SÍLD

Helstu niðurstöður

Hrygningarstofn síldar var í sögulegu hámarki árið 2007 en minnkaði jafnt og þétt fram til ársins 2017 þrátt fyrir lítinn afla. Þessa hnignun má rekja til sýkingadauða af völdum Ichthyophonus sýkingarinnar og lélegrar nýliðunar.
Árgangarnir 2017-2020 eru stórir og vegna þessa hefur hrygningarstofninn stækkað síðan 2020 en er nú á niðurleið þar sem nýliðun síðustu ára er metin léleg.
Bergmálsmælingar á fullorðna hluta stofnsins veturinn 2025/2026 var um 597 þúsund tonn, sem samsvarar 2,2 milljörðum fiska. Þetta er lægri vísitala en sú sögulega hæsta frá 2024/2025 og nær langtímameðaltali.
Ungsíldarleiðangurinn var endurvakinn árið 2025 eftir nokkurra ára hlé. Vísitala 1-árs síldar reyndist yfir meðallagi og er notuð í stofnmatinu, sem dregur úr óvissu um nýliðun.
Veiðidánartala síldar hefur verið breytileg síðan 1980, náð hámarki á 9. áratug en svo farið lækkandi síðustu ár.Núverandi veiðihlutfall er innan þess bils sem vænta má samkvæmt aflareglu stjórnvalda.

Almennar upplýsingar

Íslenska sumargotssíldin (Clupea harengus) er uppsjávarfiskur sem er að finna allt í kringum landið. Hún lifir á breiðu dýptarsviði frá yfirborði og niður á 400m dýpi og við hitastig frá 1-15°C (Jakobsson 2000). Aðalvetursetustöðvar hennar, svo og veiðisvæði, hafa ýmist verið grunnt eða djúpt úti af Austur- eða Vesturlandi eða grunnt út af Suðurlandi (Jakobsson 1980, Óskarsson o.fl. 2009). Síldin hrygnir í júlí, og eru hrygningarstöðvar hennar að finna meðfram suður- og suðvesturströnd Íslands (Óskarsson og Taggart 2009, Jakobsson o.fl. 1969). Eftir klak hrogna á botninum berast lirfur norður fyrir land með straumum og eru helstu uppeldisstöðvar að finna í fjörðum fyrir norðvestan og norðan land (Guðmundsdóttir o.fl. 2007).

Veiðar

Heildarafli á vertíðinni 2025/2026 var 104 591 tonn (Tafla 4, Mynd 2). Þetta nær einnig til meðafla síldar í veiðum á makríl og norsk-íslenskri síld í júní – nóvember 2025. Ráðlagt aflamark fyrir árið2025 og aflamark var 103 367 tonn. Fyrir vestan veiddust 73 644 tonn, aðallega í september–desember, og 30 776 tonn austan við landið í júní–nóvember sem meðafli í veiðum á norsk-íslenskri síld og makríl (Mynd 1).

Mynd 1: Síld. Afli eftir svæðum ásamt hlutfalli innan hvers svæðis samkvæmt afladagbókum.

Mynd 2: Síld. Landaður afli íslenskrar sumargotssíldar þúsundum tonna frá 1947. Landaður afli eftir veiðarfærum er sýndur frá 1975.

Allur afli ársins 2025 var tekinn í flotvörpu (Mynd 2). Á vertíðunum 2007/2008 til 2012/2013 var meginhluti aflans (~90%) veiddur í nót í Breiðafirði (Mynd 3), en áður var hann aðallega veiddur út af suður-, suðaustur- og austurströndinni. Árið 2013/2014 var vísbending um breytingar á þessu mynstri, með minna hlutfalli í Breiðafirði, og síðan 2014/2015 hefur stærstur hluti veiðanna átt sér stað vestur af landinu. Til að vernda ungsíld (27 cm og minni) í veiðunum er svæðislokunum framfylgt á grundvelli reglugerðar um síldarveiðar sem settar voru af Sjávarútvegsráðuneytinu (nr. 376, 8. október 1992). Engin lokun var gerð á síldarveiðum 2025.

Mynd 3: Síld. Dreifing afla íslenskrar sumargotssíldar samkvæmt afladagbókum í tonnum frá 2001-2025.

Yfirlit gagna

Við mat á aldurssamsetningu í veiðunum er stuðst við sýni úr afla veiðiskipa sem safnað er á sjó af sjómönnum og upplýsingum um afla frá Fiskistofu. Yfirlit sýnatöku úr afla er sýnd í Tafla 1. Staðsetning afla og sýna 2025 er sýnd á Mynd 4. Í úrvinnslunni á gögnunum í ár var heildaraflanum skipt niður í tvær sellur á grundvelli veiðisvæðis og tíma á árinu. Á sama hátt voru notuð mismunandi þyngdar-lengdarsambönd frá aflasýnum. Þar sem veiðin fór aðallega fram á tveimur svæðum (austan og vestan) voru tvö aldurs-lengdarsambönd notuð.

Mynd 4: Síld. Veiðislóð seinasta árs samkvæmt afladagbókum og staðsetning sýna (krossar).

Tafla 1: Síld. Fjöldi mælinga og sýna úr afla íslenskra skipa.

Ár	Flotvarpa Fjöldi stöðva	Flotvarpa Fjöldi sýna	Flotvarpa Fjöldi kvarna	Nót Fjöldi stöðva	Nót Fjöldi sýna	Nót Fjöldi kvarna
1981	0	0	0	32	4 237	1 813
1982	0	0	0	43	4 875	2 461
1983	3	562	278	54	11 124	3 280
1984	1	100	100	37	3 562	2 799
1985	1	100	100	35	5 366	2 182
1986	0	0	0	40	4 452	3 226
1987	0	0	0	55	5 743	4 295
1988	0	0	0	46	4 626	4 318
1989	0	0	0	67	8 159	5 485
1990	2	166	23	55	5 404	4 450
1991	0	0	0	95	12 139	5 689
1992	0	0	0	113	19 456	4 528
1993	92	23 489	76	101	18 772	3 501
1994	3	505	23	57	9 812	2 450
1995	0	0	0	66	8 577	4 042
1996	5	668	183	50	5 828	3 463
1997	27	5 398	834	39	3 928	2 883
1998	11	2 031	148	39	6 156	1 443
1999	41	2 101	952	152	15 691	5 710
2000	55	7 943	1 569	129	9 362	5 536
2001	80	9 238	2 702	82	9 565	2 457
2002	83	12 230	1 481	134	22 220	1 834
2003	171	28 389	916	205	37 084	1 841
2004	74	4 093	1 770	291	76 214	3 960
2005	110	7 565	1 853	157	21 847	4 080
2006	44	4 983	1 393	118	20 152	2 217
2007	19	2 211	658	107	14 000	3 219
2008	17	2 724	43	170	18 053	5 252
2009	60	7 043	1 551	123	10 406	8 390
2010	39	4 130	1 539	60	7 471	6 291
2011	148	17 410	1 488	57	4 033	3 067
2012	32	3 887	193	76	6 513	3 519
2013	76	5 466	1 103	67	8 032	1 480
2014	113	10 434	2 432	2	256	200
2015	98	9 165	2 519	4	364	150
2016	133	11 729	3 369	1	50	50
2017	63	4 907	1 585	1	30	25
2018	62	5 334	1 139	0	0	0
2019	87	7 558	1 665	0	0	0
2020	73	7 409	1 400	0	0	0
2021	59	5 773	1 833	0	0	0
2022	79	7 464	2 194	0	0	0
2023	69	4 547	2 215	0	0	0
2024	55	3 340	2 234	0	0	0
2025	108	5 819	4 309	0	0	0

Aldurssamsetning

Þróun fjölda fiska í afla eftir aldri frá árinu 1975 eru sýnd á Mynd 5. Frá árinu 2008 má sjá að stór hluti landaðs síldarafla er eldri fiskur samanborið við fyrri tímabil. Stórir árgangar frá 2017, 2018 og 2019 komu inn í aflann sem 4- og 5- ára (Tafla 2).

