ÞEKKING - SAMVINNA - ÞOR

 

ÞEKKING - SAMVINNA - ÞOR

 

ÞEKKING - SAMVINNA - ÞOR

 

ÞEKKING - SAMVINNA - ÞOR

 

ÞEKKING - SAMVINNA - ÞOR

 

ÞEKKING - SAMVINNA - ÞOR

 

ÞEKKING - SAMVINNA - ÞOR

 

ÞEKKING - SAMVINNA - ÞOR

 

ÞEKKING - SAMVINNA - ÞOR

1
1

Sumarlokun

Skiptiborð Hafrannsóknastofnunar verður lokað vegna sumarleyfa dagana 17. júlí til 4. ágúst, að báðum dögum meðtöldum.

Upplýsingar um bein símanúmer og netföng starfsmanna má finna á hafogvatn.is/starfsfolk

Sími veiðieftirlits er 892 2988
Sími ferskvatnslífríkissviðs er 840 6307
Netfang vöktunar eiturþörunga er vakt@hafro.is

Ef erindið er brýnt er hægt að hafa samband við sviðsstjóra sviða stofnunarinnar:
Botnsjávarlífríki: Guðmundur Þórðarson sími 848 1969
Ferskvatnslífríki: Guðni Guðbergsson sími 840 6306
Fiskeldi og fiskirækt: Ragnar Jóhannsson sími 891 6482
Fjármál og rekstur: Sólmundur Már Jónsson sími 840 5781
Mannauður: Kristín Helgadóttir sími 897 1968
Sýnataka og gagnavinnsla: Ásta Guðmundsdóttir sími 690 0480
Umhverfi: Héðinn Valdimarsson sími 899 7795
Upplýsingar og menntun: María Ásdís Stefánsdóttir sími 661 9106
Uppsjávarlífríki: Þorsteinn Sigurðsson sími 822 1709

 

 

 

 15.7.2017

Áhættumat vegna mögulegrar erfðablöndunar frá laxeldi

 

Hafrannsóknastofnun hefur lokið við áhættumat vegna mögulegrar erfðablöndunar frá laxeldi.

Unnið var áhættumat vegna mögulegrar erfðablöndunar frá laxeldi í sjókvíum á Vestfjörðum og Austfjörðum. Matið var unnið í samstarfi með erlendum sérfræðingum á sviði stofnerfðafræði. Áhættumatið verður sannreynt og uppfært reglulega með viðamikilli vöktun í laxveiðiánum. Getur það leitt til aukningar eða minnkunar á æskilegu leyfilegu magni á frjóum laxi í sjókvíaeldi.
Frumforsenda greiningarinnar er að náttúrulegir laxastofnar skaðist ekki. Sé tekið tillit til varúðarsjónarmiða er miðað við að fjöldi eldislaxa verði ekki meira en 4% í ánum en erfðablöndun verði mun lægri. Notuð voru bestu fáanleg gögn bæði innan lands og utan. Búið var til dreifingarlíkan sem sýnir hvernig eldislax getur dreifst frá eldissvæðum á Vestfjörðum og Austfjörðum. Fjöldi eldislaxa sem getur komið í ár er háður fjarlægð frá eldissvæði og umfangi eldisins.

Líkanið gerir almennt ráð fyrir litlum áhrifum á náttúrulega stofna fyrir utan nokkrar ár. Nokkur áhrif verða á Laugardalsá, Hvannadalsá/Langadalsá í Ísafjarðardjúpi en Breiðdalsá í Breiðdalsvík er sú á sem virðist í mestri hættu. Þessar ár þarf að vakta sérstaklega. Af þessum ástæðum er lagt til að ekki verði leyft eldi í Ísafjarðardjúpi vegna mögulegra mikilla neikvæðra áhrifa á laxastofna í Djúpinu. Af sömu ástæðum er lagt til að eldi verði ekki aukið í Berufirði og lagst gegn eldi í Stöðvarfirði vegna nálægðar við Breiðdalsá. Niðurstöður matsins eru því að ásættanlegt sé að leyfa allt að 71.000 tonna framleiðslu af frjóum eldislaxi hér við land. Þar af 50.000 tonn á Vestfjörðum og 21.000 tonn á Austfjörðum. Hér er um að ræða um sjöfalda núverandi ársframleiðslu í íslensku laxeldi sem nú er um 10.000 tonn. Helsta ástæðan fyrir þessari niðurstöðu er sú að eldissvæðin eru í mikilli fjarlægð frá helstu laxveiðiám og laxeldi er bannað á mjög stórum hluta strandlengjunnar. Í Noregi og Skotlandi eru eldissvæðin hins vegar í mjög mikilli nálægð við helstu laxveiðiár og því verða blöndunaráhrifin mun meiri í þessum löndum. Áhættumatslíkanið er fyrst og fremst hugsað sem gagnvirkt verkfæri til þess að meta mögulegt umfang erfðablöndunar á hlutlægan hátt.

Til viðbótar eru lagðar til mótvægisaðgerðir til að sporna við erfðablöndun. Þeirra helstar eru að leggja enn meiri áherslu á að næg hrygning sé ávallt til staðar í náttúrulegum laxveiðiám. Þá er lagt til að stór gönguseiði verði notuð í eldinu í meira mæli en nú er. Það dregur bæði úr hættu á slysasleppingum og kemur eldinu einnig til góða. Þá er lagt til að kynbótum verði flýtt á eldisstofninum á þann veg að kynþroskastærð/aldur hækki með því að skima burt arfbera fyrir snemmkynþroska í eldisstofninum. Það hefur þau áhrif að mun lægra hlutfall laxa er kynþroska við slátrun og dregur enn frekar úr hættu sem stafar frá þeim laxi auk þess að auka verðmæti sláturfisksins. Ef tekst að koma þessum aðgerðum í framkvæmd er mögulegt að endurmeta matið til hækkunar.

Þessu til viðbótar er unnt að ala ófrjóan lax. Auka þarf rannsóknir og tilraunir með ófrjóan lax á Íslandi við þær aðstæður sem hér eru. Þetta verði gert í samvinnu við erlenda rannsóknaraðila og eldisfyrirtækin í landinu. Í samræmi við framangreint er óhætt að ala auk 71.000 tonna framleiðslu af frjóum eldislaxi hér við land og allt að 61.000 tonn af ófrjóum laxi miðað við núverandi burðarþolsmat fyrir þessi svæði. Eldi á ófrjóum laxi á Vestfjörðum getur því orðið allt að 30.000 tonn til viðbótar við 50.000 tonna framleiðslu á frjóum laxi og á Austfjörðum getureldi á ófrjóum laxi orðið 31.000 tonn til viðbótar við framleiðslu á 21.000 tonnum af frjóum laxi. Aðrir þættir geta jafnframt takmarkað umfang eldisins eins og endurskoðað burðarþol, óæskileg áhrif laxalúsar, stærð heppilegra eldissvæða og ef vart verður við óæskileg áhrif á hrygningu eða uppeldi nytjastofna sjávar (þorskur, ýsa, rækja og fleiri tegundir). Starfshópur um stefnumótun í fiskeldi mun vinna með niðurstöður áhættumatsins í störfum sinum sem og ráðuneyti sjávarútvegs- og landbúnaðar.

 

Skýrslan Áhættumat vegna mögulegrar erfðablöndunar milli eldislaxa og náttúrulegra laxastofna á Íslandi (.pdf)

 

 

 14.7.2017

Hafrannsóknastofnun og Matís standa fyrir bleikjuráðstefnu

Hafrannsóknastofnun og Matís standa í sameiningu fyrir alþjóðlegri ráðstefnu undir yfirskriftinni „Arctic char: Ecology, genetics, climate change, and the implication for conservation and management“ sem haldin verður í Reykjavík dagana 31. október – 1. nóvember nk.

Dagskrá og nánari upplýsingar verður birt fljótlega.

Sjá einnig á vef Matís.

 

 

 

 

 5.7.2017

Vísindamenn Hafrannsóknastofnunar blogga um rannsóknaleiðangra

Nú standa yfir tveir rannsóknaleiðangrar Hafrannsóknastofnunar. Annars vegar er um að ræða leiðangurinn Kortlagningu búsvæða við Ísland. Markmið leiðangursins er að kortlegga búsvæði tveggja svæða vestur af landinu, á landgrunninu og í kantinum. Fyrra svæðið er um 5900 km2 að stærð og staðsett 85 sjómílur suðvestur af Reykjanesi. Þar eru fjölbreytt botnlag og ýmsar upplýsingar benda til að kórala sé að finna á þessu svæði. Hitt svæðið er út af Vestfjörðum, 7000 km2. Þar eru einhver mestu fiskimið Íslands en einnig benda ýmsar heimildir til að svampasvæði séu á þessum slóðum. Leiðangurinn hófst 29. júní sl. og er áætlað að honum ljúki 7. þ.m.

Hinn leiðangurinn er alþjóðlegur rannsóknaleiðangur sem Hafrannsóknastofnun tekur þátt í áttunda árið og nefnist International Summer Survey of the Seas. Í leiðangrinum eru stundaðar rannsóknir á uppsjárvarlífríki norðaustur Atlantshafs að sumarlagi. Alls taka fimm skip þátt og koma þau frá Noregi, Færeyjum og Grænlandi, auk Íslands. Markmið leiðangursins er að rannsaka alla hlekkina í uppsjávarvistkerfinu frá frumframleiðni sjávar til hvala. Leiðangurinn hófst í gær, 3. júlí, og mun standa yfir í 30 daga. Á þeim tíma verða teknar verða 80 t0gstöðvar og sigldar um 6000 sjómílur.

Þetta árið hafa leiðangursmenn í þessum tveimur leiðangrum ákveðið að blogga í þeim tilgangi að miðla upplýsingum um það sem á daga þeirra drífur; frá vísindunum, lífinu um borð og ýmsum uppákomum.

Hægt er að fylgjast með hér:
Kortlagning búsvæða – https://hafsbotninn.wordpress.com/
International Summer Survey of the Seas – https://pelagicecosystemsurvey.wordpress.com/

Hér er svo hægt að fylgjast með ferðum rannsóknaskipanna Árna Friðrikssonar og Bjarna Sæmundssonar.

