	1116	257
1988/89	43.9	1036	139
1989/90	29.2	807	91
1990/91	27.2	313	245
1991/92	60.0	677	203
1992/93	104.6	788	294
1993/94	100.4	1178	307
1994/95	119.0	864	144
1995/96	165.0	930	380
1996/97	111.9	1570	426
1997/98	66.8	1246	272
1998/99	121.0	1100	230
1999/00	89.8	932	120
2000/01	103.7	1071	233
2001/02	101.8	1249	242
2002/03	0.0	988	10
2003/04	4.9	742	109
2004/05	7.9	784	226
2005/06	0.0	247	16
2006/07	44.7	377	217
2007/08	5.7	203	65
2008/09	12.6	150	261
2009/10	15.4	151	261
2010/11	101.2	391	204
2011/12	9.6	747	257
2012/13	19.4	551	301
2013/14	60.7	142	289
2014/15	58.0	518	342
2015/16	5.4	174	336
2016/17	9.2	300	356
2017/18	25.9	287	384
2018/19	11.8	0	166
2019/20	83.3	0	142
2020/21	140.6	129	374
2021/22	85.8	689	510
2022/23	28.7	450	356
2023/24	47.7	0	123
2024/25	58.9	9	184
2025/26	118.7	190	457

Niðurstöður afránslíkans og lokaráðgjöf

Að loknum leiðöngrum 2025/2026 voru mat á stofnstikum (eru tilgreindar í 2025/2026 ráðgjöf) og óvissu þeirra úr 100 þúsund slembivalshermunum með endurísetningu (bootstrap) á kynþroska hluta stofnsins notaðar sem upphafsgildi í keyrslum afránslíkansins. Upphafsgildi SSB, 612 666 tonn, byggðust á samantekt haustmælingar 2025 (með vægi 1/3) og vetrarmælingar 2026 (með vægi 2/3). Haustmælingin byggir á niðurstöðum haustleiðangurs 2025 á mælingarsvæðinu við Austur-Grænland (SSB = 417,5 þúsund tonn; CV=0,20). Vetrarmælingin byggir á niðurstöðum janúarleiðangurs fyrir allt svæðið, norðvestur til suðausturs af Íslandi (SSB = 710,2 þúsund tonn; CV=0,24). Stofnmat úr heildavetramælingunni (janúar) var notuð ásamt haustmælingarmatinu til að spá fyrir um stöðu og þróun loðnustofnsins (þ.e. upphafsgildi afránslíkansins). Niðurstöður keyrslna afránslíkansins eru gefnar í Tafla 12 og sýndar á Mynd 22 og Mynd 23.

Tafla 12: Loðna. Hlutfallsmörk og meðaltöl framreiknaðs hrygningarstofns (í tonnum) þann 15. mars auk mats á heildarafráni byggt á afránslíkani

		meðatal	5%	25%	50%	75%	95%
Hrygningarstofn	SSB	266410	114360	189670	255490	330800	457280
Afrán	Predation	148230	101360	125450	145240	167880	205070

Líkanið (ICES 2023, ICES 2024) tekur til afráns þorsks, ýsu og ufsa á göngutíma loðnunnar frá 15. janúar til 15. mars. Flæðirit sem sýnir hvernig líkanið er uppsett má finna á Mynd 21.

Mynd 21: Loðna. Efst: Þrjú svæði sem notuð voru í hermunum á afráni á gönguleið loðnunnar úr austri, þar sem gular örvar sýna leiðina. Neðst: Skýringarmynd sem sýnir hlutfallslega dreifingu gönguleiða og veiða í afránslíkaninu, sundurliðað yfir tveggja vikna tímabil. Veiðar eru sýndar sem hlutföll fyrir neðan láréttar örvar, og réttsælis göngur eru gefnar upp sem prósentur fyrir ofan lóðréttar örvar.

