Makríll Scomber scombrus

Ráðgjöf 2027

352 938

tonn

Ráðgjöf 2026

174 357

tonn

Breyting á ráðgjöf

102 %

Birting ráðgjafar: 30. september 2026. Útgefið af Hafrannsóknastofnun.

Ráðgjöf

Alþjóðahafrannsóknaráðið ráðleggur, í samræmi við nýtingarstefnu sem mun leiða til hámarksafraksturs til lengri tíma litið (MSY), að afli ársins 2027 verði ekki meiri en 352938 tonn.

Stofnþróun

Veiðidánartala er metin yfir kjörsókn (F_MSY) og gátmörkum (F_PA). Stærð hrygningarstofns er metin undir aðgerðarmörkum (MSY B_trigger) og gátmörkum (B_PA) en yfir varúðarmörkum (B_lim).

Makríll. Niðurstöður stofnmats. Afli árin 1998 og 1999 hefur lítið vægi í stofnmati þar sem talið er að skráður afli sé einungis hluti af raunverulegum afla. Skyggð svæði og öryggisbil sýna 95 % öryggismörk.

Stofnmat og viðmiðunarmörk

Forsendur ráðgjafar	Hámarksafrakstur
Aflaregla	Engin langtíma nýtingarstefna hefur verið samþykkt af öllum makrílveiðiþjóðum
Stofnmat	Tölfræðilegt aldurs-aflalíkan (SAM)
Inntaksgögn	Aldursgreindur afli, merkingagögn (stálmerki: 1998–2006) og vísitölur úr þremur stofnmælingaleiðöngrum: vísitala hrygningarstofns úr eggjaleiðangri sem farinn er á þriggja ára fresti (1992–2025), vísitölur fyrir 2–11 ára fisk frá endurheimtum á rafeindamerkjum (2013–2025), og fyrir 2 ára (2018–2026) og 3–11 ára (2010 og 2012–2026) fisk frá uppsjávarvistfræðileiðangri að sumri (IESSNS). Aflatölur fyrir árið 2000 hafa lítið vægi í stofnmati. Þyngd eftir aldri í stofninum er uppfærð árlega útfrá aflasýnum og sýnum úr leiðöngrum (eggjaleiðangur og merkingar) fyrir kynþroska fisk á hrygningartíma. Náttúruleg afföll og kynþroskahlutfall eru háð aldri og föst á milli ára.

Nálgun	Viðmiðunarmörk	Gildi	Grundvöllur
Hámarksafrakstur	MSY Btrigger	4 119 337	BPA; í tonnum
	FMSY	0.191	Slembihermanir, takmarkast af FPA
Varúðarnálgun	Blim	3 067 017	Sögulega minnsta stærð hrygningarstofns sem gaf góða nýliðun (2002, 2004, 2005) (ICES, 2025), í tonnum
	BPA	4 119 337	Blim × exp (1.65 × σ), σ = 0.179, í tonnum
	FPA	0.191	Veiðidánartala sem gefur 95% líkur á að hrygningarstofn sé yfir Blim (FP05 samkvæmt ráðgjafarreglu)

Horfur

Makríll. Forsendur fyrir stofnmatsárið og í framreikningum.

Breyta	Gildi	Athugasemdir
F4–8 ára (2026)	0.167	Samkvæmt framreikningi og byggt á áætluðum afla fyrir 2026
Hrygningastofn (2026) á hrygningartíma	3 204 507	Samkvæmt framreikningi fyrir 2026; í tonnum
Nýliðun 2 ára (2027–2028)	4 787 144	Slembiúrtak af nýliðun frá árunum 2017–2026 (faldmeðaltal sýnt); í þúsundum
Heildarafli (2026)	398 186	Áætlaður afli og brottkast (gert ráð fyrir flutningi aflamarks frá árinu 2025), í tonnum

Makríll. Áætluð þróun stofnstærðar (tonn) miðað við veiðar samkvæmt aflareglu.