International Summer Survey in the Nordic Seas

 

 4.7.2017

Lækkun á vísitölum norsk-íslenskrar síldar

Lokið er samantekt á niðurstöðum alþjóðlegs uppsjávarleiðangurs frá maí sl. í Noregshafi og aðliggjandi hafsvæðum. Eitt af meginmarkmiðum leiðangursins var að meta magn og útbreiðslu norsk-íslenskrar síldar og kolmunna. Því til viðbótar voru gerðar mælingar til að kanna ástand hafsins og vistkerfisins, m.a. með rannsóknum á magni átustofna. Þátttakendur í leiðangrinum, auk rannsóknarskipsins Árna Friðrikssonar, voru rannsóknarskip frá Noregi, Færeyjum, Danmörku og Rússlandi. Hafrannsóknastofnun kynnti í lok maí  bráðabirgðaniðurstöður íslenska hlutans en nú liggja fyrir sameiginlegar niðurstöður. Eins og áður kynntar niðurstöður íslenska hluta leiðangursins sýndu, var útbreiðsla norsk-íslenskrar síldar í maí þetta árið vestlægari en áður (mynd 1). Norðvestur af Noregi mældist einnig nokkurt magn en þar var aðallega um að ræða fjögurra ára síld (árgangur frá 2013) meðan að fullorðni hlutinn var vestar. Heildar bergmálsvísitala fullorðinnar síldar var 4,2 milljón tonn í samanburði við 5,4 milljón tonn árið 2016. Vísitölur síðustu ára hafa sveiflast lítillega en heilt yfir sýna þær minnkandi stofn (mynd 2). Mælingarnar benda til þess að 2013 árgangurinn sé nálægt meðalstærð og því veikari en sumar fyrri vísbendingar gáfu til kynna. Síðasti stóri árgangurinn í stofninum, frá 2004, er ásamt 2005 árganginum ennþá stór hluti lífmassans eða 26% hans.

Í Barentshafi beinist leiðangurinn að uppvaxandi árgöngum og var fjöldi eins árs síldar (2016 árgangurinn) meiri en undanfarin ár. Þó er ekki tímabært að tala um stóran árgang þar sem  mikil óvissa er á þessari mælingu og langur tími þar til að hann kemur inn í veiðistofninn.

Kolmunna var að finna utan landgrunns á mest öllu athugunarsvæðinu ef undan er skilið svæði þar sem kalda Austur-Íslands strauminn austur af Íslandi er að finna (mynd 3). Mesti þéttleikinn var á suðurhluta athugunarsvæðisins svo og með landgrunnsbrún Noregs. Eins og útbreiðslumyndin sýnir nær þessi leiðangur ekki yfir allan kolmunnastofninn. Niðurstöðurnar gefa þó vísbendingar um stærð nýrra árganga og sýna að 2014 og 2015 árgangarnir eru stórir, eins og fyrri mælingar hafa sýnt, en hins vegar er 2016 árgangurinn lítill.

Hækkun var á vísitölum um magn átu fyrir allt svæðið (mynd 4). Um miðbik og austurhluta svæðisins eru vísitölurnar í ár sambærilegar við meðaltal áranna þegar vísitalan var sem hæst (~1995-2003). Norðaustur af Íslandi, þar sem jafna voru hæstu gildin, eru vísitölurnar ennþá lágar í sögulegu samhengi þótt þær séu hækkandi.
Hitastig sjávar var yfir meðaltali síðasta 21 árs á öllum dýpum á mestöllu hafsvæðinu. Átti það sérstaklega við suður- og vesturhluta rannsóknarsvæðisins.
Þessar niðurstöður verða meðal annars notaðar á fundi Alþjóða hafrannsóknaráðsins (ICES) í lok ágúst nk. þar sem vinna við stofnstærðarmat og ráðgjöf þessara uppsjávarfiskistofna fer fram. Meira um niðurstöður úr leiðangrinum er að finna í skýrslunni IInternational Ecosystem Survey in Nordic Sea (IESNES) May-June 2017 (.pdf)

Útbreiðsla og þéttleiki norsk-íslenskrar síldar í maí 2017.Vístölur um lífmassa norsk-íslenskrar síldar í maí leiðöngrum frá 1995-2017. Svörtu punktarnir sýna mat með endurbættri aðferð (ásamt óvissumati) en rauð mat samkvæmt eldri aðferð.Útbreiðsla og þéttleiki kolmunna í maí 2017.Vístölur um magn átu í maí 1995-2017 eftir mismunandi hafsvæðum í Noregshafi og aðliggjandi hafsvæðum. Bláa, rauða og gráa línurnar sýna miðbik og austur hluta svæðisins en svarta og græna vestari hlutann (Jan Mayen og Ísland).

 

 26.6.2017

Sjávarvöxtur eins árs laxa nálægt meðaltali

Undanfarin ár hafa miklar sveiflur átt sér stað í laxgengd og laxveiði i íslenskum veiðiám þar sem skipst hafa á ár með slakri veiði smálaxa (eins  ár  sjávardvöl) (2012, 2014, 2016), en á milli ár með öflugum laxagöngum og veiði (2013, 2015).

Árlegar rannsóknir hreistursýna úr Norðurá í Borgarfirði (1988-2017) og í Þjórsá á Suðurlandi (2008-2017) hafa leitt í ljós að þegar vöxtur í sjávardvöl laxins er lítill eru göngur (og veiði) smálaxa jafnframt litlar. Þetta skýrist sennilega af erfiðum sjávarskilyrðum sem virðast auka afföll í sjávardvölinni.  Þetta kom m.a. mjög greinilega fram árin 2012, 2014 og 2016, þegar smálaxagengd og veiði var almennt mjög slök, en í árum eins og 2013 og 2015 var eins árs laxinn vænni og göngur og veiði mun betri.

Nú eru fyrstu smálaxar sumarsins farnir að sýna sig á veiðislóð. Hreistursýni hafa verið tekin af smálaxi í Norðurá og í Þjórsá og mælingar á vexti þeirra sýna að sjávarvöxtur smálaxa í veiðinni 2017 er mun betri en árin 2012, 2014 og 2016, en er þó aðeins undir langtíma meðaltali í Norðurá (mynd 1) en við meðaltal í Þjórsá (mynd 2).  Í Norðurárgagnaröðinni eru tölfræðilega marktæk tengsl milli vaxtar smálaxa og veiði á smálaxi í ánni og þessar niðurstöður gefa þannig vísbendingu um að smálaxagengd og veiði í Norðurá verði betri en á síðastliðnu sumri. Trúlega gildir þetta um fleiri ár á landinu a.m.k. sunnan- og vestanlands.

 26.6.2017

Sjávarútvegsháskóli Sameinuðu þjóðanna tekur þátt í FarFish-verkefninu

Sjávarútvegsháskóli Sameinuðu þjóðanna er meðal þátttakenda í verkefninu FarFish, sem hlotið hefur 5 milljóna Evra styrk úr Horizon 2020 rannsóknaráætluninni. Verkefninu er ætlað er að stuðla að bættri umgengni evrópska fiskveiðiflotans um hafsvæði utan Evrópu, auka þekkingu á þeim fiskistofnum sem flotinn sækir í á þeim svæðum, greina þær virðiskeðjur sem snúa að afla þessara skipa, sem og að auka þekkingu á fiskveiðistjórnun meðal hagaðila sem að þessum veiðum koma; það er bæði meðal viðeigandi strandríkja og evrópskra hagaðila.

21 fyrirtæki og stofnanir víðsvegar að úr Evrópu, Afríku og S-Ameríku taka þátt í FarFish. Að auki hefur fjöldi alþjóðlegra stofnanna og fulltrúar einstakra ríkja sem málið varðar skuldbundið sig til að koma að verkefninu eftir því sem þurfa þykir. Sjávarútvegsháskóli Sameinuðu þjóðanna leiðir vinnu er snýr að fagstyrkingu og útbreiðslu þekkingar en verkefninu er stýrt af Matís.

Í FarFish verkefninu verður athyglinni beint að sex hafsvæðum; innan lögsagna Grænhöfðaeyja, Máritaníu, Senegal og Seychelleseyja, sem og alþjóðlegra hafsvæða í suðaustur- og suðvestur-Atlantshafi. Safnað verður saman upplýsingum um líffræðilega, vistfræðilega, efnahagslega og félagslega mikilvæga þætti veiðanna og þær upplýsingar gerðar aðgengilegar. Fiskveiðistjórnun innan svæðanna verða greind í þaula og komið fram með tillögur að úrbótum. Leitast verður við að auka ábyrgð evrópska flotans þegar kemur að nýtingu og upplýsingagjöf og byggð verður upp þekking á grundvallaratriðum fiskveiðistjórnunar meðal hagaðila í strandríkjunum og innan evrópska fiskveiðiflotans.

Nánari upplýsingar má finna á vef Sjávarútvegsháskóla Sameinuðu þjóðanna.

Þátttakendur í FarFish-verkefninu á upphafsfundi í Vigo á Spáni.

 

 22.6.2017

Stofnmat og ráðgjöf vegna rækju við Eldey

Hafrannsóknastofnun hefur gefið út ráðleggingar um að veiðar á rækju við Eldey á almanaksárinu 2017 verði ekki heimilaðar. Forsendur ráðgjafar má nálgast í meðfylgjandi skjali: Rækja Eldey (.pdf)

Stofnvísitala rækju við Eldey mældist undir meðallagi og er undir varúðarmörkum stofnsins. Rækjan var smærri en árin 2013-2016. Lítið var af fiski á slóðinni. Nánari upplýsingar um niðurstöður stofnmælingarinnar, veiðar og ráðgjöf má nálgast í meðfylgjandi skjali: Stofnmat Eldeyjarrækja 2017 (.pdf)

 20.6.2017

Vorleiðangri Hafrannsóknastofnunar lokið: hlýtt fyrir norðan og austan land

Árlegum vorleiðangri Hafrannsóknastofnunar lauk 31. maí síðastliðinn. Farið var á rannsóknaskipinu Bjarna Sæmundssyni. Leiðangurinn var liður í langtímavöktun á ástandi sjávar, næringarefnum, gróðri og átu á hafsvæðinu við Ísland.Athuganir voru gerðar á 171 rannsóknastöð umhverfis landið, yfir mestum hluta landgrunnsins, utan þess og inn á fjörðum. Jafnframt voru gerðar mælingar með síritandi mælitækjum á siglingaleið skipsins. Á öllu rannsóknasvæðinu var könnuð útbreiðsla loðnulirfa og sýni tekin til rannsókna á útbreiðslu og magni örvera í nýju verkefni sem hlaut öndvegisstyrk frá Rannís. Á völdum stöðum voru tekin sýni til mælinga á geislavirkum efnum og ólífrænum kolefnissamböndum. Í Arnarfirði, Seyðisfirði, Mjóafirði (1. mynd) og Norðfirði voru gerðar umhverfismælingar.

Frumniðurstöður eru:

1. Ástand sjávar
Hiti efri sjávarlaga vestan við landið var um eða undir meðallagi og selta sjávar var lægri en undanfarin ár. Selta hlýsjávarins sunnan við land hefur lækkað nokkuð undanfarið ár.
Djúpt undan Suðausturlandi var hiti efri sjávarlaga nokkru hærri en undanfarin tvö vor og selta sjávar var meiri en undanfarið ár. Suðvestan við landið var hiti um eða yfir meðallagi en selta töluvert lægri en síðustu ár. Út af Vestfjörðum var hiti um eða yfir meðllagi. Innflæði hlýsjávar inn á Norðurmið náði vel austur fyrir Melrakkasléttu (2. mynd; hiti mældur á 50 metra dýpi). Hiti og selta í efri lögum sjávar úti fyrir Norðurlandi voru yfir meðallagi þó selta hafi lækkað nokkuð frá síðustu árum. Hiti í Austur-Íslandsstraumi yfir landgrunnshlíðum norðaustur af landinu var yfir langtímameðaltali og selta sömuleiðis. Á landgrunninu úti fyrir Norðausturlandi og Austurlandi var sjávarhiti vel yfir langtímameðaltali og selta yfir meðallagi.