Tafla 2: Sumargotsíld. Fjöldi í afla (milljónir) (1980 vísar til fiskveiðiársins 1980/1981 o.s.frv.).

Aldur
Ár	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15
1980	3,147	14,347	20,761	60,727	65,328	11,541	9,285	19,442	1,796	1,464	698	—	110	79
1981	2,283	4,629	16,771	12,126	36,871	41,917	7,299	4,863	13,416	1,032	884	760	101	62
1982	454	19,187	28,109	38,280	16,623	38,308	43,770	6,813	6,633	10,457	2,354	594	75	211
1983	1,475	22,499	151,718	30,285	21,599	8,667	14,065	13,713	3,728	2,381	3,436	554	100	—
1984	421	18,015	32,244	141,354	17,043	7,113	3,916	4,113	4,517	1,828	202	255	260	—
1985	112	12,872	24,659	21,656	85,210	11,903	5,740	2,336	4,363	4,053	2,773	975	480	581
1986	100	8,172	33,938	23,452	20,681	77,629	18,252	10,986	8,594	9,675	7,183	3,682	2,918	1,788
1987	29	3,144	44,590	60,285	20,622	19,751	46,240	15,232	13,963	10,179	13,216	6,224	4,723	2,280
1988	879	4,757	41,331	99,366	69,331	22,955	20,131	32,201	12,349	10,250	7,378	7,284	4,807	1,957
1989	3,974	22,628	26,649	77,824	188,654	43,114	8,116	5,897	7,292	4,780	3,449	1,410	844	348
1990	12,567	14,884	56,995	35,593	79,757	157,225	30,248	8,187	4,372	3,379	1,786	715	446	565
1991	37,085	88,683	49,081	86,292	34,793	55,228	110,132	10,079	4,155	2,735	2,003	519	339	416
1992	16,144	94,860	122,626	38,381	58,605	27,921	38,420	53,114	11,592	1,727	1,757	153	376	—
1993	2,467	51,153	177,780	92,680	20,791	28,560	13,313	19,617	15,266	4,254	797	254	—	—
1994	5,738	134,616	113,290	142,876	87,207	24,913	20,303	16,301	15,695	14,680	2,936	1,435	244	195
1995	4,555	20,991	137,232	86,864	109,140	76,780	21,361	15,225	8,541	9,617	7,034	2,291	621	235
1996	717	15,969	40,311	86,187	68,927	84,660	39,664	14,746	8,419	5,836	3,152	5,180	1,996	574
1997	2,008	39,240	30,141	26,307	36,738	33,705	31,022	22,277	8,531	3,383	1,141	10,296	947	2,524
1998	23,655	45,390	175,529	22,691	8,613	40,898	25,944	32,046	14,647	2,122	2,754	2,150	1,070	1,011
1999	5,306	56,315	54,779	140,913	16,093	13,506	31,467	19,845	22,031	12,609	2,673	2,746	1,416	2,514
2000	17,286	57,282	136,278	49,289	76,614	11,546	8,294	16,367	9,874	11,332	6,744	2,975	1,539	1,104
2001	27,486	42,304	86,422	93,597	30,336	54,491	10,375	8,762	12,244	9,907	8,259	6,088	1,491	1,259
2002	11,698	80,863	70,801	45,607	54,202	21,211	42,199	9,888	4,707	6,520	9,108	9,355	3,994	5,697
2003	24,477	211,495	286,017	58,120	27,979	25,592	14,203	10,944	2,230	3,424	4,225	2,562	1,575	1,370
2004	23,144	63,355	139,543	182,450	40,489	13,727	9,342	5,769	7,021	3,136	1,861	3,871	994	1,855
2005	6,088	26,091	42,116	117,910	133,437	27,565	12,074	9,203	5,172	5,116	1,045	1,706	2,110	757
2006	52,567	118,526	217,672	54,800	48,312	57,241	13,603	5,994	4,299	898	1,626	1,213	849	933
2007	10,817	94,250	83,631	163,294	61,207	87,541	92,126	23,238	11,728	7,319	2,593	4,961	2,302	1,420
2008	10,427	38,830	90,932	79,745	107,644	59,656	62,194	54,345	18,130	8,240	5,157	2,680	2,630	1,178
2009	5,431	21,856	35,221	31,914	18,826	22,725	10,425	9,213	9,549	2,238	1,033	768	406	298
2010	1,476	8,843	22,674	29,492	24,293	14,419	17,407	10,045	7,576	8,896	1,764	1,105	672	556
2011	521	9,357	24,621	20,046	22,869	23,706	13,749	16,967	10,039	7,623	7,745	1,441	618	785
2012	403	17,827	89,432	51,257	43,079	51,224	41,846	34,653	27,215	24,946	15,473	13,631	2,556	236
2013	6,888	46,848	24,833	35,070	17,250	18,550	19,032	21,821	15,952	15,804	10,081	9,775	6,722	2,486
2014	—	3,537	53,241	50,609	70,044	34,393	22,084	22,138	13,298	17,761	7,974	4,461	2,862	1,746
2015	89	6,024	29,890	53,573	43,501	43,015	15,533	10,760	8,664	8,161	6,981	2,726	2,467	1,586
2016	72	10,740	25,575	29,908	41,952	25,823	24,925	9,516	7,734	6,088	4,284	7,154	3,108	826
2017	1,262	5,236	31,855	18,113	10,239	15,506	10,223	8,830	5,676	3,399	1,616	2,220	1,533	1,596
2018	—	8,911	19,642	34,284	16,847	12,376	17,161	6,978	7,379	3,482	1,713	1,153	2,159	489
2019	461	4,601	15,845	12,970	16,084	12,244	6,944	9,531	6,165	4,732	2,983	2,808	2,200	1,866
2020	384	23,603	15,956	22,572	16,333	19,385	11,071	7,098	6,241	3,035	3,359	4,505	1,567	1,129
2021	12,440	21,018	88,992	37,291	37,244	17,231	21,230	13,155	11,781	7,270	5,213	3,549	2,771	1,583
2022	—	23,108	90,765	86,093	26,757	25,604	11,495	14,534	6,998	6,916	4,226	3,817	2,711	1,651
2023	—	8,178	75,892	90,608	56,330	26,617	29,872	11,921	16,204	9,236	8,009	4,399	3,936	2,219
2024	—	1,623	23,825	55,317	70,855	62,492	16,547	16,852	13,537	7,271	7,138	4,593	5,159	4,016
2025	—	26,730	28,952	67,405	86,278	72,227	53,318	18,418	14,638	7,411	7,514	4,058	2,706	1,619

Mynd 5: Síld. Aldurskiptur afli. Súlur gefa til kynna fjölda eftir aldri og eru litaðar eftir árgangi.

Meðalþyngd í afla

Meðalþyngd eftir aldri úr afla er sýnd á Mynd 6. Aflaþyngdir stóru árganganna frá 2017 til 2019 hafa almennt verið lægri en eldri og yngri árganga.

Hlutfall kynþroska

Hlutfall kynþroska fisks eftir aldri var sett fast eins og verið hefur undanfarin ár þar sem 20% af 3 ára er kynþroska, 85% af 4ra ára og 100% af 5 ára og eldri.

Lengdardreifing úr lönduðum afla

Flestar lengdarmælingar á síld eru frá nót- og flotvörpuveiðum (Tafla 1) og er fjöldi lengdarmælinga í samræmi við landaðan afla. Síðan 2014/2015 hefur stærstur hluti veiðanna komið í flotvörpu. Lengdardreifing síldar úr nót- og flotvörpuveiðum er sýnd á Mynd 7. Síldin er að mestu innan stærðarbilsins 27 til 35 cm. Stórir árgangar sjást koma inn í aflann og hliðra kúflengdardreifingunni milli ára.