Mynd 22: Loðna. Samantekt niðurstaðna úr haustmælingu 2025 og vetrarmælingum 2026 og afránslíkaninu. Mat á stofnstærð úr mælingunni á kynþroska loðnu (efst til vinstri), áætluð stærð hrygningarstofns sem verður eftir til hrygningar byggt á afránslíkaninu (efst til hægri), áætlað afrán frá 15. janúar til 15. mars (neðst til vinstri) og dreifing metinnar dánartíðni vegna afráns (neðst til hægri).

Mynd 23: Loðna. Framreiknuð stærð hrygningarstofns, byggt á forsendu um 197 474 tonna veiðar og afránslíkani. Blá lína sýnir varúðarmörk B_lim = 114 000 t (ICES 2023, ICES 2024).

Loðnuvertíðin 2026/2027

Upphafsráðgjöf

Í júní 2026 er gefin upphafsráðgjöf fyrir vertíðina 2026/27 því vísitala ókynþroska í haustleiðangri 2025 var 118.7 milljarðar, sem er hærra en U_trigger (50 milljarðar). Byggt á aflareglunni (sjá Undirkafli 10), var upphafsaflamark 358 044 t fyrir fiskveiðiárið 2026/2027 (Mynd 24).

Mynd 24: Loðna. Ráðgjöf skv. aflareglu fyrir upphafsráðgjöf, sem byggir á sambandi lokaráðgjafar og metins fjölda ókynþroska haustið á undan. Myndin sýnir áætlaða lokaráðgjöf (svört óbrotin lína) og upphafsráðgjöf (blá brotin lína), sem er sett útfrá Utrigger (rauð lárétt lína) við 50 milljarða ókynþroska. Þak á upphafsráðgjöf er sett 400 þús. tonn. Græn lína sýnir fjölda ókynþroska haustið 2025, sem er varpað í upphafsráðgjöf fyrir 2026/2027 á y-ásnum.

Staða stofnsins

Miðgildi lífmassa veiðistofns er metið 418 000 tonn haustið 2025 og 710 200 tonn í janúar 2026. Afránslíkan (ICES, 2015), sem tekur mið af veiðum og afráni á milli mælinga og hrygningar af völdum þorsks, ufsa og ýsu, áætlaði að 266 410 tonn yrði miðgildi lífmassa skilið eftir til hrygningar vorið 2026 miðað við veiðar í samræmi við aflareglu (Tafla 12). Að teknu tilliti til óvissumatsins eru meiri en 95% líkur á að minnsta kosti 114 000 tonn verði skilin eftir til hrygningar, ef veidd verða 197 474 tonn af loðnu. Bergmálsmæling á fjölda ókynþroska loðnu í haustleiðangri 2025 var 118,7 milljarðar. Matið er yfir langtímameðaltali (Mynd 25, Mynd 26) og upphafsráðgjöf samkvæmt aflareglu fyrir loðnuvertíðina 2026/27 byggt á þeim fjölda verður gefin út af ICES og Hafrannsóknastofnun í júní 2026.

Mynd 25: Loðna. Vísitölur ókynþroska 1, 2 og 3 ára loðnu úr bergmálsmælingum að hausti frá 1979. Brotin lína sýnir meðaltal tímaraðarinnar.

Mynd 26: Loðna. Vísitala ókynþroska loðnu í haustmælingu síðan 1981.

Áætluð stærð hrygningarstofns (SSB) á hrygningartíma (mars-apríl) hefur verið endurreiknuð fyrir árin 1981-2025 (Mynd 27), með líkaninu sem var tekið upp 2015 og 2023. Endurmatið tekur mið af óvissu í bergmálsmælingum og beitir afránslíkani sem var innleitt árið 2015. Óvissan í bergmálsmælingum var endurreiknuð fyrir árin 2002-2006 og 2012-2014 með því að endurreikna bergmálsvísitölur og beita slembivalshermunum með endurísetningu (e. bootstrapping). Fyrir tímabilið frá 2015 hefur óvissan verið tiltæk þar sem ráðgjöf hefur verið veitt út frá nýrri aflareglu. Fyrir fyrri ár var óvissan í bergmálsmælingum áætluð með því að skoða leiðangursskýrslur sem og texta frá Hjálmari Vilhjálmssyni (1994). Áætlað var að óvissutölurnar (CV) væru á bilinu 0,15-0,25 og voru þær notaðar sem margfaldari í lognormal dreifingu yfir meðalgildi frá sömu heimildum.