2. Næringarefni og plöntusvif
Vorblómi svifþörunga hafði átt sér stað í Faxaflóa, en gróður var annars rýr vestan lands og styrkur næringarefna líkt og að vetrarlagi, ef grunnslóð Faxaflóa og Vestfjarða er undanskilin. Úti fyrir Norðvesturlandi var svifþörungurinn Phaeocystis pouchetii áberandi, en hann finnst gjarnan í ferskvatnsblönduðum sjó t.d. nærri ísbráð. Nær samfelldur gróðurflekkur hefðbundinna tegunda náði frá Siglunessniði, austur um landið og vestur með Suðurströndinni og loks fyrir Reykjanesið í lok leiðangurs. Miðað við mældan styrk næringarefna má gera ráð fyrir að vorblóminn hafi hvergi nærri verið yfirstaðinn.

3. Áta
Þegar á heildina er litið var átumagn í yfirborðslögum við landið um og yfir langtímameðaltali. Á Vestur- og Austurmiðum var átumagn nálægt meðallagi, en yfir meðallagi fyrir norðan og sunnan. Í samanburði við vorið 2016 var magn átu meira á flestum svæðum. Rauðáta var áberandi í flestum háfsýnum sem tekin voru í yfirborðslögum. Útbreiðsla og magn ljósátu var metið með bergmálsaðferð og með sérhannaðri ljósátuvörpu. Ljósátumagnið reyndist yfirleitt mest í köntum og álum umhverfis landið.

4. Loðnulirfur
Til rannsókna á útbreiðslu og mergð loðnulirfa var háhraða svifháfur togaður hálfa sjómílu, frá yfirborði og niður á 60 metra dýpi á flestum stöðvum. Skemmst frá sagt fundust loðnulirfur allt í kringum landið, en sýnu mest út af Suður- og Suðvesturlandi. Mun minna fannst fyrir norðan og austan og þar voru lirfurnar jafnframt áberandi smáar.

Samantekt
Í vorleiðangri 2017 voru hiti og selta í efri sjávarlögum í hlýsjónum sunnan við landið nokkru lægri en verið hefur að jafnaði síðustu tvo áratugi. Hiti og selta efri laga voru yfir meðallagi úti fyri Norðurlandi. Yfirborðslög fyrir norðaustan og austan land voru vel yfir meðallagi í hita og seltu. Vorkoma gróðurs var víðast vel á veg komin, nema djúpt út af Vesturlandi. Áberandi samfelldur gróðurflekkur náði nánast yfir allt landgrunnið út af Norðuraustur- og Austurlandi og vestur með allri Suðurströndinni. Átumagn var nálægt langtímameðaltali.

Kristinn Guðmundsson var leiðangursstjóri og Guðmundur Sigurðsson skipstjóri.

Mynd 1


Mynd 2

 15.6.2017

Veiðiráðgjöf Hafrannsóknastofnunar fyrir fiskveiðiárið 2017/2018

Í dag kynnir Hafrannsóknastofnun úttekt á ástandi nytjastofna og ráðgjöf fyrir næsta fiskveiðiár. Á grundvelli langtímamarkmiða um sjálfbæra nýtingu er lagt til aflamark fyrir á fjórða tug stofna, sem miðast við varúðarsjónarmið og hámarksnýtingu til lengri tíma litið. Ráðgjöfina má nálgast á vef Hafrannsóknastofnunar: https://www.hafogvatn.is/radgjof/

Hafrannsóknastofnun ráðleggur 6% aukningu á aflamarki þorsks byggt á aflareglu stjórnvalda, úr 244.000 tonnum í 257.572 tonn fyrir fiskveiðiárið 2017/2018. Samkvæmt stofnmatinu í ár stækkaði viðmiðunarstofninn lítillega milli áranna 2016 og 2017. Búist er við að þegar þorskárgangarnir frá 2014 og 2015 komi inn í viðmiðunarstofninn 2018 og 2019 stækki hann nokkuð frá því sem nú er. Fyrsta mæling á árgangi 2016 bendir til að hann sé undir meðaltali.

Samkvæmt aflareglu stjórnvalda er ráðlagt aflamark ýsu 41.390 tonn fyrir fiskveiðiárið 2017/2018, sem er 20% aukning frá fyrra ári. Þessi aukning byggir á bættri nýliðun ýsu árin 2016 og 2017 miðað við fimm ár þar á undan. Aflaregla ufsa gerir jafnframt ráð fyrir 10% aukningu í aflamarki fyrir næsta fiskveiðiár, úr 55.000 tonnum í 60.237 tonn. Aukninguna má m.a. rekja til hins stóra 2012 árgangs.

Árgangar gullkarfa hafa verið með lakasta móti frá 2006 og af þeim sökum hefur hrygningarstofn minnkað lítillega. Samkvæmt aflareglu verður heildaraflamark gullkarfa 2017/2018 því 50.800 tonn sem er 4% lækkun frá fyrra fiskveiðiári. Samkvæmt samkomulagi milli Íslands og Grænlands mun 90% eða 45.720 tonn koma í hlut Íslendinga. Ráðgjöf fyrir grálúðu er óbreytt frá fyrra ári eða 24.000 tonn. Samkvæmt samkomulagi milli Íslands og Grænlands munu 13.536 tonn koma í hlut Íslendinga.

Stofn íslensku sumargotssíldarinnar hefur minnkað ört á undanförnum árum vegna slakrar nýliðunar og frumdýrasýkingar í stofninum. Þannig hefur stofninn minnkað um nær 60% á undanförnum áratug. Ekki er að vænta mikilla breytinga á stofnstærðinni á næstu árum þar sem árgangar sem eru að koma inn í veiðistofninn eru metnir litlir og sýkingarhlutfall mælist hátt. Samkvæmt nýrri aflareglu fyrir síld sem rýnd hefur verið af Alþjóðahafrannsóknaráðinu, verður aflamark næsta fiskveiðiárs um 39.000 tonn sem er 38% lækkun frá yfirstandandi fiskveiðiári.

Ráðgjöf fyrir flatfiskastofna er lítið breytt frá síðasta fiskveiðiári, að undanskildri þykkvalúru þar sem ráðlagt aflamark eykst um 20%, í 1304 tonn. Lítilsháttar lækkun aflamarks er lögð til fyrir blálöngu, hlýra og steinbít. Þannig lækkar ráðlagður heildarafli steinbíts úr 8811 tonnum í 8540 tonn. Samkvæmt nýjum aflareglum fyrir löngu og keilu lækkar aflamark löngu um 8% frá fyrra fiskveiðiári í 8598 tonn, en hækkar í 4370 tonn fyrir keilu sem er 16% aukning. Lögð er til aukning aflamarks um 20% í skötusel, í 853 tonn, og hlutfallslega svipuð aukning fyrir gulllax eða úr 7885 tonnum í 9310 tonn.

Nýliðun í humarstofninn hefur verið mjög lítil í ríflega áratug og aflamark farið lækkandi. Hafrannsóknastofnun leggur til 12% lækkun aflamarks á humri fyrir fiskveiðárið 2017/2018, í 1150 tonn. Lögð er til 19% aukning á hámarksafla sæbjúgna og munar þar mestu um aukningu á veiðisvæði við Austurland, úr 623 tonnum í 985 tonn.

 

 13.6.2017

Mat á burðarþoli Stöðvarfjarðar með tilliti til sjókvíaeldis

 

Við breytingu á lögum um fiskeldi (nr. 71/2008) árið 2014 voru sett inn ný ákvæði um að rekstrarleyfi skuli fylgja burðarþolsmat sem framkvæmt sé af Hafrannsóknastofnun. Í lögunum er mat á burðarþoli svæða skilgreint sem þol þeirra til að taka á móti auknu lífrænu álagi án þess að það hafi óæskileg áhrif á lífríkið þannig að viðkomandi vatnshlot uppfylli umhverfismarkmið sem sett eru samkvæmt lögum nr. 36/2011 um stjórn vatnamála. Hluti burðarþolsmats er að meta óæskileg staðbundin áhrif af eldisstarfsemi.

Meðfylgjandi er greinargerð og mat á burðarþoli Stöðvarfjarðar með tilliti til sjókvíaeldis. Vegna aðstæðna í Stöðvarfirði og varúðarnálgunar varnandi raunveruleg áhrif áætlaðs eldis á vatnsgæði og botndýralíf, telur Hafrannsóknastofnun a‘ hægt sé að leyfa allt að 7 þúsund tonna eldi í Stöðvarfirði á ári. Í þessu mati er gert ráð fyrir að heildarlífmassi í firðinum verði aldrei meiri en 7 þúsund tonn og að vöktun á áhrifum eldisins fari fram. Slík vöktun er forsenda fyrir hugsanlegu endurmati á burðarþoli fjarðarins, til hækkunar eða lækkunar, sem byggt yrði á raungögnum.

Greinargerð – Mat á burðarþoli Stöðvarfjarðar (.pdf)

 12.6.2017

Hátíð hafsins haldin um helgina

Hátíð hafsins verður haldin dagana 10.-11. júní. Hafnardagurinn er haldinn á laugardag og Sjómannadagurinn á sunnudag.

Hátíðarsvæðið nær frá Hörpu, um gömlu höfina og út á Grandagarð. Tónlistaratriði, dorgveiði, listasmiðjur, sjóræningjasiglingar, bryggjusprell, furðufiskasýning og margt fleira verður í boði fyrir alla fjölskylduna.

Hafrannsóknastofnun mun eins og undanfarin ár taka þátt í Hátíð hafsins. Jónbjörn Pálsson verður með sína velþekktu og skemmtilegu sýningu á fiskum og furðuverkum úr hafinu á Grandagarði fyrir framan hús Sjávarklasans.

Sýningin er opin milli kl. 11 og 17 báða dagana.

Dagskrá Hátíðar hafsins má nálgast á vefnum www.hatidhafsins.is

 9.6.2017

Norsk-íslenska síldin fyrr á ferðinni í ár

 

Í vikunni lauk tæplega þriggja vikna löngum leiðangri Árna Friðrikssonar sem hafði það meginmarkmið að meta magn og útbreiðslu norsk-íslenskrar síldar og kolmunna austur og norðaustur af landinu. Umfangsmiklar mælingar voru einnig gerðar til að kanna ástand hafsins og vistkerfisins, m.a. með rannsóknum á magni átustofna. Þessi árlegi leiðangur í norðaustanvert Atlantshaf í maí var nú farinn í 23. árið í röð og taka þátt í honum auk Íslendinga rannsóknarskip frá Noregi, Færeyjum, Danmörku og Rússlandi. Niðurstöður hans eru meðal annars nýttar við stofnmat á norsk-íslenskri síld innan Alþjóðahafrannsóknaráðsins (ICES) og við vöktun á langtímabreytingum vistkerfisins og ástandi hafsins.Sameiginleg úrvinnsla á leiðangursgögnum skipanna fimm mun fara fram á næstu vikum og verða niðurstöður kynntar og notaðar á fundi ICES í lok ágúst nk. þar sem vinna við stofnstærðarmat og ráðgjöf þessara uppsjávarfiskistofna fer fram. Bráðabirgðaniðurstöður frá íslenska hluta leiðangursins liggja hinsvegar fyrir. Þær sýna mun meiri útbreiðslu og magn á norsk-íslenskri síld innan landhelginnar austur af landinu en verið hefur undanfarin vor (mynd 1).  Síldin er því fyrr á ferðinni en áður og er gengin vestar. Eftir hrygningu við Noreg heldur síldin til vesturs í fæðuleit og í maí er síldin ýmist nýkomin í lögsögu Íslands eða enn að ganga frá hrygningarsvæðunum. Ungsíld frá uppeldisvæðum í Barentshafi og norsku fjörðunum heldur einnig í fæðugöngur en hún heldur sig yfirleitt norðar og austar en sú eldri.