Mynd 7: Síld. Lengdardreifing síldar úr flotvörpu og nót árin 1983-2025.

Stofnmælingar

Lýsing

Gögn sem notuð eru við stofnmat á sumargotssíld eru fengin frá árlegum bergmálsleiðöngrum sem hafa verið farnir síðan 1973 en aðeins gögn frá 1988 eru notuð í stofnmatinu (Tafla 3). Vanalega eru þessir leiðangrar á tímabilinu október–mars/apríl. Leiðangurssvæðið er ákveðið út frá fyrirliggjandi upplýsingum um dreifingu stofnsins frá veiðum á fyrri og yfirstandandi ári. Stærð yfirferðasvæðis leiðangranna er breytilegt milli ára, en markmiðið er að ná yfir allan veiðistofninn á hverju ári.

Tafla 3: Síld. Bergmálsvísitölur (í milljónum) mælt 1987/88–2025/26 þar sem aldur vísar til hausts ár hvert (1988 vísar til 1987/1988)

Ár	Aldur
Ár	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	Total
1988	115.5	401.2	858.0	308.1	57.1	32.5	70.4	36.7	23.6	18.4	24.3	10.1	8.8	1,964.8
1989	635.7	201.3	232.8	381.4	188.5	46.4	25.8	32.8	17.4	10.4	9.1	5.4	8.1	1,795.2
1990	138.8	655.4	179.4	278.8	593.0	179.7	22.2	21.8	13.1	9.9	2.0	-	-	2,093.9
1991	403.7	132.2	258.6	94.4	191.1	514.4	79.4	37.6	9.4	12.6	-	-	-	1,733.3
1992	598.2	1,050.0	354.5	319.9	89.8	138.3	256.9	21.3	9.9	-	9.3	-	1.5	2,849.6
1993	267.9	830.6	729.6	158.8	130.8	54.2	96.3	96.6	24.5	1.1	1.1	3.4	-	2,394.9
1994	302.1	505.3	882.9	496.3	67.0	58.3	106.2	48.9	36.2	-	4.2	18.1	-	2,525.3
1995	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	0.0
1996	217.0	133.8	761.6	277.9	385.0	176.9	98.1	48.5	16.2	29.4	47.9	4.5	-	2,196.9
1997	33.4	270.7	133.7	468.7	269.9	325.7	217.4	93.0	55.5	39.0	30.0	53.2	31.5	2,021.6
1998	291.9	601.8	81.1	57.4	287.0	156.0	203.4	105.7	35.5	27.4	14.2	36.5	25.8	1,923.6
1999	100.4	255.9	1,081.5	103.3	51.8	135.2	70.5	101.6	53.9	17.4	13.6	2.6	13.0	2,001.0
2000	516.2	839.5	239.1	605.9	88.2	43.4	165.7	89.9	121.3	77.6	21.5	3.7	11.1	2,823.1
2001	190.3	967.0	1,316.4	191.0	482.4	34.4	15.7	37.9	14.3	15.4	14.7	1.7	3.3	3,284.5
2002	1,047.6	287.0	217.4	260.5	161.0	345.9	62.5	57.1	38.4	46.0	38.1	21.1	3.7	2,586.3
2003	1,731.8	1,919.4	553.1	205.7	262.4	153.0	276.2	99.2	47.6	55.1	18.8	24.4	25.5	5,372.2
2004	1,115.3	1,435.0	2,058.2	330.8	109.1	100.8	38.7	45.6	7.0	6.4	7.5	10.9	2.3	5,267.6
2005	2,417.1	713.7	1,022.3	1,046.7	171.3	62.4	44.3	10.9	23.9	12.7	-	1.9	11.1	5,538.5
2006	469.5	443.9	345.0	818.7	1,220.9	281.4	122.2	129.6	73.3	65.3	10.1	9.2	16.0	4,005.2
2007	110.0	608.2	1,059.6	410.1	424.5	693.4	96.0	123.7	48.8	1.0	-	-	0.5	3,575.8
2008	90.2	456.8	289.3	541.6	309.4	402.9	702.7	221.6	244.8	14.0	22.1	68.1	12.9	3,376.4
2009	149.5	196.1	416.9	288.2	457.7	267.0	225.7	169.0	29.9	26.3	17.8	9.9	4.2	2,258.0
2010	151.1	315.9	490.7	554.8	271.4	327.3	149.1	83.9	156.9	36.7	13.6	8.5	7.0	2,567.0
2011	107.6	280.6	228.9	304.9	296.3	138.7	301.3	61.0	141.3	97.4	37.0	-	4.0	1,998.9
2012	705.0	978.0	436.0	290.0	281.0	246.0	149.0	175.0	83.0	104.0	94.0	21.0	5.0	3,567.0
2013	178.5	781.1	631.4	166.6	127.0	142.0	110.1	97.0	74.3	69.5	43.4	38.5	8.2	2,467.6
2014	16.0	314.9	218.7	345.0	151.7	132.8	120.7	118.3	89.5	74.6	48.7	44.6	42.8	1,718.3
2015	152.4	90.3	330.1	260.9	259.1	187.9	112.0	91.6	37.9	76.7	30.4	10.6	32.9	1,672.7
2016	381.9	164.2	174.5	312.4	225.8	215.2	93.7	62.8	75.3	42.0	15.7	26.8	25.6	1,815.8
2017	97.0	220.6	137.2	151.9	262.5	136.8	241.4	61.2	55.9	62.8	11.4	20.1	14.0	1,473.0
2018	32.7	22.9	95.1	171.7	201.9	319.9	209.2	255.3	75.8	34.5	83.5	54.9	53.5	1,611.0
2019	306.3	137.4	67.9	201.4	101.9	110.8	167.4	163.8	73.3	30.0	30.0	38.5	16.4	1,445.2
2020	1,525.4	229.8	158.6	103.6	211.1	98.8	53.7	59.5	42.2	37.2	21.3	15.1	11.4	2,567.8
2021	1,399.8	1,114.7	424.3	138.2	82.0	127.7	66.5	102.8	82.8	63.5	57.0	22.8	32.7	3,714.7
2022	629.4	655.5	400.6	153.3	237.1	179.0	174.2	81.6	83.9	82.7	32.9	46.8	21.8	2,778.9
2023	136.7	823.6	994.9	574.7	244.7	159.7	109.6	72.5	87.9	38.7	57.1	34.0	31.8	3,366.0
2024	482.5	242.4	296.4	294.8	273.5	194.3	99.0	90.1	47.8	10.0	48.0	27.7	23.5	2,130.0
2025	30.3	158.1	406.4	826.5	946.8	776.7	229.3	272.6	188.6	142.7	97.0	90.9	54.3	4,220.4
2026	316.0	159.6	314.6	462.7	330.8	264.9	141.9	68.3	16.4	81.3	25.0	11.5	3.9	2,197.0

Bergmálsvísitala fyrir veiðistofninn veturinn 2025/2026 er fengin frá tveimur bergmálsleiðöngrumem farnir voru á rannsóknaskipinu Þórunni Þórðardóttur: (1) í október 2025 (Þ10-2025) austan, suðaustan og sunnan við landið;(2) í lok mars (Þ4-2026) á aðalvetursetusvæði stofnsins vestan við landið (Mynd 8). Auk þess að bergmálsmæla stofninn, var ungsíldarmæling sem beindist að 1 árs síld gerð árið 2025, sem skilaði nothæfri vísitölu fyrir stofnmat.Leiðangrar ársins höfðu einnig það markmið að meta hlutfall Ichthyophonus sýkingar í stofninum. Aðferðir við að greina sýkinguna voru þær sömu og undanfarin ár (Óskarsson og Pálsson, 2018). Nánari upplýsingar um leiðangrana má finna í Bjarnason (2026). Sýnatökur eru tíundaðar í Tafla 4.