Grunnur	Afli	Veiðidánartala	Hrygningarstofn		% breyting			Líkur á að hrygningarstofn 2028 < Blim (%)
Grunnur	2027	2027–2028	2027	2028	Hrygningarstofn1)	Afli2)	Ráðgjöf3)	Líkur á að hrygningarstofn 2028 < Blim (%)
Hámarksafrakstur	352 938	0.149	3 135 352	3 345 872	6.7	-11	102	33
Hrygningarstofn2028 = Blim	675 632	0.309	3 069 021	3 068 002	-0.03	70	288	50
F = F2026	392 517	0.167	3 127 869	3 312 345	5.9	-1.4	125	35
1) Hrygningarstofn árið 2028 miðað við hrygningarstofn árið 2027
2) Afli árið 2027 miðað við áætlaðan afla árið 2026 (352 938 t)
3) Ráðlagt aflamark fyrir árið 2027 miðað við ráðlagt aflamark árið 2026 (174 357 t)

Vegna bættrar nýliðunar árið 2026 (2024 árgangurinn) og hækkunar á stofnþyngdum er hrygningarstofninn árið 2026 metinn yfir varúðarmörkum. Ráðgjafarreglan leyfir því hærri veiðidánartölu í ráðgjöfinni fyrir árið í ár (F₂₀₂₇ = 0.15) samanborið við síðasta ár (F₂₀₂₆ = 0.07). Ráðlagt aflamark fyrir árið 2027 er því 102 % hærra í ár en fyrir árið 2026.

Gæði stofnmats

Stofnmatið í ár er í samræmi við stofnmats seinasta árs. Fiskveiðidauði er þó metinn lægri. Vænta má slíkra leiðréttinga því líkanið er byggir m.a. á tveimur stuttum gagnaröðum (merkingargögnum og nýliðunarvísitölu) sem hafa mikið vægi.

Mat á árganginum frá 2024 byggir eingöngu á vísitölu 2 ára úr sumarleiðangri (IESSNS). Það má búast við því að matið á stærð árgangins breytist þegar fleiri mælingar, sérstaklega úr afla, verða tiltækar á komandi árum.

Endanleg vísitala hrygningarstofns úr eggjaleiðangrinum 2025 er nú metin 13 % lægri en þær bráðabirgðaniðurstöður ársins 2025 gáfu til kynna. Þessi breyting hafði ekki áhrif á niðurstöður stofnmatsins árið 2026.

Makríll. Samanburður á stofnmati áranna 2022–2026 (rauð lína: 2026).

Aðrar upplýsingar

Veiðar úr stofninum hafa að meðaltali verið 39 % umfram ráðgjöf síðan 2010 vegna einhliða ákvarðana veiðiþjóða um aflamark. Stofninn er metinn yfir varúðarmörkum (B_lim) árið 2026 en er enn undir aðgerðarmörkum (MSY B_trigger). Ráðgjöfin er samræmi við nýtingarstefnu sem mun leiða til hámarksafraksturs til lengri tíma litið (MSY) og ætti að leiða til þess að hrygningarstofn sé yfir aðgerðarmörkum (MSY B_trigger) til meðallangs tíma. Ef afli er umfram þessa ráðgjöf eykur það hættu á að stærð hrygningarstofns haldist áfram undir aðgerðarmörkum (MSY B_trigger).

Eftir greiningar á breytileika nýliðunar stofnsins á árunum 2004–2026 var ákveðið að nota árin 2017–2026 til að áætla nýliðun í framreikningum. Það tímabil endurspeglar núverandi ástand sem einkennist af lítilli nýliðun (ICES, 2026b).

Í samræmi við óskir Bretlands, Noregs, Íslands, Grænlands og Færeyja gerði Alþjóðahafrannsóknaráðið prófanir á aflareglum sem miða að enduruppbyggingu hrygningarstofnsins (ICES, 2026c). Prófanir á aflareglunum byggja á hermunum sem eru frábrugðnar þeim sem notaðar eru í ráðgjöf. Þess vegna geta niðurstöður aflaregluprófana verið ólíkar þeim sem byggðar eru á F_MSY (ICES, 2026c). Þar sem stofninn er metinn fyrir ofan varúðarmörk (B_lim) árið 2026 gáfu allar aflareglurnar álíka eða lægri fiskveiðidauða en F_MSY.