Í íslenska hluta leiðangursins fannst nær eingöngu eldri hluti stofnsins, einkum 12 og 13 ára gömul síld, sem hefur verið uppistaðan í veiði undanfarinna ára. Austar í hafinu, undan ströndum Noregs, hafa önnur rannsóknarskip fundið yngri síld. Er það einkum árgangur frá 2013 en vísbendingar frá fyrri leiðöngrum hafa bent til að hann kunni að vera stór. Úrvinnsla gagna frá leiðangri þessa árs mun leiða það betur í ljós.

Á Íslands-Færeyjarhryggnum varð vart við kolmunna svo og í hlýsjónum suðaustur af Jan Mayen (mynd 2). Þéttleikinn var að öllu jöfnu lítill. Kolmunninn var blandaður af stærð en var öllu smærri norðar. Nær ekkert varð vart við makríl í leiðangri Árna Friðrikssonar í ár en á undanförnum árum hafa einungis fáeinir fiskar fengist í einstaka togum milli Íslands og Færeyja. Þessar niðurstöður gefa því ekki tilefni til að álykta eitthvað um makrílgengd inn á íslensk hafsvæði í sumar.

Leiðangursstjóri í leiðangrinum á Árna Friðrikssyni var Guðmundur J. Óskarsson og skipstjóri Ingvi Friðriksson.

  1. mynd. Bergmálsgildi síldar í maí eftir leiðarlínum Árna Friðrikssonar.

  1. mynd. Bergmálsgildi kolmunna í maí eftir leiðarlínum Árna Friðrikssonar.
 26.5.2017

Málstofa fimmtudaginn 18. maí kl. 12:30

myndÁ málstofu Hafrannsóknastofnunar þann 18. maí flytur Steinunn Hilma Ólafsdóttir sérfræðingur á Hafrannsóknastofnun erindi sem nefnist: Botndýraskráningar í haustralli Hafrannsóknastofnunar.

Málstofa hefst kl. 12.30 í fyrirlestrarsal á fyrstu hæð að Skúlagötu 4.

Verið velkomin

 

Ágrip
Ábyrgar fiskveiðar og sjálfbær nýting stofna eru hugtök sem við viljum kenna okkur við. Hér á landi höfum við gott fiskveiðikerfi, stofnstærðarannsóknir á nytjastofnum eru framkvæmdar á vísindalegan hátt og studdar af langtíma gagnaseríum. En auknar kröfur markaðsaðila á vottun nytjastofna, kallar á víðtækari þekkingu á vistkerfinu. Verndun viðkvæmra búsvæða eða tegunda er mikilvægur liður í góðri umgengni um auðlindina og við sjálfbæra nýtingu. Grundvöllur til að taka ákvarðanir varðandi þetta er að skilgreina hvaða búsvæði eru til, hversu viðkvæm þau eru og hvers vegna, og hvað hægt er að gera til að vernda þau.  Enn skortir á nægilega þekkingu á  tegundasamsetningu og lífmassa botndýra á Íslandsmiðum, svo hægt sé að meta hvernig þau standast veiðiálag eða hvaða svæði eru viðkvæmari en önnur.

Langtímavöktun á botndýralífi hefur aldrei verið haldið úti, og engar langtímaseríur til. Hafrannsóknastofnun hefur því bætt við skráningu á botndýrum í tengslum við árlegt haustrall stofnunarinnar, en slík skráning gæti verið vísir að slíkri vöktun. Sambærilegu verklagi verður beitt og þróað hefur verið af Norðmönnum og Rússum meðfram mælingum á nytjastofnum í Barentshafi, og Grænlendingum við mælingar á rækjustofnum. Með því að greina til tegunda og vigta öll botndýr sem koma um borð við stofnmælingar á fiskistofnum, verður hægt að afla gagna um útbreiðslu og tegundafjölbreytni botndýra við Ísland, að minnsta kosti þeirra sem koma upp með botntrolli.  Slíkar upplýsingar hafa ótvírætt gildi við að veita  svör við sífellt áleitnari spurningum markaðsaðila um vistvænar fiskveiðar á Íslandsmiðum, þar sem áhersla er á kortlagningu viðkvæmra tegunda og búsvæða.

Skráning botndýra sem koma upp sem meðafli í Stofnmælingu botnfiska að hausti hófst 2015 og hefur AVS veitt styrk í verkefnið fyrir 2015-2017.

Abstract
Recoding of benthos bycatch in the annual ground fish survey

Responsible fisheries, and sustainable use of resources are terms we want to relate ourselves with. In Iceland, we have the annual stock assessments as a base for the scientific advice on fishing quota. However, there is an increasing demand to provide information on the whole ecosystem, including the habitats of the sea floor. The goal is to secure a sustainable use of the resources without putting ecosystem and sea floor integrity at risk. The basis for management and decision making, is to provide information on the habitat, their vulnerability and what measurement should be taken to protect them if needed. Still, we lack much information on the species communities and densities in order to evaluate the resistance or resilience regarding fishing intensity. As well as to define what areas are more vulnerable than others.

Long-term monitoring of the benthic fauna has never been carried out here, and thus, there are no data series to be found for this group.  The Marine and Freshwater Research Institute has recently implemented recording of benthos as bycatch in the annual autumn ground fish survey.  The method used for this is based on the monitoring in the Barents Sea, and in W-Greenland in relation with stock assessments. All benthos from the trawl will be collected, sorted and identified as much as possible on board the survey vessel by special benthos staff. This will provide valuable data on species distribution, and can be input into the growing request for mapping vulnerable areas and species.

Recording of benthos in the autumn ground fish survey started in 2015.  It has been partly funded by the AVS R&D Fund of Ministry of Fisheries and Agriculture in Iceland for the years 2015-2017.

 

 

 17.5.2017

Uppfærð skipaáætlun 2017

Skipaáætlun Hafrannsóknastofnunar 2017

 

 

 5.5.2017

Stofnmat og ráðgjöf vegna rækju við Snæfellsnes 

Hafrannsóknastofnun hefur gefið út ráðleggingar um að leyfðar verði veiðar á 698 tonnum af rækju við Snæfellsnes á tímabilinu frá 1. maí 2017 til 15. mars 2018.Forsendur ráðgjafar má nálgast í meðfylgjandi skjali: Rækja_Snæfellsnes (.pdf).

Stofnvísitala rækju við Snæfellsnes var undir meðallagi og mældist minna af rækju í Breiðafirði en undanfarin þrjú ár. Lítið var af fiski á slóðinni. Nánari upplýsingar um niðurstöður stofnmælingarinnar, veiðar og ráðgjöf má nálgast í meðfylgjandi skjali: Stofnmat Snæfellsnesrækju 2017 (.pdf).

 

 

 

 2.5.2017

Fréttatilkynning frá Hafrannsóknastofnun: Niðurstöður úr Stofnmælingu botnfiska á Íslandsmiðum 2017

Stofnvísitölur þorsks, gullkarfa og löngu mældust háar miðað við síðustu þrjá áratugi. Vísitala ýsu er nú nálægt meðaltali tímabilsins, en vísitölur steinbíts eru lágar. Helstu markmið verkefnisins eru að fylgjast með breytingum á stærð, útbreiðslu og líffræðilegu ástandi botnlægra fiskistofna og hitastigi sjávar á landgrunninu. Nánari niðurstöður um stofnvísitölur, útbreiðslu,meðalþyngdir og hitastig sjávar má finna í skýrslunni Stofnmæling botnfiska á Íslandsmiðum 2017: Framkvæmd og helstu niðurstöður (.pdf).

Niðurstöður stofnmælingar í mars eru mikilvægur þáttur árlegrar úttektar Hafrannsóknastofnunar á ástandi nytjastofna við landið. Mat á stofnstærð helstu tegunda botnfiska og tillögur Hafrannsóknastofnunar um aflamark fyrir næsta fiskveiðiár verða kynntar í júní.

Stofnmæling botnfiska á Íslandsmiðum (marsrall) fór fram í 33. sinn dagana 25. febrúar til 18. mars. Fjögur skip tóku þátt í verkefninu; rannsóknaskipin Árni Friðriksson og Bjarni Sæmundsson og togararnir Barði NK og Ljósafell SU. Togað var með botnvörpu á tæplega 600 stöðvum allt í kringum landið.

 

 18.4.2017

Mary Frances Davidson flytur fyrirlestur um þátttöku Íslendinga í alþjóðlegu þróunarstarfi

Mary Frances Davidson, sérfræðingur við Sjávarútvegsskóla Sameinuðu þjóðanna, mun fjalla um þátttöku Íslendinga í alþjóðlegu þróunarstarfi og hvernig Ísland getur aðstoðað þróunarlönd við að þróa sjálfbær samfélög á fund Samtaka kvenna í vísindum, SKVÍS, þann 11. apríl.

Mary bendir á að þrátt fyrir að framleiddur sé nægur matur fyrir allt mannkynið fari um milljarður manna svangur að sofa á hverju kvöldi. Eftir því sem mannkyninu fjölgar verði erfiðara að útrýma fátækt og hungri án þess að ganga á náttúrulegar auðlyndir auðlindir jarðarinnar. Sjálfbær nýting náttúruauðlinda er ein helsta áskorun mannskyns í dag. Sjávarútvegur er mikilvægur hlekkur í fæðuöryggu heimsins þar sem um 10% jarðarbúa byggja afkomu sína á fiskveiðum. Um 75% fiskafla og 90% af eldisfiski er framleitt í þróunarlöndum.

Fundurinn verður í fyrirlestrasal Hafrannsóknastofnunar á Skúlagötu 4 (1. hæð), þriðjudaginn 11. april, 2017, klukkan 08:30 – 10:00.

Allir velkomnir.  Ókeypis aðgangur.

Fyrirlesturinn verður á ensku.

 

 10.4.2017

Dr. Steve Campana flytur erindi 6. apríl kl. 12:30

 

Fimmtudaginn 6. apríl mun Dr. Steven Campana, prófessor við Háskóla Íslands, flytja erindi á málstofu Hafrannsóknastofnunar sem hann nefnir Image analysis and fire for ageing the otoliths of Sebastes and other fish species.