Niðurstöður leiðangra

Í síldarleiðöngrunum veturinn 2025/26 mældist síld helst á tveimur svæðum; vestur af landinu við Snæfellsnes í lok mars 2026, og austan við landið í október 2025 (Mynd 8). Bergmálsvísitala samkvæmt þessum tveimur leiðöngrum nam 2,2 milljörðum í fjölda (tveggja ára og eldri; Tafla 3 og Mynd 9) og var heildarlífmassinn metinn 597 þús. tonn. Meirihluti mælingarinnar fékkst í leiðangrinum vestur af landinu (72%; Mynd 11). Af veiðistofninum voru þrír stærstu árgangarnir frá 2018 (15,5%), 2019 (21,1%) og 2020 (14.1% Tafla 3) miðað við lífmassa. Leiðangurssvæðin voru sambæranleg leiðöngrum fyrri ára(Mynd 8). Magn síldar sem mælist fyrir austan land hefur verið breytilegt í gegnum tíðina en aukist síðustu ár að undanskildu haustinu 2023, þegar ekki náðist gild mæling á austursvæðinu (Mynd 11). Frekari upplýsingar um niðurstöður leiðangra vetursins eru að finna í leiðangursskýrslum og NWWG vinnuskjölum (Bjarnason, 2026).

Mynd 8: Síld. Leiðangurslínur bergmálsleiðangra fyrir suðaustan og sunnan landið (Þ10-2025), ungsíldamælingu fyrir norðan og vestan (Þ10-2025 ungviði) og fyrir vestan í mars 2026 (Þ4-2026)

Tafla 4: Síld. Fjöldi aldursgreindra fiska (fjöldi hreistra) og fjöldi sýna sem tekin voru í árlegum bergmálsleiðöngrum 1987/88–2025/26 (aldur vísar til fyrra árs, þ.e. hausts). 2024/2025 voru sýni úr veiðinni notuð fyrir leiðangurinn fyrir vestan.

Fjöldi hreistra																Fjöldi sýna
Ár	2 ára	3 ára	4 ára	5 ára	6 ára	7 ára	8 ára	9 ára	10 ára	11 ára	12 ára	13 ára	14 ára	15+ ára	Total	Total	Vestur	Austur
1987/88	11	59	246	156	37	28	58	33	22	16	23	10	5	8	712	8	1	7
1988/89	229	78	181	424	178	69	50	77	42	29	23	13	7	12	1412	18	5	10
1989/90	38	245	96	132	225	35	2	2	3	3	2	0	0	0	783	8	-	8
1990/91	418	229	303	90	131	257	28	6	3	8	0	0	0	0	1473	15	-	15
1991/92	414	439	127	127	33	48	84	5	3	0	2	0	0	1	1283	15	-	15
1992/93	122	513	289	68	73	28	38	34	6	2	2	6	0	0	1181	12	-	12
1993/94	63	285	343	129	13	15	7	14	11	0	1	3	0	0	884	9	-	9
1994/95	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
1995/96	183	90	471	162	209	107	38	18	8	14	18	2	0	0	1320	14	9	5
1996/97	24	150	88	351	141	137	87	32	15	10	7	14	4	2	1062	11	4	7
1997/98	101	249	50	36	159	95	122	62	21	13	8	15	8	5	944	14	7	7
1998/99	130	216	777	72	31	65	59	86	37	22	17	5	6	11	1534	17	10	7
1999/00	116	227	72	144	17	13	26	26	27	10	8	2	1	0	689	7	3	4
2000/01	116	249	332	87	166	10	7	21	8	14	11	3	3	0	1025	14	10	4
2001/02	61	56	130	114	62	136	25	24	17	21	17	10	3	0	676	9	4	5
2002/03	520	705	258	104	130	74	128	46	26	25	13	15	10	1	2055	22	12	10
2003/04	126	301	415	88	35	32	15	17	3	4	4	6	1	1	1048	13	8	5
2004/05	304	159	284	326	70	29	17	5	8	4	0	3	3	0	1212	13	4	9
2005/06	217	312	190	420	501	110	40	38	26	18	5	5	5	7	1894	22	14	8
2006/07	19	77	134	64	71	88	22	4	2	2	0	0	0	1	484	6	4	2
2007/08	58	288	180	264	85	80	104	19	15	2	2	6	1	3	1107	17	13	4
2008/09	274	208	213	136	204	123	125	97	18	13	9	7	4	17	1448	29	19	10
2009/10	104	100	105	116	60	74	34	19	36	8	3	4	2	2	667	17	10	7
2010/11	35	74	102	157	139	61	119	22	52	36	13	0	1	0	811	11	8	3
2011/12	229	330	134	115	100	106	74	87	45	48	51	10	3	3	1335	15	9	6
2012/13	42	266	554	273	220	252	198	165	126	114	69	61	12	2	2370	60	55	5
2013/14	26	472	275	414	199	200	199	208	163	138	90	85	60	23	2552	45	37	8
2014/15	83	50	96	71	72	53	32	26	11	22	8	3	6	4	534	10	8	2
2015/16	229	112	131	208	148	123	47	32	32	22	13	7	12	4	1120	14	7	7
2016/17	66	164	122	137	202	117	169	43	50	44	14	15	9	4	1162	14	12	2
2017/18	35	58	82	77	75	101	65	77	29	11	27	18	8	9	672	10	5	5
2018/19	28	39	31	98	50	53	77	75	36	15	15	21	5	4	547	7	5	2
2019/20	265	143	94	48	101	60	43	54	45	43	27	26	20	6	975	10	5	5
2020/21	248	215	116	68	59	104	52	79	55	44	35	13	6	8	1102	13	5	8
2021/22	39	89	588	258	254	113	138	87	78	49	34	24	19	8	1890	12	5	7
2022/23	214	306	410	388	127	118	120	90	83	83	61	41	37	15	2093	13	4	9
2023/24	48	529	652	396	192	208	84	110	65	54	29	25	14	8	2414	9	6	3
2024/25	12	173	384	463	412	102	105	94	45	50	28	30	24	3	1928	10	4	6
2025/26	78	173	133	207	242	151	136	60	28	18	32	17	4	4	1283	11	4	7

Mynd 9: Samanburður á heildarlífmassavísitölum íslenskrar sumargotssíldar úr bergmálsmælingum frá haustinu 1973/74 til 2025/26, miðað við haustið, fyrir 3 ára og eldri síld vestan við landið (blátt), austan og sunnan við landið (grænt) og samtals (rautt)

Þróun fjölda fiska í bergmálsleiðöngrum eftir aldri frá árinu 1988 eru sýnd á Mynd 10. Í leiðangursvísitölum má sjá þessa sömu áberandi árganga eins og úr afla Mynd 5 á undanförnum árum, þó að 2017 árgangurinn hafi verið vanmetinn sem 5-ára í leiðöngrum. Leiðangursvísitölur frá árinu 2025 eru háar, einkum fyrir eldri aldurshópa, sem kann að endurspegla óvissu í mælingunum frekar en raunverulega aukningu í stofni.

Mynd 10: Síld. Aldurskiptar fjöldavísitölur úr bergmálsleiðöngrum (1988-2026). Súlur gefa til kynna fjölda eftir aldri og eru litaðar eftir árgangi.