Mynd 27: Loðna. Miðgildi, 5% og 95% hundraðshlutamörk dreifinga hrygningarstofns á hrygningartíma (mars-apríl) síðan 1981. B_lim = 114 kt.

Óvissa í mati og framreikningum

Óvissa í mati og framreikningum er háð gæðum bergmálsmælinga, m.t.t. yfirferðar, skilyrða til mælinga og dreifingar loðnunnar. Þannig leiðir hnappdreifing til hás breytileika en jöfn dreifing hins gagnstæða.

Óvissan er áætluð með slembivalshermunum með endurísetningu (sjá WKICE 2015). Frávikshlutfall (CV) mats á fjölda óþroska var áætlað 0,11 í haustmælingu 2025, en fyrir kynþroska hluta stofnsins var það nokkru hærra eða 0,2. Þó að haustleiðangurinn 2025 hafi verið háður tímatakmörkunum er talið að hann hafa náð yfir dreifingu bæði ókynþroska og kynþroska hluta stofnins.

Samþykkt fiskveiðistjórnunaráætlun og aflaregla

Strandríkin Ísland, Grænland og Noregur komust að samkomulagi (Anon. 2015; Anon. 2023) um að nota eftirfarandi aflareglu (HCR) sem grundvöll fiskveiðistjórnunar sem var þróuð og yfirfarin hjá ICES (ICES, 2015; ICES, 2023).

Markmið aflareglunnar er að setja lokaaflamark (final TAC) sem tryggir með 95% líkum að eftir standi að lágmarki 114 þús. tonn til hrygningar. Til þess að þetta náist er farið til bergmálsmælinga á tímabilinu frá september til febrúar og ráðgjöf um aflamark gefin í þremur skrefum: sem upphafsráðgjöf, milliráðgjöf og lokaráðgjöf.

1. Upphafsráðgjöf fyrir næsta fiskveiðiár byggi á mati á stærð ókynþroska hluta stofnsins (U_imm) að loknum bergmálsmælingum að hausti (september-október).

   Tveir fastar eru ákveðnir:

   1. U_trigger = 50 milljarðar ókynþroska loðnu.

   2. TAC_Max = 400 þús. tonn þegar U > 127 milljarðar ókynþroska.

   Aðferðin við að setja upphafs/bráðabirgðaaflamark er:

   • TAC = 0 ef U_imm < 50 milljarðar.

   • TAC = 5.2 x (U_imm - U_trigger) þús. tonn fyrir U_imm á bilinu 50-127 milljarðar.

   • TAC = 400 þús. tonn fyrir U_imm > 127 milljarðar.

2. Milliráðgjöf fyrir yfirstandandi fiskveiðiár er gefin að loknum bergmálsmælingum að hausti. Stærð kynþroska hluta stofnsins (SSB) er metin með óvissu og lögð við gögn um spáða stærð og dreifingu afræningja, og notuð sem upphafsgildi í afránslíkanakeyrslum sem gera ráð fyrir mismiklum veiðum fram að hrygningu í mars. Milliráðgjöf um aflamark er sett sem 2/3 af þeim afla sem gæfi p(SSB < B_lim) = 114 þús. tonn) < 0.05.

3. Lokaráðgjöf er gefin að loknum bergmálsmælingum að vetrarlagi (janúar-febrúar). Stærð hrygningastofns (SSB) er metin með óvissu og lögð við gögn um spáða stærð og dreifingu afræningja. Lokaaflamark byggir á öllum bergmálsmælingum frá hausti að vetri. Niðurstöðurnar eru notaðar sem upphafsgildi í afránslíkanakeyrslum sem gera ráð fyrir mismiklum veiðum fram að hrygningu í mars. Lokaráðgjöf um aflamark er sett sem sá afli sem gæfi p(SSB < B_lim) = 114 þús. tonn) < 0.05. Aflareglan sem var yfirfarin hjá ICES (2023) gerir ráð fyrir að haustmælingin vegi að hámarki 1/3 á móti haustmælingu.