Í erindinu mun hann fjalla um aldursgreiningar á fiskum, m.a. karfa, og hvernig þær má bæta með aðstoð myndvinnsluforrita. Jafnframt mun hann lýsa hvernig hægt er að nýta geislavirkt kolefni í kvörnum, sem rekja má til kjarnorkusprenginga í andrúmslofti á síðustu öld, til þess að sannreyna aldursgreiningar á fiskum sem ná háum aldri.

Málstofan hefst kl. 12.30 í fyrirlestrarsal á 1. hæð á Skúlagötu 4.

Erindið verður flutt á ensku.

Öll velkomin.
Ágrip:

Image analysis and fire for ageing the otoliths of Sebastes and other fish species

Steven E. Campana, Life and Environmental Sciences, University of Iceland

The age determination of many long-lived fish species is often based on otolith cross-sections. However, the age determination of Sebastes species (redfish or ocean perch) has been mired in “traditional” methods for decades, some of which produce wildly inaccurate results. Here I report substantial improvements in the tried and true “break and burn” method for ageing Sebastes spp through modern sectioning and image enhancement protocols. Otolith halves sectioned with an Isomet saw allowed routine preparation of completely flat surfaces for charring, while imaging and image enhancements significantly improved the visibility of narrow growth bands in older fish. Bomb radiocarbon assays of the otolith core confirmed the accuracy of the resulting age determinations; redfish can live for at least 70 years. The use of microsatellite DNA to confirm species identity eliminated past confusion due to species mixtures. Even within species and stocks, an individual fish with a fork length of 38 cm could be anywhere between 15 and 50 years of age, highlighting the fact that growth nearly stops after sexual maturation. Modern image analysis techniques can make almost all fish age determinations easier, and some of the same methods are also applicable to recreational photographs.

 

 3.4.2017

Laus staða nýdoktors í sjávarlíffæði

 Laus er til umsóknar þriggja ára staða nýdoktors í rannsóknir á lífríki og búsvæði á Reykjaneshrygg á Hafrannsóknastofnun. Markmið verkefnisins er að 1) kortleggja útbreiðslu tegunda og lýsa botndýra samfélögum og einstaka búsvæðum á Reykjaneshrygg, 2) kanna tengsl fiska við mismundandi búsvæðagerðir og 3) meta áhrif veiða á viðkvæm búsvæði og tegundir.

Hæfniskröfur
Umsækjandi þarf að hafa lokið doktorsprófi í sjávarlíffræði eða sambærilegu námi, góðan bakgrunn í úrvinnslu gagna sem og hafi reynslu við skrif tímaritsgreina og kynningu niðurstaðna á viðeigandi vettvangi.

Umsóknarfrestur er til og með 1. maí n.k. Æskilegt er að umsækjandi geti hafið störf sem fyrst.

Umsóknir með ítarlegum upplýsingum um menntun og starfsreynslu sem og þrjá meðmælendur skulu sendar á póstfangið umsokn@hafogvatn.is eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4. Starfið hentar jafnt konum sem körlum. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Nánari upplýsingar veitir Kristín Helgadóttir, mannauðsstjóri (kristin.helgadottir@hafogvatn.is) og Stefán Áki Ragnarsson (stefan.ragnarsson@hafogvatn.is).

Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna er stærsta rannsóknastofnun landsins á sviði haf- og vatnarannsókna og gegnir auk þess ráðgjafarhlutverki varðandi skynsamlega nýtingu og verndun auðlinda hafs og vatna. Mikill hluti starfseminnar tengist alþjóðlegu samstarfi við erlendar hafrannsóknastofnanir og háskóla. Stofnunin rekur auk aðalstöðva í Reykjavík starfsstöðvar vítt og breytt um landið, tilraunaeldisstöð, tvö rannsóknaskip og hefur að jafnaði um 170 starfsmenn í þjónustu sinni.

Postdoctoral Position in Marine Ecology

A three year postdoctoral position is available at the Marine and Freshwater Research Institute of Iceland to work on a project studying the benthic fauna and habitats on the Reykjanes Ridge (Iceland). The aims of this project are to 1) map and describe benthic communities and habitats 2) evaluate associations between fish and physical habitats and 3) examine the impacts of fishing on vulnerable habitat forming species.

Qualifications
Applicants are required to have a PhD in marine ecology or in other relevant fields. The candidate should have background in invertebrate taxonomy and biology and statistical analysis of biological data. It is essential that the candidate can work both independently and as part of a team. The candidate is expected to disseminate scientific findings (meetings, conferences and peer-reviewed articles).

Applications should include a cover letter, a complete CV and contact information for three references. Salaries are according to agreements between the Ministry of Finance and the union of the applicant.

The deadline for applications is 1st of May 2017 and the applicant should be able to start work as soon as possible.

Applications should be sent to umsokn@hafogvatn.is or mailed to the Marine and Freshwater Research Institute, Skúlagata 4, 101 Reykjavik. The postdoctoral position is equally suited for men and women.

For further information contact Kristín Helgadóttir, human resources manager at (kristin.helgadottir@hafogvatn.is) and Dr. Stefán Áki Ragnarsson (stefan.ragnarsson@hafogvatn.is).

Marine and Freshwater Research Institute (MFRI) is leading in marine and freshwater research in Iceland, providing advice on sustainable use and protection of the environment. MFRI is highly regarded in the scientific community, active at an international level, with close ties to international marine and freshwater research institutes, and universities. The MFRI headquarters are located in Reykjavik. In addition, the institute has two research vessels, and branches around Iceland. The MFRI has around 170 employees.

 24.3.2017

Málstofa miðvikudaginn 22. mars kl. 12:30

Á málstofu þann 22. mars flytur Anna Heiða Ólafsdóttir sérfræðingar á Hafrannsóknastofnun erindi sem nefnist: Útbreiðsla makríls í Norðaustur-Atlantshafi frá 1997 til 2016. Málstofa hefst kl. 12.30 í fyrirlestrarsal á fyrstu hæð á Skúlagötu 4. Málstofu verður streymt í gegnum YouTube síðu Hafrannsóknastofnunar. (fljótlegast er að leita undir nafninu hafogvatn)

Allir velkomnir og ókeypis aðgangur.

Ágrip

Síðastliðinn áratug hefur útbreiðslusvæði makríls, að sumarlagi í Norðaustur-Atlantshafi, tvöfaldast eða frá því að vera takmarkað nær eingöngu við Noregshaf yfir í að ná allt til austurstrandar Grænlands. Ýmsar tilgátur hafa verið settar fram umástæður þessara breytinga. Þar má sérstaklega nefna stækkun makrílstofnsins og hækkun hitastigs sjávar.

 21.3.2017

Ferskvatnssvið flytur á Skúlagötu 4

Vegna flutnings og lokunar starfsstöðvar ferskvatnssviðs Hafrannsóknastofnunar í Keldnaholti má búast við truflunum á síma- og netsambandi þriðjudaginn 21. mars og miðvikudaginn 22. mars. Starfsemi ferskvatnssviðs flyst að Skúlagötu 4 í Reykjavík.
 21.3.2017

Mat á stofnstærð landsela

Síðastliðið sumar fóru fram talningar á  landsel við  Ísland þar sem flogið var með  allri strandlengju landsins og selir taldir. Flugtalningarnar eru gerðar til að meta fjölda landsela og fylgjast með þróun stofnstærðar.  Sambærilegar talningar á landsel hófust árið 1980 og var stofnstærðin þá metin um 33.000 dýr. Niðurstöður talningarinnar síðasta sumar gefa til kynna að fjöldi landsela við Íslandsstrendur sé um 7.700 dýr og er það minnkun frá síðustu talningu sem fram fór árið 2011 þegar fjöldinn var metinn 11-12.000 dýr.

Árið 2014 voru landselir taldir í stærstu landselslátrum landsins og komu þar fram vísbendingar um umtalsverða fækkun og niðurstöðurnar frá sl. sumri staðfesta að töluverð fækkun hefur átt sér stað í landselsstofninum á undanförnum árum og hefur stofn landsels minnkað um þriðjung frá árinu 2011. Núverandi stofnstærð er tæplega 80% minni en þegar stofnin var fyrst metin 1980. Samkvæmt viðmiðum stjórnvalda um stofnstærð landsela á Íslandi skal stofninn ekki fara niður fyrir 12.000 einstaklinga, en fari svo telja stjórnvöld nauðsynlegt að grípa til aðgerða. Stofninn er nú metinn vera tæplega 40% minni en viðmið stjórnvalda gefa til kynna.

Mesta fækkunin í stofninum átti sér stað á milli 1980 og 1990 þegar selir voru veiddir í mun meiri mæli en nú. Selveiði á sér ennþá stað og mögulegt er að fækkunin geti að hluta til skýrst af þeim en meðafli sela í fiskveiðum gæti einnig verið skýribreyta. Aðrir þættir s.s. hlýnun sjávar og breytingar í magni og útbreiðslu fæðu selanna gætu einnig haft áhrif.  Þrátt fyrir vísbendingar um mikla fækkun er mikilvægt að hafa í huga að náttúrulegar sveiflur í stofnum villtra dýra eiga sér oft stað og frekari rannsóknir eru nauðsynlegar til að hægt sé að segja fyrir um ástæður fækkunarinnar með einhverri vissu.

Nálgast má skýrsluna hér: hafogvatn2017-009

Mynd: Selasetur Íslands Mynd: Selasetur Íslands

Verkefnið var samstarfsverkefni Selaseturs Íslands og Hafrannsóknastofnunar og verkefnisstjóri var Sandra M. Granquist sérfræðingur á Hafrannsóknastofnun.

 17.3.2017

Nítjánda útskrift Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna

Í dag, mánudaginn 13. mars 2017, kl. 15:00 verður 19. árgangur Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna útskrifaður. Sérstakur gestur við útskriftina verður Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra.

Sex mánaða nám á Íslandi fyrir starfandi sérfræðinga í samstarfslöndum er helsta verkefni skólans, en markmið skólans er að aðstoða samstarfslönd við að móta og hrinda í framkvæmd stefnu sinni um þróun á sjálfbærri nýtingu auðlinda sjávar og vatna. Að þessu sinni útskrifast 22 nemar frá 16 löndum úr sex mánaða þjálfunarnámi. Nemarnir koma frá tíu Afríkulöndum (14), þremur eyríkjum Karíbahafs (3) og þremur löndum í Asíu (5). Af þeim sem útskrifast í dag eru 10 konur, en að meðaltali er þátttaka kvenna í sex mánaða náminu á Íslandi tæp 40%. Sjávarútvegsskólinn býður upp á sex sérsvið og voru þrjú þeirra kennd í ár; gæðastjórnun í vinnslu og meðhöndlun fisks, veiðafærafræði og veiðitækni, og veiðistjórnun og þróun sjávarútvegs. Helmingur námsins er einstaklingsverkefni sem unnið er í nánu samstarfi með íslenskum sérfræðingum. Rannsóknarverkefnin spanna vítt svið, en öll tengjast þau með beinum hætti þeim viðfangsefnum sem nemarnir sinna í störfum sínum heima fyrir. Mörg lokaverkefnanna nýtast einnig beint við stefnumótun sjávarútvegs í heimalöndum þeirra.