Að gefnum forsendum um nýliðun í framreikningum á stærð hrygningarstofns fyrir árið 2028 verður 41 % af hrygningarstofninum 2 og 3 ára fiskur. Þess vegna eru framreikningar á stofnstærð fyrir árið 2028 og líkurnar á því að hrygningarstofn verði fyrir neðan varúðarmörk (B_lim) viðkvæm fyrir þessum nýliðunarforsendum.

Ráðgjöf, aflamark og afli

Makríll. Tillögur um hámarksafla, aflamark samkvæmt ákvörðun stjórnvalda og afli (tonn).

Ár	Tillaga	Aflamark Ísland	Afli Íslendinga	Aflamark allra þjóða	Afli alls
1987			0	442 000	654 992
1988			0	610 000	680 491
1989			0	532 000	585 920
1990			0	562 000	626 107
1991			0	612 000	675 665
1992			0	707 000	760 690
1993			0	767 000	824 568
1994			0	837 000	819 087
1995			0	645 000	756 277
1996			92	452 000	563 472
1997			925	470 000	573 029
1998	498 000		357	549 000	666 316
1999	437 000		0	562 000	640 309
2000	642 000		0	612 000	738 606
2001	665 000		0	670 000	737 463
2002	694 000		53	683 000	771 422
2003	542 000		122	583 000	679 287
2004	545 000		0	532 000	660 491
2005	420 000		363	422 000	549 514
2006	487 000		4 222	444 000	481 181
2007	509 000		36 706	502 000	586 206
2008	456 000		112 286	458 000	623 165
2009	578 000		116 160	605 000	737 969
2010	572 000	130 000	121 008	885 000	877 272
2011	672 000	154 825	159 263	959 000	948 963
2012	639 000	145 227	149 282	927 000	899 551
2013	542 000	123 182	151 235	906 000	938 299
2014	1 011 000	167 826	173 560	1 392 000	1 401 788
2015	906 000	172 964	169 336	1 229 000	1 215 827
2016	773 842	147 824	172 079	1 057 000	1 100 135
2017	857 185	168 464	167 366	1 173 000	1 159 641
2018	550 948	134 772	168 331	998 000	1 023 144
2019	770 358	140 240	128 077	864 000	839 727
2020	922 064	152 141	151 534	1 090 879	1 039 513
2021	852 284	140 627	132 176	1 199 103	1 081 540
2022	794 920	148 242	129 976	1 188 227	1 046 720
2023	782 066	144 039	141 369	1 188 265	1 056 241
2024	739 386	115 533	89 614	990 582	897 701
2025	576 958	125 572	129 628	760 714	809 175
2026	174 357	129 628		398 186
2027	352 938

Heimildir og ítarefni

ICES. 2020. Workshop on Management Strategy Evaluation of Mackerel (WKMSEMAC). ICES Scientific Reports. 2:74. 175 pp. http://doi.org/10.17895/ices.pub.7445

Stofnmatsskýrslur Hafrannsóknastofnunar 2026. Makríll. Hafrannsóknastofnun, 30. september 2026.

ICES. 2025. Benchmark workshop on Mackerel and Norwegian spring-spawning herring (WKBMACNSSH). ICES Scientific Reports. 7:64. 509 pp. https://doi.org/10.17895/ices.pub.29279615

ICES. 2026a. Mackerel (Scomber scombrus) in subareas 1-8 and 14 and in divisions 9.a, 12.a, and 12.b (Northeast Atlantic and adjacent waters). In Report of the ICES Advisory Committee, 2026. ICES Advice 2026, mac.27.nea, https://doi.org/10.17895/ices.advice.30932144

ICES. 2026b. Working Group on Widely Distributed Stocks (WGWIDE). ICES Scientific Reports.

ICES. 2026c. Technical service document - advice special request document