Viðmiðunarmörk

Nálgun	Viðmiðunarmörk	Gildi	Grundvöllur	Heimildaskrá
Nálgun sem gefur hámarksafrakstur til lengri tíma (MSY)	MSY Bescapement	Ekki skilgreint*
Nálgun sem gefur hámarksafrakstur til lengri tíma (MSY)	FMSY	Ekki skilgreint
Varúðarnálgun	Blim	114 000	Blim = Bloss, Meðalstærð þriggja lítilla hrygninga sem skiluðu meðalnýliðun (ár 1981,1982 og 1990), í tonnum	ICES (2023)
Aflaregla	Bmgt	114 000	Huti af aflareglu; í tonnum	Skilgreint í samræmi við samþykkta aflareglu (Anon 2023)
Aflaregla	Utrigger	50	Hluti af aflareglu; á skala nýliðunarvísitölu, í milljörðum	ICES (2015)
Aflaregla	Cap	127	Hluti af aflareglu; á skala nýliðunarvísitölu, í milljörðum	ICES (2015)

• MSY B_escapement hefur ekki verið skilgreint, þar sem aflareglan notar beint >95% líkur á að SSB verði yfir B_lim.

Stjórnunarsjónarmið

Fyrr á árum voru loðnuveiðar bannaðar í apríl fram að júnílokum en vertíðin hófst í júlí/ágúst eða seinna, allt eftir ástandi stofnsins.

Svæðum þar sem mikill fjöldi ókynþroska eins og tveggja ára loðnu fannst (á landgrunninu úti fyrir Norðvestur-, Norður og Norðausturlandi) var oft lokað fyrir sumar- og haustloðnuveiðum.

Heimilt er að flytja afla úr nót eins skips yfir á annað skip, til að forðast brottkast. Ef aflinn er umfram burðargetu skipsins og ekkert annað skip er í nánd er þó leyfilegt að sleppa niður umfram afla. Undanfarin ár hefur slíkt brottkast ekki verið algengt. Vinnsluskip hafa ekki leyfi til að henda loðnu til að samræma afla vinnslugetu.

Á Íslandsmiðum eru veiðar með flotvörpu eingöngu leyfðar á takmörkuðu svæði undan NA-landi (veiðar í janúar) til að vernda ungloðnu og til að draga úr hættu á að hafa neikvæð áhrif á hrygningargönguna.

Síðan árið 2021 hafa veiðar ekki hafist fyrr en 15. október sem varúðarráðstöfun til að vernda ungloðnu og var það samkvæmt samkomulagi milli strandríkjanna (Ísland, Grænland og Noregur).

Fiskveiðistjórnunarsaga stofnsins

Frá upphafi níunda áratugarins var loðnuveiðum stýrt þannig að 400 000 tonn voru skilin eftir til hrygningar, án þess að taka tillit til óvissu í matinu.

Ný aflaregla og fiskveiðistjórnunaráætlun var þróuð á rýnifundi ICES árið 2015 og tekin upp sama ár (ICES, 2015). Helstu breytingar voru að tekið var tillit til óvissu í mælingum og afráni á loðnustofninum fram að hrygningu. Á rýnifundi ICES 2022 (ICES, 2023) voru gerðar minniháttar breytingar sem strandríkjafundur samþykkti að miða ráðgjöf við. Þær breytingar fólust meðal annars í að B_lim var lækkað úr 150 þús. tonnum í 114 þús. tonn (Mynd 28) vegna endurútreikninga á sögulegri stærð hrygningarstofnsins.

Mynd 28: Loðna. Upphafsráðgjöf, samþykkt lokaráðgjöf og afli tilkynntur til ICES.

Tafla 13 sýnir sögu aflamarks og ráðgjafar fyrir loðnu á ÍSAGJM svæðinu frá 1981. Taflan inniheldur árið, upphafsaflamark sett á grundvelli haustmælingar, milliaflamark sett á grundvelli afránslíkans og haustmælingar, og lokaaflamark sett á grundvelli allra tiltækra mælinga og afránslíkansins. Taflan inniheldur einnig skráðan afla hvers árs.