Ichthyophonus sp. sýking hefur verið viðvarandi í sumargotssíldinni síðan seinnihluta árs 2008. Dánartíðni vegna sýkingarinnar var áður áætluð með NFT-ADAPT stofnmatslíkaninu, og var það metið að 30% af smitaðri síld dræpist árlega (Óskarsson o.fl. 2018a). Sú forsenda var notuð í stofnmatinu fram til 2023 og var sýkingardauða (M_sýkt) bætt við fastan náttúrulegan dauða (M_fast=0.1) fyrir hvern aldurshóp hvert ár:

\[ M_{\text{ár}, \text{aldur}} = M_{\text{fast}} + M_{\text{sýkt}, \text{ár}, \text{aldur}} \times 0.3 \]

Sem hluti af mati vinnuhópsins WKICEHER (ICES 2024), var dánartíðni vegna sýkingarinnar endurmetið með Muppet líkaninu á svipaðan hátt og Óskarson o.fl. 2018a. Muppet líkanið var einnig notað áður og skilaði sömu dánartíðni og NFT-Adapt líkanið eða 0,3. Dánartíðnin var endurmetinn á grundvelli sýkingarmats eftir mismunandi aldurshópum og, ólíkt fyrra mati, var ályktað að sýkingin næði yfir allt tímabilið (2009-2023). Þetta var talið viðeigandi vegna þess að ekki hefur verið gerð ítarleg rannsókn á þróun sýkingarstiga og útbreiðslu sýkinga á undanförnum árum. Við gerð stofnmatssins var margfeldisstuðullinn því endurmetinn fyrir árin 2009-2023 og var metinn 0,22. Endurskoðaður náttúrulegur dauði fyrir stofninn er sýndur á Mynd 9. Fjöldi smitaðra af Ichthyophonus sýkingunni í stofninum árið 2025/26 var metið fyrir hvern aldurshóp á sama hátt og gert hefur verið frá upphafi smits haustið 2008 (Óskarsson og Pálsson, 2018).

Mynd 11: Síld. Náttúrulegur dánarstuðull (M) eftir aldri og árum (vísar til hausts) þar sem frávik frá föstu M = 0.1 er vegna *Ichthyophonus* sýkingar.

Mat á sýkingarhlutfalli sumargotssíldar af völdum Ichthyophonus í aflasýnum vetrarins sýna að undanfarin ár hefur hlutfallið farið lækkandi. Metið sýkingarhlutfall fyrir yngri síldina (2-5 ára) var <4% þegar veiðisvæðin fyrir austan og vestan eru tekin saman, og fyrir 6-12 ára var hlutfallið 4-14%. Enn eru þó nýsmit að eiga sér stað eins og sést í yngri síldinni, svo að gert er ráð fyrir eins smitdauða árið 2026, líkt og undanfarin ár (Mynd 12).

Mynd 12: Síld. Sýkingarhlutfall af völdum Ichthyophonus fyrir hvern árgang 1999-2022. Metið í aflasýnum fyrir vestan og fyrir austan í sýnum sem tekin voru í bergmálsleiðangri.

Stofnmat

Stofnmatslíkön og inntaksgögn

Stofnmatsaðferð fyrir síld fór í ítarlegt rýni í mars 2024 (WKICEHER 2024; ICES 2024) sem varð til þess að gerðar voru breytingar á stofnmatsaðferðum, auk þess sem viðmiðunarmörk voru endurmetin. Nýtt stofnmatslíkan, SAM (Nielsen og Berg 2017), var tekið upp og á Mynd 13 má sjá skýringarmynd af metnum stikum SAM stofnmatslíkans en líkaninu er betur lýst í skýrslu ICES (ICES 2024). Í ár voru afla- og leiðangursgögn notuð frá 1987/88–2025/2026. Önnur inntaksgögn samanstóðu af: (i) meðalþyngd eftir aldri (Mynd 6); (ii) fast hlutfall kynþroska eftir aldri; (iii) náttúrulegur dauði, M=0,1 fyrir alla aldurshópa öll ár, nema 2009–2025 þar sem bætt er við viðbótar dánartíðni út af Ichthyophonus sýkingunni (Mynd 9; ICES 2024, Óskarsson o.fl., 2018a); (iv) hlutfall M fyrir hrygningu var sett sem 0,5; og (v) hlutfall F fyrir hrygningu var sett sem 0.

Mynd 13: Síld. Skýringamynd af metnum stikum líkansins. Vogtölur einstakra aldurshópa í afla og vísitölum , dreifni ferilfrávika og veiðanleiki.

Greining stofnmats

Samsvörun líkans við vísitölur úr afla og leiðöngrum eru sýndar á Mynd 14, Mynd 15 og Mynd 16. Almennt fylgir líkanið séðri dreifingu á aflagögnum og lokagildi eru ekki frábrugðin séðum gildum fyrir flesta lengdarhópa þó sést að yngri aldurshóparnir (<5 ára) falla ekki jafn vel að mældum gildum og þeir eldri. Einnig má sjá að mátgæði líkansins lýsir betur leiðangursgögnum fyrir aldurshópa 4-13 ára. Næstseinasta leiðangursárið nær líkanið ekki að endurspegla tiltölulega háar vísitölur fyrir 6 og eldri. Líkanið virðist fylgja ungsíldarvísitölu ágætlega.

Mynd 14: Síld. Samsvörun stofnmatslíkans (SAM) við aldursgreindan afla (aldur 2-15 ára).

Mynd 15: Síld. Samsvörun stofnmatslíkans (SAM) við aldursgreindar vísitölur úr leiðöngrum (aldur 3-15 ára).

Mynd 16: Síld. Samsvörun stofnmatslíkans (SAM) við aldursgreindar vísitölur úr ungsíldarleiðangri (aldur 2 ára).

Almennt er dreifing í frávikum frá niðurstöðum líkansins og gögnum úr afla eða leiðöngrum góð (Mynd 17).Einhverjar tilhneigingar eru að sjá í gegnum tíðina um að bergmálsmælingar hafi ekki náð utan yfir stofninn eða hafi verið að ofmeta hann. Há leiðangursvísitala árið 2025 leiðir af sér jákvæð frávik fyrir alla aldurshópa eldri en 3 ára. Ferilfrávik líkansins sýna enga sýnilega leitni (Mynd 18).

Mynd 17: Síld. Frávik stofnlíkansins frá leiðangursgögnum (efst), ungsíldarleiðangri (miðja) og afla (neðst). Rauðir hringir eru neikvæð frávik (þ.e. leiðangurs- eða aflagildin reyndust lægri en stofnmatsgildin) og bláir hringir tákna jákvæð frávik.

Mynd 18: Síld. Ferilfrávik stofnmatslíkan. Rauðir hringir tákna neikvæð aðhvarfsfrávik (niðurstöður mælingar eru stærri en spágildi).

Niðurstöður stofnmats

Niðurstöður stofnmatsins eru sýndar á Mynd 19. Hrygningarstofn síldar var stór árið 2007 en minnkaði jafnt og þétt fram til ársins 2017 þrátt fyrir lítinn afla. Þessa lækkun má rekja til sýkingadauða af völdum Ichthyophonus sýkingarinnar og lélegrar nýliðunar, sérílagi árgangarnir frá 2011-2014. Árgangarnir 2017–2020 eru stórir og frá því að þeir gengu inn í veiðistofninn árið 2020 hefur hrygningarstofninn vaxið. Frá árinu 2023 hefur hrygningarstofninn hins vegar farið minnkandi vegna lakari nýliðunar. Upplýsingar um nýliðun hafa verið takmarkaðar á síðustu árum, sem leiðir til mikillar óvissu í mati líkansins. Nýjasta matið á nýliðun byggir þó á ungsíldarleiðangri sem bendir til þess að árgangurinn 2024 sé yfir meðallagi. Veiðidánartala síldar hefur verið breytileg síðan 1980, náði hámarki seint á 9. áratugnum en hefur farið lækkandi árin þar á eftir.

Endurlitsgreining bendir til miðlungsmikillar leitni í stofnmatinu. Mohn’s \(\rho\) er jákvætt fyrir veiðidánartölu, Fbar(5–10), og nýliðun, R(aldur 2), með gildin 0.1119 og 0.1364, en neikvætt fyrir hrygningarstofn, \(\rho\) = −0.1009. Á heildina litið eru endurlitsárin almennt innan, eða nálægt, öryggismörkum stofnmatsins (Mynd 20). Stofnmatið í ár sýnir stærð hrygningarstofns og veiðidánartölu síðustu ára mitt á milli stofnamats áranna tveggja þar á undan sem endurspeglar sveiflur í bergmálsmælingunum á tímabilinu. Enn er töluverð óvissa í kringum nýliðun vegna takmarkaðra upplýsinga um komandi árganga, en óvissan er minni en í fyrri stofnmötum vegna endurvakins ungsíldarleiðangurs.

