| Ár | Fjöldi sýna | Fjöldi mældir | Fjöldi aldursgreindir | Afli (t) |
|---|---|---|---|---|
| 2007 | 21 | 298 | 285 | 36489 |
| 2008 | 26 | 758 | 668 | 112353 |
| 2009 | 60 | 2238 | 1945 | 116160 |
| 2010 | 115 | 4821 | 4759 | 122034 |
| 2011 | 191 | 8031 | 4760 | 159263 |
| 2012 | 244 | 11421 | 5604 | 149366 |
| 2013 | 180 | 7733 | 3505 | 151234 |
| 2014 | 155 | 6276 | 3201 | 172960 |
| 2015 | 160 | 7195 | 3425 | 169336 |
| 2016 | 113 | 4889 | 2767 | 170374 |
| 2017 | 108 | 4261 | 2431 | 167367 |
| 2018 | 77 | 3403 | 1907 | 168331 |
| 2019 | 125 | 5652 | 3081 | 128076 |
| 2020 | 112 | 4896 | 2755 | 151534 |
| 2021 | 109 | 5070 | 2637 | 132127 |
| 2022 | 98 | 4054 | 2381 | 129979 |
| 2023 | 95 | 3586 | 2214 | 141369 |
| 2024 | 64 | 2381 | 1476 | 89638 |
Helstu niðurstöður
Afli íslenskra skipa árið 2024 var 89 638 tonn. 68 % af honum var veiddur í íslenskri efnahagslögsögu og 32 % á alþjóðlegu hafsvæði í Noregshafi.
Sýnataka úr afla var yfirgripsmikil, tekin voru sýni fyrir hver 1400 tonn af afla.
Lengdardreifing í afla sýnir að hlutfall stærri fisks hefur aukist undanfarin ár og var meðallengd 38 cm.
Þéttleiki makríls, mældur í uppsjávarleiðangri að sumarlagi, hefur ekki mælst jafn lítill í íslenskri efnahagslögsögu frá því mælingar hófust.
Endurheimtum rafaldskennimerkjum hefur fækkað lítillega vegna þess að minna magn af afla var skannað, og einnig vegna þess að færri fiskar hafa verið merktir síðustu ár.
Almennar upplýsingar
Makríll er víðförull og útbreiddur uppsjávarfiskur. Hann er hlýsjávartegund sem finnst beggja vegna Norður-Atlantshafsins. Í Norðaustur-Atlantshafi er jafnan talað um einn stofn og er veiðum á honum stjórnað með tilliti til þess. Makrílstofninn er einn af verðmætustu fiskstofnum Evrópu í efnahagslegu tilliti.
Á síðustu öld var makríll sjaldséður flökkufiskur í íslenskri landhelgi en fljótlega eftir aldamótin fór hans að verða vart suðaustan og sunnan við Ísland að sumarlagi (Astthorsson o.fl. 2012). Makríll fór m.a. að veiðast í vaxandi magni sem meðafli í sumarveiðum á norsk-íslenskri vorgotssíld fyrir suðaustan land frá 2000 til 2006 og fannst í fæðu súluunga við Vestmannaeyjar sumarið 2005 (Vigfúsdóttir o.fl. 2009).
Kynþroska makríll fylgir árstíðabundnu göngumynstri á milli aðskilinna sumarfæðusvæða, vetrardvalarsvæða og hrygningarsvæða (Uriarte og Lucio 2001). Makríll hrygnir á landgrunni og landgrunnsbrún meginlands Evrópu frá janúar fram í júlí (Trenkel o.fl. 2014). Hrygningin byrjar syðst og færist norðar, eftir því sem líður á árið. Eftir hrygningu gengur makríll áfram í norður eða norðvestur inn í Norðurhöf og inn í Norðursjó til fæðuleitar yfir sumarmánuðina. Þegar hausta tekur safnast makríll saman í þéttar torfur í norðurhluta Norðursjávar sem ganga síðan suður á bóginn þegar líður á veturinn. Yfir veturinn er makríll dreifður yfir landgrunnsbrún og landgrunn Evrópu frá ströndum Portúgals til Hjaltlandseyja. Ungviðið heldur sig á uppeldissvæðum á landgrunninu við Írland og vestur og norður af Skotlandi, í Biscayaflóa og í Norðursjó uns kynþroska er náð við 2ja eða 3ja ára aldur og byrjar þá árlega göngu með hrygningarstofninum.
