Helstu niðurstöður
Stærð veiðstofns loðnu og veiðar úr honum sveiflast milli ára og stjórnast af stærð árganga hverju sinni. Upphafs- og milli veiðiráðgjöf á loðnu byggja á haustmælingum en vegna margra óvissuþátta sem tengjast mælingunum byggir lokaráðgjöf á bæði haust- og vetrarmælingum.
Lífmassi kynþroska hluta loðnustofnsins var metinn 418 þús. tonn í haustmælingu 2025 og 710 þús. tonn í vetrarmælingu 2026. Að teknu tilliti til samantektar haustmælingar (með vægi 1/3) og vetrarmælingar (með vægi 2/3), metins afráns á loðnustofninum og aflareglu strandríkja er mælt með að loðnuafli fiskveiðiárið 2025/2026 verði ekki meiri en 197 474 tonn.
Heildarlífmassi loðnu var metinn 744 þús. tonn í vetrarmælingu 2026. Dreifing kynþroska hluta stofnsins var með þeim hætti að um 55% (382 þús. tonn) voru mæld fyrir Austurlandi, sem telja má víst að fari hina hefðbundnu réttsælis hrygningargönguleið vestur með Suðurlandi að hrygningarstöð, og um 45% (328 þús. tonn) úti fyrir Norðurlandi, mest vestan Kolbeinseyjarhryggjar.
Almennar upplýsingar
Loðna er smávaxin og skammlíf uppsjávarfisktegund. Hún er kaldsjávartegund útbreidd á heimskautsvæðum og jöðrum þeirra í Norður-Atlantshafi og Norður-Kyrrahafi. Loðna á svæðinu kringum Ísland, Austur-Grænland og Jan Mayen er talin vera sérstakur stofn.
Loðnuveiðar hófust á Íslandi um miðjan sjöunda áratuginn. Auk þess að vera mikilvægur nytjastofn er loðna lykiltegund í vistkerfi Íslands. Hún nærist á smáum svifdýrum, sérstaklega krabbaflóm, en einnig á marflóm og ljósátu. Loðna er mikilvæg fæða fyrir þorsk, ufsa, ýsu, lúðu og aðrar nytjafiska. Hún er einnig mikilvæg fæða fyrir hvali og fugla. Þannig gegnir loðnan mikilvægu hlutverki í að flytja orku og næringarefni upp í efri lög fæðuvefsins. Kjörhitastig fyrir loðnu er venjulega 1–3°C á fæðugöngu og er það þá oft við syðsta hluta kalds heimskautasjávar. Loðna gengur í torfum til vetursetu og hrygningarsvæða síðla hausts frá fæðusvæðum norður af Íslandi, austan og suðaustan Grænlands. Hún nálgast landgrunnsbrúnina norðan við Ísland og gengur síðan meðfram henni réttsælis umhverfis landið. Hluti megin göngunnar heldur áfram vestur fyrir land. Hrygning fer fram á grunnsævi í mars–apríl í tiltölulega hlýjum sjó sunnan og suðvestan lands. Hrygningar hefur einnig orðið vart norðan við landið en umfang þeirrar hrygningar hefur verið talið lítið samanborið við heildar magnið sem hrygnir í suðri. Meirihluti loðnunnar deyr eftir hrygningu, yfirleitt þriggja ára gömul, en aðallega hrygnur geta lifað af hrygninguna (Christiansen og fél. 2008). Eftir klak reka loðnulirfur með straumum út á landgrunnið norðan Íslands og í breytilegu magni í Grænlandssund og á landgrunn Austur-Grænlands. Uppeldissvæði loðnunnar eru á hafsvæðum norðan við Ísland og í auknum mæli á landgrunninu við Austur-Grænland frá því í upphafi 21. aldar (Bardarson o.fl., 2021; Singh o.fl., 2023).
