KEILA

Brosme brosme


Stofnmatskýrslur
Birt af

Hafrannsóknastofnun

Birt

12. júní 2026

Helstu niðurstöður

  • Heildarlífmassi úr vorleiðangri lækkaði frá árunum 1985 til 2001 en hækkaði eftir það og hélst tiltölulega hár til ársins 2020. Eftir það lækkaði lífmassinn og mældist sá lægsti í tímaröðinni árið 2020. Eftir það hefur hann farið hækkandi og náði hámarki á síðasta ári, og mælist áfram hár.

  • Fjöldi smárrar keilu (<30 cm) í vorleiðangri var mikill árið 2007 en fækkaði árin eftir til ársins 2012. Eftir það hefur fjöldinn farið hækkandi og var mestur í tímaröðinni í síðustu tveim mælingum. Aukningin er einnig sjáanleg í lengdardreifingu vorleiðangurs þar sem sést að fjöldi smárrar keilu hefur aukist.

  • Hrygningarstofn (SSB) minnkaði frá árunum 1981 til 2021 þegar stofninn var rétt ofan við Blim. Síðan þá hefur hann stækkað ört og er nú vel yfir varúðarmörkum.

  • Fiskveiðidauði (F aldur 7-10) hefur lækkað frá árinu 2010 og er nú undir öllum viðmiðunarpunktum (FMGT og FPA).

  • Nýliðun hefur aukist síðan 2011 og var sú mesta frá upphafi mælinga á síðasta ári og mælist áfram há.

Almennar upplýsingar

Keila (Brosme brosme) er hægfara botnfiskategund sem finnst oftast stök eða í litlum hópum á hörðum eða mölubernum botni, aðallega grynnra en 400 m. Við Ísland er hún algengust á suður- og suðvesturmiðum þar sem hún byggir aðallega á hörðum botni meðfram landgrunnssrönd. Keila étur krabbadýr, skelfisk og aðra botnfiska. Á Íslandsmiðum getur keila orðið allt að 100 cm löng og náð 20 ára aldri, en vegna erfiðleika við aldurslestur kvarna yfir 10 ára er mikil óvissa í aldursgreiningum eldri fiska.

Keila er hægvaxta og síðþroska tegund sem nær kynþroska við um 8–10 ára aldur og 45–60 cm lengd. Hrygning á sér aðallega stað frá apríl til júlí á 200–400 m dýpi suður og suðvestan við Ísland. Aðalveiðarfærið er lína en einnig fæst keila sem meðafli í botnvörpum. Vegna lífssögu hennar og tiltölulega hás hlutfalls ókynþroska fisks í afla telst keila viðkvæm fyrir ofveiði, sem krefst varfærnar nýtingar og verndun hrygningarsvæða.

Sjá nánar: https://www.hafogvatn.is/is/sjavardyr/keila

Veiðar

Keila við Ísland (ICES svæði 5.a) er aðallega veidd á línu af Íslendingum, Færeyingum og Norðmönnum. síðan árið 2000 hafa á milli 90- 370 íslenskir línubátar tilkynna veiðar á keilu en ~100 bátar til viðbótar landa keilu sem meðafla (Tafla 1). Mun minna veiðist af keilu í önnur veiðarfæri eða einungis 5% heildaraflans (botnvarpa og net). Fjöldi línubáta sem tilkynntu um keiluafla minnkaði úr 308 í 206 frá 2007-2006 og hefur farið minnkandi síðan en fjöldi línubáta á keiluveiðum 2025 var 90. Mest af keilu veiðist á dýpi minna en 300 m og helstu veiðisvæði samkvæmt afladagbókum er á landgrunninu sunnan-, suðvestan- og vestanlands (Mynd 1 - Mynd 4).

Mynd 1: Keila. Landaður afli íslenskra skipa við Ísland (svæði 5.a), erlendra skipa við Ísland og við Grænland (svæði 14).

Keila veidd við Grænland (ICES svæði 14) fæst aðallega sem meðafli á línu og í botnvörpu á breiddargráðum 63°-66°N og lengdargráðum 32°-40°V (?@fig-catchdistgreen).