Tafla 13: Loðna. Saga aflamarks og ráðgjafar fyrir loðnu á ÍSAGJM svæðinu frá 1986.

Fiskveiðiár	Upphafstillaga	Lokatillaga	Lokaflamark	Afli alls
1986/1987	1 100 000	1 333 400	1 290 000	1 334 000
1987/1988	500 000	1 115 800	1 115 000	1 117 000
1988/1989	900 000	1 036 500	1 065 000	1 036 000
1989/1990	900 000	807 800	900 000	808 000
1990/1991	600 000	313 600	250 000	313 000
1991/1992	0	677 100	740 000	677 000
1992/1993	500 000	787 700	900 000	788 000
1993/1994	900 000	1 178 700	1 250 000	1 179 000
1994/1995	950 000	863 900	850 000	864 000
1995/1996	800 000	929 300	1 390 000	926 000
1996/1997	1 100 000	1 570 900	1 600 000	1 569 000
1997/1998	850 000	1 244 900	1 265 000	1 245 000
1998/1999	950 000	1 099 400	1 200 000	1 100 000
1999/2000	866 000	1 000 000	1 000 000	931 000
2000/2001	650 000	1 110 000	1 090 000	1 070 000
2001/2002	700 000	1 300 000	1 300 000	1 249 000
2002/2003	690 000	1 000 000	1 000 000	989 000
2003/2004	555 000	875 000	900 000	743 000
2004/2005	335 000	985 000	985 000	784 000
2005/2006	0	238 000	235 000	247 000
2006/2007	0	385 000	385 000	377 000
2007/2008	207 000	207 000	207 000	203 000
2008/2009	0	0	0	15 000
2009/2010	0	150 000	150 000	151 000
2010/2011	0	390 000	390 000	391 000
2011/2012	366 000	765 000	765 000	748 000
2012/2013	0	570 000	570 000	551 000
2013/2014	0	160 000	160 000	142 000
2014/2015	225 000	580 000	580 000	517 000
2015/2016	53 600	173 000	173 000	173 500
2016/2017	0	299 000	299 000	297 732
2017/2018	0	285 000	285 000	287 000
2018/2019	0	0	0	0
2019/2020	0	0	0	0
2020/2021	169 520	127 300	127 300	128 647
2021/2022	400 000	869 600	869 600	689 200
2022/2023	400 000	459 800	459 800	330 051
2023/2024	0	0	0	0
2024/2025	0	8 589	8 589	9 439
2025/2026	46 384	197 474	197 474	190 086
2026/2027	358 044

Vistkerfisjónarmið

Loðna er undirstöðutegund í fæðu margra helstu nytjastofna við Ísland og búast má við að ef breyting verður á útbreiðslu hennar, þá muni það hafa áhrif á framleiðni afræningja.

Mikilvægi loðnu við Austur-Grænland er ekki vel skjalfest en átak hefur verið aukið til muna í haustmælingum til að meta hlutverk loðnu í lífríkinu, t.d. með rannsóknum á áti loðnu, mati á fæðuframboði, útbreiðslu afræningja og umhverfisvöktun (Petursdottir o.fl. 2026; Sigurðsson o.fl. 2026; Singh o.fl. 2026).

Á Íslandsmiðum er loðnan helsta einstaka fæðutegundin í fæðu þorsks, en hún er einnig lykilbráð nokkurra tegunda sjávarspendýra og sjófugla og er einnig mikilvæg fæða nokkurra annarra nytjafisktegunda (sjá t.d. Vilhjálmsson, 2002; Singh o.fl. 2023). Fæðurannsóknir þorsks í stofnmælingu botnfiska í mars sýna vel mikilvægi loðnu í fæðu hans og jafnframt breytileika í aðgengi að loðnu milli ára (Mynd 29). Hlutfallsleg tíðni loðnu í magainnihaldi þorsks sýnir breytileika milli ára og kemur í sumum tilvikum heim og saman við mismunandi gangnamynstur vetrargöngunnar eins og sást í febrúar 2026 hjá þeim hluta kynþroska stofnsins sem var á leið vestur (Mynd 29).