Mynd 20: Síld. Endurlitsgreining sem sýnir stöðuleika í mati líkansins fimm ár aftur í tímann. Niðurstöður eru sýndar fyrir afla, lífmassa hrygningarstofns, nýliðun (2ja ára) og fiskveiðidauða þ.e. vegið F fyrir 5-10 ára.

Skammtímaspá um þróun stofnstærðar

Lokakeyrsla SAM líkansins, sem gaf fjölda eftir aldri 1. janúar 2026, var notuð til grundvallar framreikninga. Til að taka tillit til væntanlegrar dánartíðni í stofninum vegna Ichthyophonus sýkingar vorið 2026 voru niðurstöður SAM líkansins leiðréttar með metnum sýkingahlutföllum, í samræmi við aðferð WKICEHER 2024 þar sem tekið er tillit til viðbótar náttúrulegra affalla vegna sýkingarinnar (ICES 2024). Þyngd eftir aldri var metin út frá meðalþyngdum í afla fyrra árs (sjá Stock Annex).

Veiðihlutfallið samkvæmt stofnmatinu fyrir árið 2025 var metið 0.21. Hrygningarstofninn árið 2026 var metinn 409 080 tonn og nýliðun 2 ára árið 2026 var metin 894 213 þúsund einstaklingar. Gert var ráð fyrir að nýliðun 2 ára árið 2027 væri 603 988 þúsund einstaklingar, byggt á meðaltali nýliðunar síðustu 10 ára. Skráður afli frá júní 2025 til loka apríl 2026 var 104 591 tonn.

Stærð	Gildi	Athugasemdir
Veiðihlutfall, HR (2025)	0.21	Veiðihlutfall samkvæmt stofnmatinu
Hrygningarstofn, SSB (2026)	409 080 t	Samkvæmt stofnmatinu
Nýliðun 2 ára (2026)	894 213	Samkvæmt stofnmatinu; þúsund einstaklingar
Nýliðun 2 ára (2027)	603 988	Meðaltal síðustu 10 ára; þúsund einstaklingar
Heildarafli (2025)	104 591 t	Skráður afli frá júní 2025 til loka apríl 2026

Veiðihlutfall aflareglu, 0.19, var notað á framreiknaðan lífmassa. Þetta gefur ráðlagðan heildarafla upp á 80 307 tonn fyrir árið 2026. Samkvæmt þessari sviðsmynd er lífmassi viðmiðunarstofnsins (4 ára og eldri) árið 2027 áætlaður 439 380 tonn og hrygningarstofn árið 2027 áætlaður 423 579 tonn.

Þetta samsvarar 4% aukningu í hrygningarstofni og 22% lækkun á ráðgjöf miðað við fyrri ráðgjöf.

Grunnur	Heildarafli (2026)	HR (2026)	Lífmassi 4+ (2027)	Hrygningarstofn, SSB (2027)	% breyting á SSB	% breyting á ráðgjöf
Aflaregla	80 307 t	0.19	439 380 t	423 579 t	4	-22

Fiskveiðistjórnun

Fiskveiðidánartala sem nam F_0.1 = F_MSY = 0.22 reyndist vel í að stjórna stofninum í um 30 ár, þrátt fyrir að stærð stofnsins hafi verið ofmetin og F verið hærra en stefnt var að um árabil. Á fundi um prófun á aflareglu fyrir stofninn hjá Alþjóða hafrannsóknaráðinu árið 2024 voru viðmiðunarmörk fyrir stofninn endurskoðuð (ICES, 2014). Á grundvelli sambands nýliðunar og stofnstærðar frá árunum 1947–2015, var talið ráðlagt að halda B_lim = 200 þús. tonn. Önnur gátmörk voru m.a. ákvörðuð frá B_lim og samkvæmt leiðbeiningum frá ICES:

\(B_{\text{pa}} = 273\) þús tonn, reiknað sem \(B_{\text{pa}} = B_{\text{lim}} \times e^{1.645\sigma}\), þar sem \(\sigma = 0.19\).
\(HR_{\text{lim}} = 0.34\), HR sem leiðir til \(SSB = B_{\text{lim}}\), sem er gefið meðaltal nýliðunar.
\(HR_{\text{pa}} = 0.248\), HR sem leiðir til \(P(SSB > B_{\text{lim}}) > 95\%\) með \(MSY\ B_{\text{trigger}}\).

Þrjár mismunandi aflareglur (HCR) voru prófaðar fyrir stofninn árið 2024 (ICES, 2024) og allar stóðust varúðarsjónarmið, og allar nema ráðgjafarreglan sem notuð var á þeim tíma (F_MGT = 0,15), voru í samræmi við ICES um hámarks jafnstöðuafla (MSY) nálgunina. Ein af þessum aflareglum var svo samþykkt af íslenskum stjórnvöldum til að byggja veiðiráðgjöf á. Þessi aflaregla er byggð á lífmassa viðmiðunarstofns fjögurra ára og eldri í upphafi ráðgjafarárs (B_ref, _Y), aðgerðarmörkum lífmassa hrygningarstofns (MGT B_trigger) sem skilgreindur er sem 273 þús. tonn, og veiðihlutfalli (HR_MGT) sem er 19% af viðmiðunarstofni. Á ráðgjafarárinu (Y) er aflamark næsta fiskveiðiárs (1. september ársins Y til 31. ágúst ársins Y + 1) því reiknað sem hér segir:

Þegar stærð hrygningarstofns, SSB_Y, er jafnt eða yfir MGT B_trigger:

TAC_Y = HR_MGT * B_ref, Y

Þegar SSB_Y er undir MGT B_trigger:

TAC_Y = HR_MGT * (SSB_y / MGT B_trigger) * B_ref, Y

Í aflaregluhermunum var gert ráð fyrir áframhaldandi Ichthyophonus sýkingu. Aflareglan er þó óháð mismunandi mati á dánartíðni af völdum sýkingarinnar. Árið 2025 breyttu íslensk stjórnvöld fiskveiðiárinu fyrir þennan stofn í almanaksár (áður 1. september úttektarárið Y og lauk 31. ágúst ráðgjafarárið Y+1)(Stjórnarráð Íslands, 2026).

Veiðistjórnun

Það eru margir þættir sem gætu leitt til óvissu í matinu. Sem dæmi var mikil óvissa um sýkingardauða af völdum Ichthyophonus fyrstu árin eftir að hún hófst en eftir því sem árin liðu var unnt að meta sýkingardauðann betur (Óskarsson og fl. 2018a) sem er talið hafa dregið úr þessari óvissu. Nú er sýkingadauði metin fyrir allt tímabilið sem er talið réttara mat en áður og eykur gæði stofnmatsins (ICES 2024). Sýnt hefur verið fram á að lækkun á náttúrulegum dauða (M) í inntaksgögnum fyrir stofnmatið, líkt og gert var í ár, hefur þau áhrif að söguleg stærð stofnsins minnkar, en þetta hefur hins vegar lítil áhrif á mat síðasta árs og ráðgjöf. Annar óvissuþáttur tengist bergmálsmælingum á stofninum fyrir austan land síðustu ár. Íslenska síldin hefur verið í blandi þar við norsk-íslenska síldarstofninn á haustin þegar veiðar á þeim síðar nefnda fara fram sem og bergmálsmælingar á íslensku síldinni. Það hefur sýnt sig að íslenska síldin fylgir hinum stofninum eitthvert austur í haf í nóvember til vetursetu. Þessi hegðun hefur valdið miklum sveiflum á bergmálsvísitölum (Mynd 9) þar sem hún hefur verið horfin af leiðangursvæðinu þegar leiðangurinn var seinna á ferðinni (t.d. haustið 2023). Annar óvissuþáttur tengdur stofnmatinu er mat á stærð árganga sem eru að ganga inn í stofninn. Ungsíldarleiðangurinn, sem hafði ekki verið farinn frá árinu 2018, var endurvakinn haustið 2025 og veitir nú upplýsingar um stærð árganga við eins árs aldur. Þetta dregur úr óvissu í stofnmatinu, þó að mat á nýliðun sé áfram óvisst þar til árgangarnir koma fram í mælingum á eldri aldri.