Keila. Útbreiðsla veiða í ICES svæði 14 árin 1999 til 2023
Tafla. 1: Keila. Fjöldi Íslenskra báta sem skrá keiluafla á Íslandmiðum (ICES svæði 5.a) og afli (í tonnum) eftir veiðarfærum frá árinu 2000 samkvæmt afladagbókum.
Ár Fj. botnvarpa Fj. net Fj. lína Botnvarpa Net Lína Annað Heildarafli
2000 121 175 370 101 44 4 564 404 5 114
2001 108 224 350 87 63 3 248 1 439 4 838
2002 105 174 304 88 93 3 722 1 659 5 563
2003 97 148 305 65 41 3 941 1 549 5 598
2004 90 130 303 92 28 3 007 1 703 4 830
2005 88 101 324 116 19 3 398 1 510 5 044
2006 86 82 338 100 40 4 912 1 549 6 601
2007 74 65 308 104 38 5 834 1 561 7 538
2008 75 59 255 126 42 6 762 1 699 8 629
2009 75 65 239 115 72 6 757 1 734 8 679
2010 70 62 228 97 52 6 761 2 066 8 976
2011 63 54 221 72 24 5 742 1 862 7 701
2012 65 68 228 64 13 6 255 1 540 7 872
2013 66 43 233 76 15 4 911 1 300 6 302
2014 62 43 249 87 18 6 045 13 6 163
2015 55 32 228 71 7 4 745 13 4 835
2016 59 32 206 61 6 3 420 7 3 494
2017 52 31 180 48 5 2 481 6 2 540
2018 55 27 158 83 8 2 841 7 2 940
2019 49 23 154 103 7 3 323 11 3 445
2020 55 23 126 108 31 3 037 10 3 187
2021 51 18 123 112 12 2 649 6 2 779
2022 51 26 109 110 17 2 446 3 2 577
2023 53 32 94 91 10 2 940 5 3 047
2024 52 18 91 81 8 2 055 4 2 149
2025 48 21 90 95 9 1 996 4 2 105
Mynd 2: Keila. Afli á ICES svæði 5.a samkvæmt afladagbókum, skipt eftir dýpi.
Mynd 3: Keila. Afli á ICES svæði 5.a eftir svæðum ásamt hlutfalli innan hvers svæðis samkvæmt afladagbókum.
Mynd 4: Keila. Útbreiðsla veiða við Ísland eftir árum samkvæmt afladagbókum.

Aflaþróun og brottkast

Frá 2000-2010 jókst heildarafli á keilu á Íslandsmiðum (ICES svæði 5.a) stöðugt en dróst saman eftir það og var um 2105 tonn árið 2025 (Mynd 3, Tafla 1). Afli erlendra skipa (aðallega færeyskra og norskra) á Íslandsmiðum hefur alltaf verið töluverður en til 1990 var á milli 40-70 % heildaraflans á Íslandsmiðum veiddur af erlendum skipum, þá aðallega færeyskum. Hlutfall erlendra skipa lækkaði eftir það og hefur haldist á bilinu 10-30 % síðan 1991 (Tafla 2).

Afli á Grænlandsmiðum (ICES svæði 14) hefur alltaf verið töluvert minni en á Íslandsmiðum og sjaldan verið yfir 100 tonnum (Tafla 3). Hins vegar var um 1600 tonnum landað árið 2015 og hefur afli verið töluverður síðan þá. Þessi þróun endurspeglast í aflagögnum frá ICES svæði 14 sem fengin eru frá Náttúru­auðlindastofnun Grænlands (WGDEEP, 2019:WD06). Árið 2025 var 457 tonnum landað af keilu af grænlensku hafsvæði, aðallega veitt af norskum, færeyskum og grænlenskum skipum (Tafla 3).

Skráningar landana íslenskra fiskiskipa eru í höndum Fiskistofu en landanir norskra og færeyskra fiskiskipa eru í höndum Landhelgisgæslunnar. Brottkast við bolfiskveiðar á Íslandsmiðum er bannað með lögum. Takmarkaðar upplýsingar eru til um brottkast á keilu (línuveiðar) en það er talið vera mjög lágt (<1 %) (WGDEEP, 2011:WD02). Aðgerðir í fiskveiðistjórnun (tegundatilfærsla í kvótakerfi) eru taldar minnka brottkast í blönduðum veiðum. Engin gögn eru til um brottkast á Grænlandsmiðum.