Mynd 29: Loðna. Finnst í magasýnum þorsks í stofnmælingu botnfiska (SMB) í mars 1993–2025, sýnt sem hlutfallsleg magafylliloðnu (gult og rautt sýnir mikið loðnuát), framkvæmd á sama tíma og loðnuhrygningin fer fram.

Heimildaskrá

Anon. 2015. Agreed Record of Conclusions of Coastal State consultations on the management of the capelin stock in the Iceland–East Greenland–Jan Mayen area. Reykjavík, Iceland. 7–8 May 2015. https://www.regjeringen.no/contentassets/37b66bdf33d84e99924bb27553641719/samledokument-lodde-mai-2015---agreed-records---bilateral-avtale.pdf. Last accessed: 17 November 2022.

Anon. 2023. Framework arrangement between Greenland and Iceland on the conservation and management of capelin. 2023. Reykjávik, Iceland 3 July 2023. 4 pp. https://www.althingi.is/altext/pdf/154/fylgiskjol/s1655-f_I.pdf Last accessed: 31 May 2025.

Bardarson, B, Heilman, L, Jonsson, SÞ and Jansen, T 2024. Cruise report of acoustic assessment of the Iceland-East Greenland-Jan Mayen capelin stock in the autumn 2024. Kver Hafrannsóknastofnunar. KV2024-10. 18 pp.

Bardarson, B, Gudnason, K, Singh, W, Petursdottir, H, & Jonsson, SÞ (2021). Loðna (Mallotus villosus). Í Guðmundur J. Óskarsson (ritstj.), Staða umhverfis og vistkerfa í hafinu við Ísland og horfur næstu áratuga. Haf- og vatnarannsóknir, HV 2021-14, 31–34.

Christiansen, JS, Præbel, K, Siikavuopio, SI, Carscadden, JE 2008. Facultative semelparity in capelin Mallotus villosus (Osmeridae)-an experimental test of a life history phenomenon in a sub-arctic fish, Journal of Experimental Marine Biology and Ecology, Volume 360, Issue 1, 2008, Pages 47-55, ISSN 0022-0981, https://doi.org/10.1016/j.jembe.2008.04.003.

Engilbertsson, V, Óskarsson, GJ and Marteinsdóttir, G (2012). Inter-annual Variation in Fat Content of the Icelandic Capelin. ICES CM 2013/N:26.

Gjøsæter, H, Bogstad, B, and Tjelmeland, S 2002. Assessment methodology for Barents Sea capelin, Mallotus villosus (Müller). – ICES Journal of Marine Science, 59: 1086–1095.

Gudmundsdottir, A, and Vilhjálmsson, H 2002. Predicting Total Allowable Catches for Icelandic capelin, 1978–2001. ICES Journal of Marine Science, 59: 1105–1115.

Gudmundsdottir, A, and Sigurdsson, Th 2014. Growth of capelin in the Iceland-East Greenland-Jan Mayen area. NWWG 2014/WD:29.

ICES. 2015. Report of the Benchmark Workshop on Icelandic Stocks (WKICE), 26-30 January, 2015. ICES Headquarters. ICES CM 2015/ACOM:31. 335 pp.https://doi.org/10.17895/ices.pub.5295

ICES. 2023. Benchmark workshop on capelin (WKCAPELIN). ICES Scientific Reports. 5:62. 282 pp. https://doi.org/ices.pub.23260388

ICES 2024. Capelin (Mallotus villosus) in subareas 5 and 14 and Division 2.a west of 5°W (Iceland and Faroes grounds, East Greenland, Jan Mayen area). ICES Advice: Recurrent Advice. Report. https://doi.org/10.17895/ices.advice.25663980.v1

Jansen, T, Hansen, FT, Bardarson, B 2021. Larval drift dynamics, thermal conditions and the shift in juvenile capelin distribution and recruitment success around Iceland and East Greenland. Fisheries Research 236.