Gæði stofnmats

Vöntun á stöðugleika milli ára í stofnmati síldar hefur oft valdið áhyggjum. Einkum var það tilhneiging til að ofmeta stærð stofnsins. Ekkert stofnmat var gert árið 2005 vegna gagna og líkanavandamála og næstu tvö ár hafnaði ACFM stofnmatinu vegna óstöðugleika í niðurstöðum stofnmatsins. Síðustu ár hefur verið meiri stöðugleiki þar sem Mohn´s \(\rho\) gildi hrygningarstofns (SSB) og veiðidauða (F) hafa verið undir viðmiðunarmörkum (0.2) og jafnframt hafa frávikin hegðað sér vel. Við mat þessa árs má sjá að samræmi milli ára er lægra en áður og Mohn´s \(\rho\) gildi hrygningarstofns (SSB) og veiðidauða (F) yfir viðmiðunarmörkum (Mynd 20). Á sama tíma eru áberandi jákvæð frávik í 2024/2025 leiðangursvísitölunum, sem segir að stofnmatið tekur vísitölurnar vera ofmat á stærð hrygningastofnsins (Mynd 17). Aukið ósamræmi milli ára í niðurstöðum stofnmatsins krefst þess að fylgt sé náið með því næstu ár.

Vöntun á stöðugleika milli ára í stofnmati síldar hefur oft valdið áhyggjum. Einkum var það tilhneiging til að ofmeta stærð stofnsins. Ekkert stofnmat var gert árið 2005 vegna gagna- og líkanavandamála og næstu tvö ár hafnaði ACFM stofnmatinu vegna óstöðugleika í niðurstöðum stofnmatsins. Síðustu ár hefur ósamræmi milli ára í stofnmatinu almennt verið miðlungsmikið. Í stofnmati þessa árs benda Mohn´s \(\rho\) gildi til nokkurrar óvissu milli ára, en þau eru ekki lengur á því stigi að valda verulegum áhyggjum. Gildin eru 0.1119 fyrir F_bar(5–10), 0.1364 fyrir nýliðun við 2 ára aldur og -0.1009 fyrir hrygningarstofn (SSB) (Mynd 20). Flest endurlitsár eru innan, eða nálægt, öryggismörkum lokamatsins, en helstu frávikin koma fram í tveimur nýjustu endurlitsárunum fyrir hrygningarstofn (SSB) og F_bar(5–10). Leitni í endurlitsgreiningu er því minni en á fyrri tímabilum þar sem vandamál komu fram og bendir ekki til stöðugrar tilhneigingar til að ofmeta stærð stofnsins og vanmeta veiðidauða.

Frávik þurfa þó áfram að vera undir eftirliti, sérstaklega í nýlegum leiðangursvísitölum og hjá árgöngum sem eru að ganga inn í stofninn. Á heildina litið sýnir stofnmat þessa árs miðlungsmikla leitni í endurlitsgreiningu, en Mohn´s \(\rho\) gildin benda til þess að óvissan sé minni en áður hefur verið greint frá.

Stöðumat ráðgjafar

Stofnmatið sýnir að stofnstærðin minnkaði á árunum 2000–2018 bæði vegna aukinnar dánartíðni af völdum Ichthyophonus sýkingar og röð áranga undir meðallagi og lélegra árganga sem gengu inn í stofninn. Árgangarnir 2017–2019, sem gengu inn í viðmiðunarstofninn haustin 2021–2023, leiddu til hækkunar, en nýjasta stofnmat sýnir lækkun á hrygningarstofni og viðmiðunarstofni sem stafar af minni nýliðun á síðustu árum.

Enn eru vísbendingar um nýja Ichthyophonus sýkingu í stofninum veturinn 2025/26, þó hún sé minni en árin þar á undan. Því var beitt viðbótar sýkingardánartíðni í stofnmatinu. Óljóst er hvort lágt sýkingahlutfall hjá yngri aldurshópum marki lok faraldursins en núverandi faraldur eykur óvissu í stofnmatinu og ráðgjöfinni.

Breytingar á fiskveiðitækni og veiðimynstri

Engar nýlegar breytingar eru á veiðitækni sem geta leitt til mismunandi aflasamsetningar. Veiðimynstrið á íslenskri sumargotsíld hefur tekið reglulegum breytingum sem afleiðing af breytingum á vetursetustöðvum hennar. Á árunum 2007-2014 voru veiðarnar nær eingöngu á litlu svæði í Breiðafirði í nót. Á tímabilinu 2014/2015 til 2025 hafa veiðarnar farið fram vestan, sunnan, suðaustan og austan við landið og á síðasta fiskveiðiári fór veiðin aðallega fram fyrir vestan og austan. Þessar breytingar eru ekki taldar hafa áhrif á stærðarsamsetningu aflans og mismunandi veiðni eftir aldri því veiðarnar beinast jafn mikið og áður að þéttum torfum í vetrarsetu með stórum veiðarfærum.

Meðafli íslenskrar sumargotssíldar í veiðum á makríl (frá 2006) og norsk-íslenskri síld (frá 2004) hefur aukist nokkuð síðustu ár. Hún er aðallega veidd sem meðafli fyrir austan, suðaustan og sunnan við landið, sem sagt ekki á vetursetusvæðinu vestan við landið, þar sem aðalveiðarnar hafa farið fram síðustu ár. Góð sýnasöfnun er gerð úr þessum meðafla og undanfarin ár hefur hlutfall heildarafla, sem fenginn er sem meðafli, verið 30% alls afla (42% fiskveiðiárið 2022/2023 en um 10% árin þar á undan). Austlægari útbreiðsla stóru 2017, 2018 og 2019 árgangana útskýra þessa aukningu í meðafla, sem voru um 50% aflans fyrir austan land. Þetta mynstur sést einnig í bergmálsmælingum haustið 2024 þar sem stór hluti stofnsins sást fyrir austan (Bjarnason, 2026).

Veiðimynstrið er breytilegt milli ára sem tengist meðal annars breytingum á vetrardreifingu stofnsins og aldurssamsetningu. Þessi breytileiki getur haft afleiðingar fyrir aflasamsetningu sem ómögulegt er að spá fyrir um.

Umhverfissjónarmið

NWWG hópurinn hjá ICES er ekki kunnugt um neinar umfangsmiklar vistkerfis- eða umhverfisbreytingar sem gætu haft áhrif á síldarstofninn, sem annars væru teknar til greina við veiðiráðgjöf. Sem dæmi hefur verið sýnt fram á að nýliðun í stofninn sýnir jákvætt, en veikt, samband við vísitölu NAO (Norður-Atlantshafssveiflu) og sjávarhita (Óskarsson og Taggart, 2010) á meðan vísitölur um magn dýrasvifs á vorin virðast ekki hafa áhrif á nýliðun (Óskarsson og Taggart, 2010), né líkamsástand og vaxtarhraða fullorðna hluta stofnsins (Óskarsson, 2008). Ef tekið er mið af þessum samböndum, og gögnin eru skoðuð í sögulegu samhengi, hefur verið tiltölulega hlýr sjór í kringum landið (Hafrannsóknastofnun 2016) og jákvætt NAO undanfarin ár (NAO 2025) haft góð áhrif á nýliðun síldar eins og sést með sterkum 2017, 2018 og 2019 árgöngum.