Sjávarútvegsskóli Háskóla Sameinuðu þjóðanna hefur vaxið og aukið starfsemi sína í samstarfslöndum skólans á undanförnum áratug. Styttri námskeið hafa verið þróuð og haldin í samstarfi við þarlenda sérfræðinga, fyrrum nema og samstarfsstofnanir. Sjávarútvegsskólinn styður einnig við þátttöku fyrrum nema í alþjóðlegum ráðstefnum á sviði sjávarútvegs. Því til viðbótar styrkir Sjávarútvegsskólinn fyrrum nema skólans til framhaldsnáms hér á landi í greinum tengdum sjávarútvegi. Alls hafa 18 nemar lokið framhaldsnámi við Háskóla Íslands og Háskólann á Akureyri, þar af hafa ellefu lokið doktorsnámi. Með þeim sem útskrifast í dag hafa alls 347 sérfræðingar frá um 50 löndum lokið sex mánaða náminu á Íslandi og og rúmlega 1200 manns tekið þátt í styttri námskeiðum í samstarfslöndunum. Jafnframt því að styrkja sérfræðiþekkingu og færni í samstarfslöndum og sjávarútvegsstofnunum, leggur skólinn ríkar áherslu á að afla og þróa þekkingu sem nýtist við stefnumótun í sjávarútvegsmálum.

Sjávarútvegsskóli Háskóla Sameinuðu þjóðanna er fjármagnaður af utanríkisráðuneytinu sem hluti af þróunarsamvinnu Íslendinga. Hann er rekinn af Hafrannsóknastofnun, í nánu samstarfi við Matís, Háskóla Íslands, Háskólann á Akureyri og Háskólann á Hólum, en auk þeirra koma fjöldi annarra stofnana og fyrirtækja að starfseminni með einum eða öðrum hætti. Velgengni Sjávarútvegsskólans í gegnum árin er ekki síst vegna góðrar samvinnu við fjölda stofnana á Íslandi og fyrirtækja í sjávarútvegi, og hefur sú samvinna í seinni tíð opnað í auknu mæli tækifæri íslenskra fyrirtækja og stofnana í samstarfslöndunum Sjávarútvegsskólans. Mikilvægur þáttur í náminu á Íslandi felst í heimsóknum til fjölda fyrirtækja, stofnana og samtaka í sjávarútvegi. Stjórn og starfsfólk Sjávarútvegsskólans færir öllum þessum aðilum þakkir fyrir ómetanlegan stuðning í gegnum árin og vonast til að sem flestir sjái sér fært að vera viðstaddir útskriftina. .

Fastir starfsmenn við Sjávarútvegsskólann eru fjórir, og hefur Dr. Tumi Tómasson verið forstöðumaður frá upphafi.

Útskriftin fer fram í fundarsal á jarðhæð í Sjávarútvegshúsinu, Skúlagötu 4 og hefst kl 15:00. Sjálf útskriftin mun taka um 60 mínútur og eftir það er hópmyndataka. Boðið er upp á léttar veitingar að athöfninni lokinni.

 

 

 13.3.2017

Mat á burðarþoli Ísafjarðardjúps með tilliti til sjókvíaeldis

Við breytingu á lögum um fiskeldi (nr. 71/2008) árið 2014 voru sett inn ný ákvæði um að rekstrarleyfi skuli fylgja burðarþolsmat sem framkvæmt sé af Hafrannsóknastofnun. Í lögunum er mat á burðarþoli svæða skilgreint sem þol þeirra til að taka á móti auknu lífrænu álagi án þess að það hafi óæskileg áhrif á lífríkið þannig að viðkomandi vatnshlot uppfylli umhverfismarkmið sem sett eru samkvæmt lögum nr. 36/2011 um stjórn vatnamála. Hluti burðarþolsmats er að meta óæskileg staðbundin áhrif af eldisstarfsemi.

Meðfylgjandi er greinargerð og mat á burðarþoli Ísafjarðardjúps með tilliti til sjókvíaeldis. Vegna aðstæðna í Ísafjarðardjúpi og varúðarnálgunar varðandi raunveruleg áhrif áætlaðs eldis á vatnsgæði og botndýralíf, telur Hafrannsóknastofnun að hægt sé að leyfa allt að 30 þúsund tonna lífmassa í eldi í Ísafjarðardjúpi á hverjum tíma. Í þessu mati er gert ráð fyrir að heildarlífmassi í firðinum verði aldrei meiri en 30 þúsund tonn og að vöktun á áhrifum eldisins fari fram. Slík vöktun yrði forsenda fyrir hugsanlegu endurmati á burðarþoli fjarðarins, til hækkunar eða lækkunar, sem byggt yrði á raungögnum.

Greinargerð – Mat á burðarþoli Íslafjarðardjúps (.pdf)

 

 14.3.2017

 

 

Laus störf

Sérfræðingur á starfsstöð í Ólafsvík

Hafrannsóknastofnun í samvinnu við sjávaranssóknarsetrið Vör óskar eftir að ráða sérfræðing til starfa í Ólafsvík. Helstu verkefni eru rannsóknir á lífríki Breiðafjarðar, úrvinnsla og birting niðurstaðna gagna þeim tengdum.  Starfsmaður er hluti af teymi og vinnur með öðrum rannsóknasviðum stofnunarinnar.

Menntunar- og hæfniskröfur
Umsækjandi skal hafa meistarapróf í líffræði eða sambærilegum fögum og reynslu á sviði líffræði. Þá þarf umsækjandi að búa yfir haldgóðri þekkingu á tölvuvinnslu og hæfni til að vinna sjálfstætt og í teymisvinnu.  Í umsókn skulu vera upplýsingar um menntun (afrit af prófskírteinum) og fyrri störf, ásamt nöfnum tveggja meðmælenda sem leita má til varðandi frekari upplýsingar.

Um er að ræða fullt starf og heyrir staðan undir sviðsstjóra botnsjávar. Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytis og viðeigandi stéttarfélags.

Umsóknarfrestur er til og með 25. mars n.k. Umsóknir með ítarlegum upplýsingum um menntun, starfsreynslu og nöfnum tveggja meðmælenda skulu sendar á póstfangið umsokn@hafogvatn.is eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, 101 Reykjavík. Konur, jafnt sem karlar eru hvattar til að sækja um starfið. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Nánari upplýsingar veitir Kristín Helgadóttir, mannauðsstjóri (kristin.helgadottir@hafogvatn.is) og Guðmundur Þórðarson, sviðsstjóri botnsjávarsviðs (gudmundur.thordarson@hafogvatn.is).

Sérfræðingur á starfsstöð í Ólafsvík

Hafrannsóknastofnun í samvinnu við sjávaranssóknarsetrið Vör óskar eftir að ráða sérfræðing til starfa í Ólafsvík. Helstu verkefni eru rannsóknir á lífríki Breiðafjarðar, úrvinnsla og birting niðurstaðna gagna þeim tengdum.  Starfsmaður er hluti af teymi og vinnur með öðrum rannsóknasviðum stofnunarinnar.

Menntunar- og hæfniskröfur
Umsækjandi skal hafa meistarapróf í líffræði eða sambærilegum fögum og reynslu á sviði líffræði. Þá þarf umsækjandi að búa yfir haldgóðri þekkingu á tölvuvinnslu og hæfni til að vinna sjálfstætt og í teymisvinnu.  Í umsókn skulu vera upplýsingar um menntun (afrit af prófskírteinum) og fyrri störf, ásamt nöfnum tveggja meðmælenda sem leita má til varðandi frekari upplýsingar.

Um er að ræða fullt starf og heyrir staðan undir sviðsstjóra umhverfis. Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytis og viðeigandi stéttarfélags.

Umsóknarfrestur er til og með 25. mars n.k. Umsóknir með ítarlegum upplýsingum um menntun, starfsreynslu og nöfnum tveggja meðmælenda skulu sendar á póstfangið umsokn@hafogvatn.is eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, 101 Reykjavík. Konur, jafnt sem karlar eru hvattar til að sækja um starfið. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Nánari upplýsingar veitir Kristín Helgadóttir, mannauðsstjóri (kristin.helgadottir@hafogvatn.is) og Héðinn Valdimarsson, sviðsstjóri umhverfissviðs (hedinn.valdimarsson@hafogvatn.is).

Verkefnastjóri við Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna

Hafrannsóknastofnun leitar eftir verkefnastjóra í 100% starf við Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna. Sjávarútvegsskólinn er eining innan Hafrannsóknastofnunar og að mestu fjármagnaður með framlögum Íslands til þróunarsamvinnu. Starfsemi skólans tekur mið af heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna. Verkefni og hlutverk skólans snýr aðallega að eflingu stofnana í samstarfslöndum til að þróa sjávarútveg og stuðla að sjálfbærri nýtingu lifandi auðlinda sjávar og vatna. Aðal verkefni Sjávarútvegsskólans er sex mánaða nám á Íslandi fyrir starfandi fagfólk í sjávarútvegi í samstarfslöndum skólans í Afríku, Asíu og eyríkjum Karíbahafsins. Námið er á framhaldsstigi með áherslu á hagnýtingu þekkingar. Frekari upplýsingar má finna á heimasíðu skólans: www.unuftp.is.

Hæfnis- og menntunarkröfur
Umsækjandi þarf að búa yfir hæfni til að vinna sjálfstætt og í teymisvinnu og geta sinnt fjölþættum verkefnum. Jafnframt þarf viðkomandi að vera góður í mannlegum samskiptum og hafa mjög gott vald á ensku. Starfið krefst færni í upplýsingatækni- og miðlun. Umsækjandi skal hafa lokið framhaldsnámi og hafa áhuga á að kynna sér sjávarútveg og þróunarsamvinnu.
Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytisins og viðeigandi stéttarfélags. Í umsókn skulu vera upplýsingar um menntun (afrit af prófskírteinum) og viðeigandi reynslu, ásamt nöfnum tveggja umsagnaraðila sem leita má til varðandi frekari upplýsingar.

Umsóknarfrestur er til og með 25. mars n.k. og æskilegt er að umsækjandi geti hafið störf sem fyrst.

Umsóknir með ítarlegum upplýsingum um menntun og starfsreynslu skulu sendar á póstfangið umsokn@hafogvatn.is eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, Starfið hentar jafnt konum sem körlum. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Nánari upplýsingar veitir Kristín Helgadóttir, mannauðsstjóri (kristin.helgadottir@hafogvatn.is)

Project Manager at the United Nations University Fisheries Training Programme (UNU-FTP)
The Marine and Freshwater Research Institute (MFRI) seeks a project manager at the UNU-FTP, which is a unit within the MFRI and is financed primarily by Icelandic development cooperation. The work of the UNU-FTP is guided by the Sustainable Development Goals of the UN and focuses on building capacity in institutions tasked with the development of fisheries and sustainable use of marine living resources. The core activity of the UNU-FTP is a six-month post-graduate training in Iceland for fisheries professionals in partner countries in Africa, Asia, and the Caribbean. The training emphasises applied policy relevant research in fisheries. Further information can be found on the website of the programme: www.unuftp.is.