Hafrannsóknastofnun. 2024. Astand nytjastofna sjávar og ráðgjöf 2024,ráðgjöf um loðna. Hafrannsóknastofnun, 11 October 2024.

Petursdottir H, Jansen T, Silva T, o.fl. 2026. Diet composition and feeding behavior of capelin (Mallotus villosus) in the changing Iceland–East Greenland–Jan Mayen ecosystem. Rev Fish Biol Fish, 36(1). https://doi.org/10.1007/s11160-025-10022-3.

Sigurðsson GM, Víkingsson G, Chosson V o.fl. 2026. Spatiotemporal co-occurrence of whales and capelin on the east Greenland shelf during autumn. Mar Biol, 173(1). https://doi.org/10.1007/s00227-025-04778-2.

Singh, W, Ólafsdóttir, AH, Jónsson, SÞ, Óskarsson, GJ 2023. Loðna á tímum umhverfisbreytinga. Haf- og vatnarannsóknir, HV 2023-33. https://www.hafogvatn.is/static/research/files/lodnurannsoknir_skyrsla2023.pdf

Singh W, Giorgi E, Jónsson S et al. 2026 Habitat characterization of capelin along East Greenland: insights from hydrographic conditions and feeding distribution patterns. Rev Fish Biol Fish, 36(1). https://doi.org/10.1007/s11160-025-10019-y.

Vilhjálmsson, H 1994. The Icelandic capelin stock. Capelin, Mallotus villosus (Müller), in the Iceland– Greenland–Jan Mayen area. Rit Fiskideildar, 13: 281 pp.

Vilhjálmsson, H 2002. Capelin (Mallotus villosus) in the Iceland–East Greenland–Jan Mayen ecosystem.ICES Journal of Marine Science: Journal du Conseil, 59: 870–883.

Vilhjálmsson, H 2007. Impact of changes in natural conditions on ocean resources. Law, science and ocean management 11, 225.

Orðskýringar

Skammstafanir og vísitölur notaðar í skýrslunni:

Hugtak	Skilgreining
Blim	Neðri viðmiðunarmörk lífmassa (114 000 tonn fyrir loðnu); lágmarkslífmassi hrygningarstofns sem skal viðhalda með 95% líkum
CV	Breytileikastuðull; mælikvarði á óvissu eða breytileika í leiðangursmati
GINR	Grænlenska náttúrufræðistofnunin (Greenland Institute of Natural Resources)
HCR	Aflaregla; samþykkt stjórnunarstefna strandríkja til að setja aflamark á grundvelli stofnmats
Hafró	Hafrannsóknastofnun
ICES	Alþjóða hafrannsóknaráðið (International Council for the Exploration of the Sea)
ÍSAGJM	Ísland–Austur-Grænland–Jan Mayen svæðið; stjórnunarsvæði þessa loðnustofns
NASC	Flatarstuðull eða -þéttleiki endurvarps í fermetrum á fersjómílu; mælieining notuð í bergmálsmælingum
NWWG	Norðvesturnefnd ICES (Northwestern Working Group); sér um mat á loðnustofni m.fl.
PGT	Flottroll; tegund veiðarfæris
PSE	Hringnót; tegund veiðarfæris
SSB	Lífmassi hrygningarstofns; áætluð heildarþyngd kynþroska fiska sem munu hrygninga
TAC	Hámarksafli sem heimilt er veiða á vertíð
TACMax	Hámarksaflamark (400 000 tonn) þegar vísitala ókynþroska er há
Uimm	Stofnvísitala ókynþroska loðnu úr bergmálsleiðöngrum(mæld í milljörðum)
Utrigger	Aðgerðamark (gikkmark) fyrir ókynþroska stofn (50 milljarðar); þröskuldur notaður í aflareglu til að setja upphafsaflamark
WKCAPELIN	Rýnifundur ICES um loðnu (Benchmark Workshop on Capelin); fór yfir og endurskoðaði viðmiðunarmörk og aflareglu