Útbreiðsla makríls að sumarlagi hefur tekið miklum breytingum frá síðustu aldamótum (Ólafsdóttir o.fl. 2019). Fram að þeim tíma var sumarfæðuslóð makríls aðallega í Noregshafi, fyrir austan 10°V og sunnan 72°N. Sumrin 2005 og 2006 tók útbreiðslan að aukast í vesturátt úr Noregshafi allt að austurströnd Íslands. Niðurstöður uppsjávarleiðangra sýna að sumarið 2010 náði útbreiðsla makríls vestur fyrir Ísland og nánast að miðlínunni við Grænland, að 30°V. Sumarið 2013 mældist makríll í grænlenskri landhelgi í fyrsta skipti þegar útbreiðslan náði inn í norðurhluta Irmingerhafs, og voru vesturmörk útbreiðslu við 36°V og suðurmörk við 62°N. Útbreiðsla makríls í íslenskri landhelgi minnkaði áberandi mikið fyrir vestan land sumarið 2019 (Ólafsdóttir og Sigurðsson 2021). Sumarin 2023, 2024 og 2025 mældist makríll einungis við suðaustur strönd Íslands en á því svæði varð hans fyrst vart í íslenskri landhelgi upp úr aldamótum (ICES, 2025).
Veiðar
Beinar veiðar á makríl í íslenskri landhelgi hófust sumarið 2007 og hefur árlegur heildarafli íslenskra skipa fram til ársins 2024 verið á bilinu 36-173 þúsund tonn (Mynd 1). Nánast allur makríll er veiddur í flotvörpu (> 99%). Í byrjun veiða var megin hluti aflans veiddur í íslenskri lögsögu. Veiðar á alþjóðlegu hafsvæði jukust árið 2017 og hefur mikill hluti afla verið veiddur þar síðan, frá 33 % til 84 % árlega (Mynd 1).
Fyrstu árin var veiðisvæðið í kantinum suðaustur af landinu og færðist síðan vestur með suðurströndinni (Mynd 2). Á árunum 2011 til 2016 var aðalveiðisvæðið meðfram kantinum frá suðausturlandi til Vestfjarða. Sumarið 2017 byrjaði veiðin að færast austur í Noregshaf og að minnka fyrir vestan landið. Sumarin 2021 og 2022 var nánast engin veiði í kantinum við landið heldur einungis í Noregshafi. Sumarin 2023 og 2024 jókst aftur veiði við landið en hún var takmörkuð við hafsvæði suðaustur af landinu.
Síðan árið 2000 hefur árlegur heildarafli úr stofninum sveiflast á bilinu 0,5-1,4 milljón tonn (Mynd 3). Aflatölur frá árum fyrir 2000 eru taldar óáreiðanlegar og hafa minna vægi í stofnmati en tölur eftir 2000.
Sýnataka
Sýnataka úr afla íslenskra skipa fyrir Hafrannsókastofnun var góð árið 2024 (Mynd 4). Fjöldi sýna, lengdarmælinga og aldursgreinga hefur þannig verið með ágætun frá því að veiðar hófust (Tafla 1).
Samsetning afla
Lengdardreifing makríl úr afla eftir árum er sýnd á Mynd 5. Árleg meðallengd makríls í afla sveiflast frá 34 cm til 38 cm. Stærðarsamsetning afla hefur breyst með árunum þar sem stærð makríl hefur aukist síðustu ár samanborið við fyrri ár.