Qualifications
Applicants must be able to work in teams and independently. The project manager is responsible for complex tasks. An excellent command of spoken and written English is required. The project manager must have good communication skills and proficiency in web-based media. Applicants should have completed graduate studies and have an interest in fisheries and development cooperation.

Salaries are according to wage agreements between the Ministry of Finance and the appropriate union. Information on education (copies of certificates) and relevant experience, and the names of two people able to give professional reference should be included in the application.

The deadline for applications is 25th of March 2017 and the applicant should be able to start work as soon as possible.

Applications should be sent to umsokn@hafogvatn.is or delivered to the reception of the Marine and Freshwater Research Institute, Skúlagata 4, 101 Reykjavik. The job is equally suited for men and women. All applicants will be informed when the position has been filled.

For further information contact Kristin Helgadottir, human resources manager (kristin.helgadottir@hafogvatn.is)

Starfsmaður við Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna

Hafrannsóknastofnun leitar eftir starfsmanni í 50% starf við Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna. Sjávarútvegsskólinn er eining innan Hafrannsóknastofnunar og að mestu fjármagnaður með framlögum Íslands til þróunarsamvinnu. Starfsemi skólans tekur mið af heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna. Verkefni og hlutverk skólans snýr aðallega að eflingu stofnana í samstarfslöndum til að þróa sjávarútveg og stuðla að sjálfbærri nýtingu lifandi auðlinda sjávar og vatna. Aðal verkefni Sjávarútvegsskólans er sex mánaða nám á Íslandi fyrir starfandi fagfólk í sjávarútvegi í samstarfslöndum skólans í Afríku, Asíu og eyríkjum Karíbahafsins. Námið er á framhaldsstigi með áherslu á hagnýtingu þekkingar. Frekari upplýsingar má finna á heimasíðu skólans: www.unuftp.is.

Starfsmaðurinn þarf að geta sinnt margvíslegum verkefnum við skólann, meðal annars fylgja eftir umsóknum, skipuleggja og undirbúa komur nema og annarra gesta skólans, annast móttöku þeirra og vera þeim til aðstoðar meðan á dvöl þeirra stendur hér á landi, auk þess að sinna ýmsum tilfallandi verkefnum.

Menntunar- og hæfniskröfur
Umsækjandi skal hafa lokið háskólamenntun og hafa gott vald á ensku. Góð tölvufærni áskilin.
Umsækjandi verður að vera skipulagður, búa yfir hæfni til að vinna sjálfstætt og í teymisvinnu, og vera góður í mannlegum samskiptum. Í umsókn skulu vera upplýsingar um menntun (afrit af prófskírteinum) og fyrri störf, ásamt nöfnum tveggja umsagnaraðila sem leita má til varðandi frekari upplýsingar.

Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytisins og viðeigandi stéttarfélags.

Umsóknarfrestur er til og með 25. mars n.k

Umsóknir með ítarlegum upplýsingum um menntun og starfsreynslu skulu sendar á póstfangið umsokn@hafogvatn.is eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, 101 Reykjavík. Starfið hentar jafnt konum sem körlum. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Nánari upplýsingar veitir Kristín Helgadóttir, mannauðsstjóri (kristin.helgadottir@hafogvatn.is)

Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna sinnir rannsóknum og ráðgjöf um nýtingu og verndun auðlinda hafs og vatna. Mikill hluti starfseminnar tengist alþjóðlegu samstarfi við erlendar hafrannsóknastofnanir og háskóla. Hafrannsóknastofnun hefur um tveggja áratuga skeið rekið Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna á Íslandi, í samstarfi við Matís, HÍ, HA, Hólaskóla og önnur fyrirtæki og stofnanir á Íslandi og erlendis.

 

 3.3.2017

Marsrallið hafið

Stofnmæling botnfiska á Íslandsmiðum er hafin og stendur yfir næstu þrjár vikurnar. Fjögur skip taka þátt í verkefninu að þessu sinni; togararnir Ljósafell SU og Barði NK og rannsóknaskipin Árni Friðriksson og Bjarni Sæmundsson. Alls verður togað á um 600 stöðvum á 20-500 m dýpi umhverfis landið.

Verkefnið, sem einnig er nefnt marsrall eða togararall, hefur verið framkvæmt með sambærilegum hætti á hverju ári síðan 1985. Helstu markmið eru að fylgjast með breytingum á stofnstærðum, aldurssamsetningu, fæðu, ástandi og útbreiðslu botnfisktegunda við landið. Einnig verður sýnum safnað vegna ýmissa rannsókna, t.d. á mengandi efnum í sjávarfangi.

Helmingur togstöðva var í upphafi staðsettur af skipstjórum, en öðrum stöðvum var dreift um miðin með tilviljunarkenndum hætti. Undanfarin ár hafa skipstjórar einnig sett út aukastöðvar þar sem von er um þorsk í útköntum.

Úrvinnsla mælinganna og aldursgreiningar fara fram í lok mars og helstu niðurstöður verða kynntar í apríl.

Fylgjast má með ferðum skipanna http://www.hafro.is/undir.php?REFID=53&ID=100&REF=1

 28.2.2017

Einstakar myndir af klaki á steinbítslirfum í hafinu við Ísland

Kafarar frá Sportkafarafélagi Íslands (SKFÍ) og Hafrannsóknastofnun náðu á dögunum einstökum myndum af fisklirfuklasa á 18 metra dýpi. Talið er að þarna hafi klak á steinbítslirfum verið myndað. Ekki er vitað til að áður hafi náðst myndir af því í hafinu hér við land.

Mennirnir voru við köfun við Óttarsstaði rétt við Straumsvík þegar þeir sáu fisklirfurnar streyma í þúsundatali út frá klettaholu þar sem fyrir var steinbítur. Svæðið er mjög vinsælt til köfunar og sjást steinbítar reglulega í holum þar. Kafarar hafa ekki áður séð steinbít gæta hrogna, hvað þá myndað klak á steinbítslirfum.

Hegðun steinbítsins í holunni vakti athygli kafaranna. Hann var hinn rólegasti þrátt fyrir að vera myndaður, en venjulega bregðast steinbítar við slíku áreiti með því að draga sig inn í holuna eða opna kjaftinn með ógnandi tilburðum.

Á þessum árstíma er ekki mikið um fiska á Óttarsstöðum og sáu kafararnir einungis þennan eina fullorðna steinbít, auk nokkurra eins til tveggja ára ókynþroska þyrsklinga, þrátt fyrir ítarlega leit.

Einstakar myndir af klaki á steinbítslirfum í hafinu við Ísland

Um hrygningu steinbíts

Hjá steinbít á sér stað innri frjógun. Fljótlega eftir hana hrygnir steinbítshrygnan og býr til hrognaklasa í holum eða gjótum sem hængurinn gætir á klaktímanum. Hængurinn ver hrognaklasann fyrir utanaðkomandi hættum; fyrir að vera étinn af öðrum lífverum og fyrir bakteríum og sveppasýkingum með því að þekja hrognaklasann sótthreinsandi slími sem hann býr til. Þá sér hann til þess að öll hrognin fái nóg súrefni með því að blaka stirtlunni þannig að sjór streymi í gegnum klasann.

Rannsóknir Hafrannsóknastofnunar hafa sýnt að hrygningartími steinbíts við Íslands er frá seinnihluta ágúst fram í október. Klaktíminn er langur, 4-6 mánuðir eftir hitastigi sjávar, og klekjast steinbítslirfur á tímabilinu febrúar til maí. Hitastig í sjónum við Óttarsstaði var um 6-7 gráður þegar myndirnar náðust, sem er hlýtt miðað við árstíma.

Steinbítur hrygnir víða umhverfis Ísland, mest á Látragrunn. Vegna rannsókna Hafrannsóknastofnunar hefur verið þar friðað svæði síðustu 15 ár til að vernda steinbít á hrygningar- og klaktíma. Árið 2010 var svæðið stækkað og er nú um 1000 km2 sem samsvarar um 12 Þingvallavötnum.

Kafararnir sem mynduðu voru Arnbjörn Eyþórsson og Þorvaldur Hafberg frá SKFÍ og Þór Ásgeirsson sérfræðingur á Hafrannsóknastofnun.

Þess má geta að Erlendur Bogason kafari og umsjónarmaður strýtanna í Eyjafirði hefur fylgst með hrygningu steinbíts og hefur náð einstökum myndum af hængum gæta hrognaklasa í holum þar.

Sjá má myndbandið á YouTube-síðu Hafrannsóknastofnunar.

 23.2.2017

Málstofa fimmtudaginn 23. febrúar

Á málstofu Hafrannsóknastofnunar þann 23. febrúar flytur Ingibjörg Jónsdóttir sérfræðingar á Hafrannsóknastofnun erindi sem nefnist: Breytingar í vistkerfi íslenskra fjarða. Málstofa hefst kl. 12.30 í fyrirlestrarsal á fyrstu hæð á Skúlagötu 4. Málstofu verður streymt í gegnum YouTube síðu Hafrannsóknastofnunar. (fljótlegast er að leita undir nafninu hafogvatn)

Verið velkomin

Ágrip
Á síðustu áratugum hefur aukin áhersla verið lögð á rannsóknir á vistkerfum sjávar. Í erindinu verður farið yfir tegundafjölbreytileika og breytingar í magni og útbreiðslu nokkurra tegunda í sex fjörðum við Ísland. Niðurstöðurnar benda til að töluverðar breytingar hafa orðið á vistkerfi íslenskra fjarða á síðastliðnum 30 árum þar sem magn þorsks og ýsu hefur aukist en magn annarra tegunda hefur minnkað verulega. Líklegt er að minnkunina megi að einhverju leyti rekja til aukins afráns þó aðrir þættir hafi einnig áhrif.

 

Meðferð upplýsinga um stærð loðnustofnsins

Í frétt í Kjarnanum þann 14. febrúar kemur fram „að samkvæmt heimildum Kjarnans hefur töluvert verið rætt um það á markaði í dag, á meðal starfsmanna á fjármálamarkaði, hvort upplýsingar um þessa miklu aukningu loðnukvótans, hafi borist til einhverra áður en tilkynning kom fram.  Þar er vísað til þess að gengi hlutabréfa í HB Granda hafi hækkað umtalsvert frá 8. febrúar síðastliðnum.