Tafla. 2: Keila. Afli (tonn) á Íslandsmiðum (ICES svæði 5.a) eftir þjóðum síðan 1980.
Ár Ísland Færeyjar Þýskaland Noregur Bretland Heildarafli
1980 3 109 2 873 0 928 0 6 910
1981 2 864 2 624 0 1 025 0 6 513
1982 2 801 2 410 0 666 0 5 877
1983 3 468 4 046 0 772 0 8 286
1984 3 430 2 008 0 254 0 5 692
1985 3 064 1 885 0 111 0 5 060
1986 2 549 2 811 0 21 0 5 381
1987 2 987 2 638 0 19 0 5 644
1988 3 087 3 757 0 20 0 6 864
1989 3 158 3 908 0 10 0 7 076
1990 4 821 2 475 0 0 0 7 296
1991 6 449 2 286 0 0 0 8 735
1992 6 432 1 567 0 0 0 7 999
1993 4 086 1 333 0 0 0 5 419
1994 4 065 1 217 0 0 0 5 282
1995 5 151 1 168 1 0 0 6 320
1996 5 548 907 1 3 0 6 470
1997 4 816 579 0 0 0 5 395
1998 4 130 1 080 1 0 0 5 211
1999 5 821 1 041 2 391 2 7 257
2000 4 727 10 0 374 3 5 114
2001 3 397 1 150 1 285 5 4 838
2002 3 910 1 279 0 372 2 5 563
2003 4 024 1 198 1 373 2 5 598
2004 3 135 1 478 1 214 2 4 830
2005 3 539 1 157 4 303 41 5 044
2006 5 054 1 244 2 299 2 6 601
2007 5 987 1 250 0 300 1 7 538
2008 6 934 1 398 0 298 0 8 630
2009 6 953 1 516 0 210 0 8 679
2010 6 919 1 794 0 263 0 8 976
2011 5 847 1 655 0 198 0 7 700
2012 6 344 1 310 0 217 0 7 871
2013 4 992 1 118 0 192 0 6 302
2014 5 057 681 0 425 0 6 163
2015 4 059 578 0 198 0 4 835
2016 2 704 488 0 302 0 3 494
2017 1 887 438 0 216 0 2 541
2018 2 160 454 0 326 0 2 940
2019 2 622 506 0 316 0 3 444
2020 2 380 536 0 271 0 3 187
2021 2 109 283 0 388 0 2 780
2022 1 956 264 0 357 0 2 577
2023 2 414 322 0 311 0 3 047
2024 1 539 487 0 123 0 2 149
2025 1 790 315 0 0 0 2 105
Tafla. 3: Keila. Afli (tonn) á Grænlandsmiðum (ICES svæði 14) eftir þjóðum frá 1978.
Ár Færeyjar Noregur Ísland Rússland Spánn Grænland Þýskaland Bretland Heildarafli
1978 0 38 0 0 0 0 47 0 85
1979 0 0 0 0 0 0 27 0 27
1980 0 0 0 0 0 0 13 0 13
1981 110 0 0 0 0 0 10 0 120
1982 0 0 0 0 0 0 10 0 10
1983 74 0 0 0 0 0 11 0 85
1984 0 58 0 0 0 0 5 0 63
1985 0 0 0 0 0 0 4 0 4
1986 33 0 0 0 0 0 2 0 35
1987 13 0 0 0 0 0 2 0 15
1988 19 0 0 0 0 0 2 0 21
1989 13 0 0 0 0 0 1 0 14
1990 0 7 0 0 0 0 2 0 9
1991 0 68 0 0 0 0 2 1 71
1992 0 120 3 0 0 0 0 0 123
1993 0 39 1 0 0 0 0 0 40
1994 0 16 0 0 0 0 0 0 16
1995 0 30 0 0 0 0 0 0 30
1996 0 157 0 0 0 0 0 0 157
1997 0 9 10 0 0 0 0 0 19
1998 0 12 0 0 0 0 0 0 12
1999 0 8 0 0 0 0 0 0 8
2000 0 11 11 0 3 0 0 0 25
2001 3 69 20 0 0 0 0 0 92
2002 4 30 86 0 0 0 0 0 120
2003 0 88 2 0 0 0 0 0 90
2004 0 40 0 0 0 0 0 0 40
2005 7 41 0 8 0 0 0 0 56
2006 3 19 0 51 0 0 0 0 73
2007 0 40 0 6 0 0 0 0 46
2008 0 7 0 0 0 33 0 0 40
2009 12 5 0 11 0 15 0 0 43
2010 7 5 0 0 0 0 0 0 12
2011 20 24 131 0 0 0 0 0 175
2012 33 46 174 0 0 0 0 0 253
2013 2 24 401 0 0 0 0 0 427
2014 145 35 0 0 0 74 0 0 254
2015 759 55 0 0 0 784 0 0 1 598
2016 243 178 0 0 0 182 3 0 606
2017 281 141 0 0 0 358 0 0 780
2018 345 228 0 0 0 108 0 0 681
2019 41 458 0 0 0 66 1 0 566
2020 64 114 0 0 0 45 2 0 225
2021 260 380 0 0 0 59 2 0 701
2022 35 558 0 0 0 87 1 0 681
2023 170 479 0 0 0 115 0 0 764
2024 287 477 0 0 0 174 1 0 939
2025 62 303 0 0 0 92 0 0 457

Yfirlit gagna

Almennt er talið að sýnataka úr afla (úr línuveiðum) sé fullnægjandi, þó að fjöldi sýna hafi dregist verulega saman á síðasta áratug (Tafla 5). Sýnatakan virðist ná yfir landfræðilega dreifingu afla bæði úr línu- og togveiðum. Á sama hátt virðist sýnatakan einnig endurspegla árstíðabundna dreifingu afla (ICES, 2012). Umfang sýnatöku á árinu 2025 er sýnt á Mynd 5.

Mynd 5: Keila. Efri: Staðsetning sýnatökustöðva (stjörnur) og útbreiðsla veiða árið 2025 (öll veiðarfæri samanlagt). Neðri: Hlutfall sýna eftir mánuðum (súlur) samanborið við landanir eftir mánuðum (svört lína), skipt eftir árum og helstu veiðarfærum. Tölur fyrir ofan súlur sýna heildarfjölda sýna.

Lengdarsamsetning

Yfirlit sýnasöfnunar frá svæði 5.a (Íslandsmið) eru í Tafla 4. Flestar mælinganna eru frá línuveiðum. Fjöldi mælinga jókst árið 2007 úr um 5000 í rúm 12000 lengdamældra fiska. Fjöldi mælinga lækkaði eftir það og var um 1719 fiskar árið 2025. Lengdardreifing úr línuveiðum er sýnd á Mynd 6. Engin lengdargögn eru frá ICES svæði 14.