Vísbendingar eru um að NAO-vísitalan gæti nú verið að færast í veikara skeið. Ef sú þróun heldur áfram gæti það leitt til breytinga á hafstraumum við Ísland sem gætu haft neikvæð áhrif á nýliðun síldar á næstu árum. Þetta undirstrikar mikilvægi þess að fylgjast áfram með umhverfisbreytum, jafnvel þótt ekki sé tekið tillit til þeirra beint í stofnmati, til að geta betur brugðist við mögulegum breytingum á framleiðni stofna.

Heimildaskrá

Astthorsson, O. S., Valdimarsson H., Gudmundsdóttir, Á., Óskarsson, G.J. 2012. Climate-related variations in the occurrence and distribution of mackerel (Scomber scombrus) in Icelandic waters. ICES Journal of Marine Science. 69: 1289–1297.

Bjarnason, S. 2025. Results of acoustic measurements of Icelandic summer-spawning herring in the winter 2024/2025. ICES North Western Working Group, 26 April - 2 May 2025, Working Document No. 11. 36 pp.

Bjarnason, S. 2026. Results of acoustic measurements of Icelandic summer-spawning herring in the winter 2025/2027. ICES North Western Working Group, 25 - 30 April 2026, Working Document No. 11.

Björnsson, H. 2018. Icelandic herring. ICES Northwestern Working Group, 27 April - 4 May 2018, Working Document No. 20. 2 pp.

Carvalho, F., et al. “A cookbook for using model diagnostics in integrated stock assessments”. In: Fisheries Research 240 (2021), p.105959.

Debes, H., Homrum, E., Jacobsen, J. A., Hátún, H., and Danielsen, J. 2012. The feeding ecology of pelagic fish in the southwestern Norwegian Sea – Inter species food competition between herring (Clupea harengus) and mackerel (Scomber scombrus). ICES CM 2012/M:07. 19 pp.

Fiskistofa, http://www.fiskistofa.is/veidar/aflaupplysingar/heildaraflamarksstada/

Guðmundsdóttir, Á., G.J. Óskarsson, and S. Sveinbjörnsson 2007. Estimating year-class strength of Icelandic summer-spawning herring on the basis of two survey methods. ICES Journal of Marine Science, 64: 1182–1190.

Hafrannsóknastofnun 2016. Þættir úr vistfræði sjávar 2015, https://www.hafogvatn.is/is/midlun/utgafa/haf-og-vatnarannsoknir/thaettir-ur-vistfraedi-sjavar-2015.

ICES. 2011a. Report of the Benchmark Workshop on Roundfish and Pelagic Stocks (WKBENCH 2011), 24–31 January 2011, Lisbon, Portugal. ICES CM 2011/ACOM:38. 418 pp.

ICES. 2011b. Report of the North Western Working Group (NWWG), 26 April - 3 May 2011, ICES Headquarters, Copenhagen. ICES CM 2011/ACOM:7. 975 pp

ICES. 2014. Report of the North Western Working Group (NWWG), 24 April-1 May 2014, ICES HQ, Copenhagen, Denmark. ICES CM 2014/ACOM:07. 902 pp.

ICES. 2016. Report of the North-Western Working Group (NWWG), 27 April–4 May, 2016, ICES Headquarters, Copenhagen. ICES CM 2016/ACOM:08.

ICES. 2017a. Icelandic Waters ecoregion – Ecosystem overview. http://ices.dk/sites/pub/Publication%20Reports/Advice/2017/2017/Ecosystem_overview-Icelandic_Waters_ecoregion.pdf

ICES. 2017b. Report of the Workshop on Evaluation of the Adopted Harvest Control Rules for Icelandic Summer Spawning Herring, Ling and Tusk (WKICEMSE), 21–25 April 2017, Copenhagen, Denmark. ICES CM 2017/ACOM:45. 49 pp.

ICES. 2017c. Report of the North Western Working Group (NWWG), 27 April – 4 May 2017, Copenhagen, Denmark. ICES CM 2017/ACOM:08. 642 pp.

ICES. 2018. Report of the North-Western Working Group (NWWG), 26 April–3 May, 2018, ICES HQ, Copenhagen, Denmark. ICES CM 2018/ACOM:09. 733 pp.

ICES. 2024. Workshop on the assessment and management plan evaluation for Icelandic herring (WKICEHER). ICES Scientific Reports. 6:37. 91 pp. https://doi.org/10.17895/ices.pub.25605135

Jakobsson, Jakob., Vilhjálmsson, Hjálmar & Schopka, Sigfús A. 1969. On the biology of the Icelandic herring stocks. Rit Fiskideildar 4. 1-16.

Jakobsson, Jakob. 1980. Exploitation of the Icelandic spring- and summer spawning herring in relation to fisheries management, 1947-1977. Rapports et Proces-Verbaux des Reunions Conseil International pour l’exploration de la Mer 177. 23-42.

Jakobsson, Jakob. 2000. Lífríki sjávar - Síld. Námsgagnastofnun og Hafrannsóknastofnun. 8 bls.

Jones, S.R.M. and Dawe, S.C., 2002. Ichthyophonus hoferi Plehn & Mulsow in British Columbia stocks of Pacific herring, Clupea pallasi Valenciennes, and its infectivity to chinook salmon, Oncorhynchus tshawytscha (Walbaum). Journal of Fish Diseases 25, 415-421.

Óskarsson, G.J. 2008. Variation in body condition, fat content and growth rate of Icelandic summer-spawning herring (Clupea harengus L.). Journal of Fish Biology 72: 2655–2676.

Óskarsson, G.J. 2019. Estimation on number-at-age of the catch of Icelandic summer-spawning herring in 2018/2019 fishing season and the development of Ichthyophonus sp. infection in the stock. ICES North Western Working Group, 25 April - 1 May 2019, Working Document No. 5. 15 pp.

Óskarsson, G.J., Á. Guðmundsdóttir & Þ. Sigurðsson. 2009. Variation in spatial distribution and migration of Icelandic summer-spawning herring. ICES Journal of Marine Science 66. 1762-1767.

Óskarsson, Guðmundur J. & Taggart, C.T. 2009. Spawning time variation in Icelandic summer-spawning herring (Clupea harengus L.). Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Science 66. 1666-1681.

Óskarsson, G.J. and C.T. Taggart 2010. Variation in reproductive potential and influence on Icelandic herring recruitment. Fisheries Oceanography. 19: 412–426.

Óskarsson, G.J. and Pálsson, J. 2018. Estimation on number-at-age of the catch of Icelandic summer-spawning herring in 2017/2018 fishing season and the development of Ichthyophonus sp. infection in the stock. ICES North Western Working Group, 27 April - 4 May 2018, Working Document No. 2. 15 pp.

Óskarsson, G.J., Ólafsdóttir, S.R., Sigurðsson, Þ., and Valdimarsson, H. 2018b. Observation and quantification of two incidents of mass fish kill of Icelandic summer spawning herring (Clupea harengus) in the winter 2012/2013. Fisheries Oceanography. DOI: 10.1111/fog.12253.

Óskarsson, G.J., Pálsson, J., and Gudmundsdottir, A. 2018a. An ichthyophoniasis epizootic in Atlantic herring in marine waters around Iceland. Can. J. Fish. Aquat. Sci. dx.doi.org/10.1139/cjfas-2017-0219.

Skagen, D. 2012. HCS program for simulating harvest control rules. Program description and instructions for users. Version HCS12_2. Available from the author.

Stjórnarráð Íslands. 2026. Management strategy and harvest control rules. Retrieved May 29, 2026, from https://www.government.is/topics/business-and-industry/fisheries-in-iceland/management-strategy-and-harvest-control-rules/

NOAA 2025: National Oceanic and Atmospheric Administration, National weather service – Climate prediction center http://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/precip/CWlink/pna/nao.shtml.