Fiskveiðar
Vetrarvertíð 2025 var sú minnsta í sögunni, í heild voru veidd 9 439 tonn af loðnu (Mynd 1). Heildarafli loðnu frá upphafi er sýndur á Mynd 1 eftir veiðitímabilum og dreifing afla íslenskra skipa eftir árum má sjá á Mynd 2.
Allur afli á vertíðinni 2024/25 var veiddur með hringnót. Sögulega hefur meirihluti aflans verið tekinn í hringnót. Breytilegt er eftir vertíðum hve mikið hefur verið veitt í flottroll og tengist það útgefnu aflamarki og hvenær það er gefið út. Talið er að brottkast hafi verið óverulegt.
Stofnmat
Bergmálsmælingar
Loðnustofninn á Íslands-Austur Grænlands-Jan Mayen svæðinu hefur verið metinn með bergmálsmælingum árlega síðan 1978. Mælingar hafa verið gerðar að haustlagi (september–desember) og á veturna (janúar–febrúar). Frekara yfirlit er að finna í stofnviðauka (stock-annex) vinnunefndar Alþjóða hafrannsóknaráðsins sem fjallar um stofninn NWWG, ICES.
Haustmæling 2025
Haustmælingar á loðnu hafa það að markmiði að meta stærð bæði fullorðins og uppvaxandi hluta loðnustofnsins (Bardarson og fél. 2024). Frá því árið 2010 hafa haustmælingar hafist í september (og að hluta til seint í ágúst) eða mánuði fyrr en árin þar á undan. Þetta var gert vegna vandkvæða við að ná utan um útbreiðslu stofnsins vegna hafíss og erfiðra veðurskilyrða síðla hausts á norðvestlægari fæðuslóð en í upphafi 21. aldar (Vilhjálmsson, 2007).
Fyrir hönd Hafrannsóknastofnun tók r/s Árni Friðriksson þátt í haustmælingu loðnu 2025 og r/s Tarajoq fyrir hönd Grænlensku náttúrufræðistofnunarinnar (GINR, Greenland Institute of Natural Resources, Mynd 3). Rannsóknarsvæðið var á og meðfram landgrunnsbrún Austur-Grænlands frá um 64°30´N að um 72°15´N, og náði einnig yfir Grænlandssund og landgrunnsbrúnina norðvestan við Ísland. Íslandshaf, Kolbeinseyjarhryggur og Grænlandshaf voru einungis könnuð lítillega vegna tímaskorts og af sömu ástæðum voru sjórannsóknir og sýnataka á dýrasvifi takmarkaðar samanborið við fyrri ár. Tafir urðu einnig vegna slæms veðurs.
Almennt takmarkaði hafís ekki yfirferð rannsóknaskipanna, þó höfðu borgarís og skortur á kortlagningu hafsbotns stundum áhrif á leiðarlínur og takmarkaði hve nálægt strönd Grænlands hægt var að komast (Mynd 3).
Kynþroska loðna sást aðallega utan íslenska landgrunnsins út af Vestfjörðum og norðvestan og norðan við Ísland (á milli 68–70°N og 20–22°V, Mynd 4). Í vestanverðu Grænlandssundi var kynþroska loðna blönduð við ókynþroska loðnu, en loðnan austar var að mestu kynþroska. Líkt og á síðasta ári náði útbreiðsla kynþroska loðnu aðeins skammt austur af Grænlandssundi. Það fannst heldur engin loðna vestan við Jan Mayen hrygg eða Kolbeinseyjarhrygg. Almennt voru engin merki um verulegt magn loðnu austan við Kolbeinseyjarhrygg né meðfram landgrunnshlíðum út af norðurlandi. Norðan og norðvestan við Ísland og með suðvesturhluta grænlenska landgrunnsins var að finna ungviði (0-grúppa) af ýmsum tegundum, þar á meðal loðnu sem var ekki magngreind. Ókynþroska loðna var víða á grænlenska landgrunninu, aðallega á suðvesturhluta rannsóknarsvæðisins og í Grænlandssundi (Mynd 4).