Helstu niðurstöður
- Mikið hefur dregið úr afla tindaskötu á undanförnum árum.
- Samkvæmt stofnmatslíkani er veiðiálag undir kjörsókn (FMSY) tegundarinnar.
Almennar upplýsingar
Tindaskata er langalgengasta skötutegundin á Íslandsmiðum. Hún veiðist nær allt í kringum landið en er algengust fyrir norðan og norðaustan land. Hún hefur útbreiðslu allt frá 20 m dýpi að landgrunnsbrún á um 1000 m dýpi en er algengust á 30-200 m dýpi. Tindaskata sjaldan stærri en 70 cm og er algengust á bilinu 30-50 cm. Hún er talin halda á djúpmið á veturna en á grunnmið á vorin og á sumrin. Æxlun er talin eiga sér stað árið um kring en þó aðallega á sumrin. Líkt og hjá flestum öðrum tegundum brjóskfiska á sér stað innri frjóvgun hjá tindaskötu. Hún gýtur síðan frjóvguðum eggjum, péturskipum, tveimur í senn. Lítið er vitað um vöxt tindaskötu en hér við land verður hún kynþroska við u.þ.b. 43 cm lengd.
Sjá nánar um tindaskötu.
Veiðar
Tindaskata er algengur meðafli í ýmsum veiðum og veiðarfærum og er afli mestur í Faxaflóa (Mynd 1). Löndunartölur hafa sveiflast mikið undanfarin aldarfjórðung (Mynd 2). Á árunum 2007–2021 var línuveiði aðalveiðarfærið. Landanir jukust úr 500 tonnum árið 2007 upp í rúmlega 1700 tonn 2012. Síðan hafa þær dregist verulega saman og hafa landanir ekki farið yfir 250 tonn síðan 2022, aðallega vegna mikils samdráttar í línuveiði (Mynd 2). Líklegt er að rekja megi þennan samdrátt til nýlegrar reglugerðar sem veitir undanþágu á brottkasti á tindaskötu (Reglugerð 1201/2021). Háar löndunartölur úr dragnót á árunum 1994-2004 má að einhverju leyti útskýra með aukinni sókn dragnóta á þessum árum en einnig vegna átaks á skráningu afla í afladagbækur (Mynd 2). Landanir á tindaskötu eru nokkuð árstíðabundnar og er meginhluta ársaflans landað frá september til nóvember (Mynd 3). Talið er að það megi rekja til aukinnar eftirspurnar á þessum árstíma en innlend neysla á tindaskötu er að miklu leyti bundin við jólaföstuna.
Stofnmælingar
Árstíðabundinn mun má sjá í útbreiðslu tindaskötu þar sem hún er að jafnaði ekki eins algeng á grunnslóð á haustin eins og á vorin. Tindaskata er ein algengasta fisktegundin í stofnmælingu að vori (SMB) en hún veiðist á yfirgnæfandi meirihluta stöðva í SMB (að meðaltali á 86% stöðva). Í stofnmælingu að hausti (SMH) veiðist hún á um helmingi stöðva (Mynd 4).
Þróun vísitölu tindaskötu í stofnmælingum botnfiska, SMB og SMH, er sýnd á Mynd 5. Lífmassavísitölur tindaskötu í SMB hafa lækkað um þriðjung yfir rannsóknatímabilið 1985-2026. Í heildina eru lífsmassavísitölur miklu lægri á haustin í SMH en á vorin í SMB en þar hefur þróun stofnstærðar einnig verið neikvæð. Lífmassavísitala tindaskötu hefur lækkað frá um 20000 tonnum í SMB (meðaltal 1985-2000) í um 14000 tonn (meðaltal 2001-2026). Þessi lækkun er einkum áberandi í stærstu lengdarflokkunum (≥50 cm) á árunum 1993-2008. Í ár (2026) er vísitala í SMB undir meðaltali síðustu tíu ára. Vísitala ungviðis (≤20 cm) hefur sveiflast mikið á tímabilinu. Vísitala stærri einstaklinga (≥50cm) hefur verið verið yfir meðaltali síðustu tíu ára.
Í stofnmælingum botnfiska er tindaskata algengust fyrir norðan og norðvestan (Mynd 6). Í SMB er hún mjög algeng á grunnslóð fyrir norðan og grunnt og nálægt landi fyrir sunnan og suðaustan (Mynd 6 a,c,e). Í SMH er útbreiðslan einna mest við landgrunnsbrúnina fyrir norðvestan og norðan land suður á Íslands-Færeyjahrygg (Mynd 6 b,d,f). Lítið sem ekkert veiðist fyrir sunnan og suðvestan nema á afmörkuðum svæðum. Árstíðabundið far gæti skýrt þetta að einhverju leyti en munur í minnstu lengdarflokkum gæti einnig legið í mismunandi gerð veiðafæra í SMB og SMH. Tindaskata er einnig algengur meðafli í öðrum botnvörpuleiðöngrum stofnunarinnar einkum í rækju- og humarleiðöngrum (Mynd 7 a). Rækjuleiðangrar fara fram á ýmsum tímum ársins en humarleiðangur fer fram á sumrin. Tindaskata er einnig algengur meðafli í netaralli sem fer fram árlega að vori til (Mynd 7 b).
Á Mynd 8 má sjá að dreifing lífmassa í SMB á milli svæða hefur haldist nokkuð stöðug yfir tímabilið. Í SMH eru stofnstærð hlutfallslega meiri á nyrðri svæðunum (NV og NA svæði) og það er einkum á þeim svæðum sem stofnstærð hefur dregist saman.
Í afla leiðangra eru flestar tindaskötur minni en 60 cm. Meðallengd er breytileg á bilinu 36-50 cm eftir því hvaða leiðangur um er að ræða. Þannig er meðallengd í SMN (netarall) sú hæsta en í SMB sú lægsta (Mynd 9). Í SMB hefur meðallengd tindaskötu minnkað yfir tímabilið (Mynd 10). Hins vegar hefur meðallengd í SMH verið breytileg (38-43 cm) án sérstakrar leitni (Mynd 11).
Kynjahlutfall er nokkuð jafnt í SMB (1:1) en í SMH er veiðast fleiri hrygnur en hængar (hlutfall hænga og hrygna: 1:1,3). Meðallengd hænga er um 39,5 cm og eru þeir þar að meðaltali stærri en hrygnur en meðallengd þeirra er um 37,7 cm. Lengd við 50% kynþroska hænga (L50) er 43,3 cm og 41,9 cm hjá hrygnum (Mynd 12). Talið er að tindaskata stundi einhvers konar árstíðabundið far í sambandi við frjóvgun og got péturskipa. Síðan 2017 hafa SMB og SMH safnað gögnum um pétursskip en útbreiðsla pétursskipa gætu gefið upplýsingar um mögulega gotstaði tindaskötu við Ísland.