Loðnustofninn var mældur í leiðangri 11.-20. janúar og að honum loknum var ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar birt þann 25. janúar, sem samkvæmt aflareglu var veiði upp á 57.000 tonn. Aftur var farið til mælinga sem stóðu 3.-11. febrúar. Þeir fjölmörgu sem áhuga hafa á gangi leiðangra stofnunarinnar geta fylgst vel með staðsetningu skipa á heimasíðu Hafrannsóknastofnunar.  Þannig mátti fylgjast með gangi loðnumælinga nú í febrúar, þ.e. leiðangri rannsóknaskipanna Árna Friðrikssonar og Bjarna Sæmundssonar (sem að mestu var þó í öðru verkefni) ásamt uppsjávarskipinu Polar Amaroq.  Jafnframt var fjallað um framgang leiðangursins í fjölmiðlum í síðustu viku þó þar hafi hvergi komið fram að kvótaaukning væri í vændum.  Auk viðtala við starfsmenn Hafrannsóknastofnunar voru birtar mjög jákvæðar fréttir af gangi loðnuveiða erlendra skipa og löndunum þeirra á sama tíma, en þau höfðu rétt til veiða samkvæmt samningum og útgáfu kvóta eftir mælingarnar í janúar.

Þegar leiðangri lauk þann 11. febrúar var fyrst hægt að vinna með mælingargögn og leggja mat á stærð stofnsins en sú vinna var unnin af litlum hópi sérfræðinga.  Að því loknu voru gerðir framreikningar á grundvelli gildandi aflareglu og fundað um niðurstöðurnar í ráðgjafarnefnd stofnunarinnar.  Skrifaðar voru skýrslur, fréttatilkynningar gerðar og ráðgjöf kynnt stjórnvöldum um 40 mínútum áður en frétt fór inn á vef Hafrannsóknastofnunar þann 14. febrúar.  Í vinnuferlinu var þess gætt í hvívetna að upplýsingar um stofnmælingu og ráðgjöfina væru ekki aðgengilegar þeim sem ekki komu með beinum hætti að vinnunni.

Það er ljóst að á hverjum tíma hafa nokkrir starfsmenn Hafrannsóknastofnunar upplýsingar sem geta varðað þjóðarhag, og hag margra fyrirtækja og einstaklinga. Hafrannsóknastofnun hefur lagt á það áherslu að þagmælsku sé gætt á öllum stigum vinnu með slík gögn uns slíkar upplýsingar hafa verið gerðar opinberar. Þessi vinnubrögð hefur stofnunin viðhaft og þess vegna ríkir ávallt leynd yfir því hver stærð loðnustofnsins er þar til að fréttatilkynning hefur verið send út til fjölmiðla um stofnstærð og  aflaráðgjöf.

Eftir frétt Kjarnans var farið yfir málið með þeim starfsmönnum sem vitneskju höfðu um mælingarnar og framgang loðnuleiðangursins dagana áður en niðurstöður voru birtar. Engin ástæða er til að ætla að nokkur starfsmaður stofnunarinnar hafi brotið þann trúnað sem krafist er af þeim.

Sigurður Guðjónsson, forstjóri

 

Mælingar á stærð loðnustofnsins í febrúar 2017

Eins og kunnugt er bentu mælingar á loðnustofninum í september/október 2016 til þess að veiðistofninn á vertíðinni 2016/2017 væri lítill og í samræmi við samþykkta aflareglu var ákveðið að engar veiðar yrðu stundaðar nema mælingar í janúar/febrúar 2017 gæfu tilefni til endurskoðunar.

Mælingar á stærð loðnustofnsins 11.-20. janúar síðastliðinn sýndu að stofninn væri töluvert stærri en mælingar haustsins höfðu bent til og ráðlagði Hafrannsóknastofnun þann 25. janúar að heildaraflamark vertíðarinnar yrði 57 þús. tonn.
Í samvinnu við útgerðir loðnuskipa var ákveðið að mæla að nýju stærð stofnsins og fylgjast með göngum hans fyrir Norður- og Austurlandi. Fóru mælingarnar fram dagana 3. – 11. febrúar á rannsóknaskipinu Árna Friðrikssyni ásamt uppsjávarskipinu Polar Amaroq en auk þess kom rs. Bjarni Sæmundsson að rannsókninni í 2 daga.

Rannsóknasvæðið náði yfir Austfjarðamið, Norðurmið sem og Vestfjarðamið. Kynþroska loðna fannst víða á rannsóknasvæðinu (mynd 1) og var hún bæði við landgrunnsbrúnina djúpt út af Norður- og Norðausturlandi en einnig var loðnu að finna grunnt s.s. norður af Þistilfirði og Melrakkasléttu en einnig við Skagafjörð. Magn kynþroska loðnu sem mældist var umtalsvert meira en í janúar og meðalþyngd há. Ókynþroska loðna var mest áberandi vestarlega, eða út af Strandagrunni, en austan við Kolbeinseyjarhrygg var mjög lítið af ókynþroska loðnu.

Um 815 þúsund tonn af kynþroska loðnu mældust í mælingunni og mæliskekkja (CV) var metin 0.18. Gildandi aflaregla byggir á því að skilja eftir 150 þúsund tonn til hrygningar með 95% líkum. Tekur aflareglan tillit til óvissumats í mælingunum auk þess sem afrán þorsks, ýsu og ufsa á loðnu er metið. Í samræmi við ofangreinda aflareglu leggur Hafrannsóknastofnun til að heildaraflamark á vertíðinni 2016/2017 verði 299 þúsund tonn.

Mynd 1. Útbreiðsla loðnu og leiðarlínur rs. Árna Friðrikssonar og uppsjávarskipsins Polar Amaroq dagana 3.-11. febrúar.

Kynning á norrænu samstarfsverkefni 2. febrúar

Fimmtudaginn 2. febrúar kl. 13‐14 í fyrirlestrarsal að Skúlagötu 4, verður kynning á norrænu verkefni er kallast „Nordic Mapping of Vulnerable Marine Ecosystems and anthropogenic activities in Arctic and sub‐Arctic waters (NovasArc)“. Verkefnið hlaut styrk frá Norrænu ráðherranefndinni – AG fisk og HAV hópunum í 2016 og aftur 2017, en ráðgert er að keyra verkefnið í 3 ár. Þessa viku hefur verið fundur í verkefninu þar sem þátttakendur frá Noregi og Færeyjum taka þátt ásamt starfsmönnum Hafrannsóknastofnunar.Tilgangur verkefnisins er að reyna að mæta þeim kröfum sem sífellt verða meiri um þekkingu á viðkvæmum svæðum í hafinu og einkum þeim búsvæðum á hafsbotni sem gætu verið í hættu af athöfnum mannsins. Safnað verður saman fyrirliggjandi gögnum um kóral‐ og svampategundir sem telja má til viðkvæmra búsvæða á hafsbotni (vulnerable marine ecosystems, VME) í Norður Atlantshafi, frá austur Grænlandi yfir til Noregs og frá Færeyjum upp til Svalbarða. Ætlunin er að nota umhverfisþætti og útbreiðslugögn til að útfæra spálíkön sem gefa til kynna hvar ætla má að viðkvæm búsvæði séu að finna sem og fyrir hvaða svæði skortir gögn og upplýsingar. Enn fremur eru tekin saman gögn um veiðiálag frá mismunandi veiðarfærum og dreifing þeirra könnuð. Könnuð er sköruní útbreiðslu veiðiálags með botnveiðarfærum og útbreiðslu viðkvæmra búsvæða, en þannig má meta á hvaða svæðum viðkvæm búsvæði eru helst undir álagi af völdum veiða.

Presentation on Nordic collaboration. Meeting room on the first floor 13‐14.

This Thursday at 13:00 there will be a presentation of the Nordic project „Nordic Mapping of Vulnerable Marine Ecosystems and anthropogenic activities in Arctic and sub‐Arctic waters (NovasArc)“. The project is funded by the Nordic Council‐ AG fisk and HAV groups for the years 2016 and 2017, although this is a 3 year project. During this week participants from Norway and Faroe Islands are meeting with scientists from the Marine and Freshwater Research Institute. The objective of the project is to increase the knowledge of vulnerable marine ecosystems (VME), this is seabed habitats that are sensitive to human impacts. The project is compiling available data on the distribution of coral and sponge species that are regarded as VME´s in the North Atlantic, from East Greenland to Norway and from Faroe Islands to Svalbard. Environmental variables will be used to predict the distribution of vulnerable benthic habitats. In addition, the project is producing maps of fishing effort from several fishing gears. The spatial overlap in the distribution of fishing effort and the distribution of vulnerable benthic habitats will be evaluated. This approach allows evaluation of what vulnerable marine ecosystems are under pressure from fishing.

 Öll velkomin.

Mælingar á stærð loðnustofnsins í janúar 2017

Eins og kunnugt er bentu mælingar á loðnustofninum í september/október 2016 til þess að veiðistofninn á vertíðinni 2016/2017 væri lítill og í samræmi við samþykkta aflareglu var ákveðið að engar veiðar yrðu stundaðar nema mælingar í janúar/febrúar 2017 gæfu tilefni til endurskoðunar.

Vetrarmæling á loðnustofninum fór fram á rannsóknaskipunum Bjarna Sæmundssyni og Árna Friðrikssyni ásamt uppsjávarskipinu Polar Amaroq dagana 11. – 20. janúar 2017 með það að markmiði að meta stærð veiðistofnsins.

Rannsóknasvæðið var landgrunnið og landgrunnsbrúnin frá Grænlandssundi, austur með Norðurlandi og allt að norðanverðum Austfjörðum. Gerðar voru 2 mælingar á veiðistofninum.  Sú fyrri fór fram dagana 12. – 15. janúar og fannst loðna frá sunnanverðum Vestfjörðum norður um og austur að Kolbeinseyjarhrygg (mynd 1). Þar fyrir austan varð ekki vart við fullorðna loðnu.  Þar sem veður var slæmt þegar mælingunni lauk biðu skipin á Siglufirði þar til veður batnaði.  Síðari yfirferðin fór fram dagana 17. – 20. janúar á svæðinu frá Kolbeinseyjarhrygg og vestur um (mynd 2). Veður var viðunandi en ís hafði færst yfir hluta mælingasvæðisins í seinni yfirferðinni.

Um 398 þúsund tonn af kynþroska loðnu mældust í fyrri yfirferðinni og mæliskekkja (CV) var metin 0.2.  Í síðari yfirferðinni mældust um 493 þúsund tonn og mæliskekkjan metin 0.23.  Meðaltal þessara mælinga, 446 þúsund tonn, er mat á stærð veiðistofns.

Gildandi aflaregla, sem stjórnvöld ákváðu að taka upp vorið 2015, byggir á því að skilja eftir 150 þúsund tonn til hrygningar með 95% líkum. Tekur aflareglan tillit til óvissumats í mælingunum, vaxtar og náttúrulegrar dánartölu loðnu, auk þess sem afrán þorsks, ýsu og ufsa á loðnu er metið. Í samræmi við ofangreinda aflareglu verður heildaraflamark á vertíðinni 2016/2017 57 þúsund tonn.

Hafrannsóknastofnun, 25. janúar 2017

Myndir

Lausar stöður

Sérfræðingur við kortlagningu hafsbotnsins umhverfis Ísland

Hafrannsóknastofnun óskar eftir sérfræðingi til starfa við verkefni sem snýr að kortlagningu hafsbotnsins. Markmið verkefnisins er að afla fjölþættrar þekkingar um hafsbotninn innan íslenskrar efnahagslögsögu og er forsenda fyrir vísindalegri nálgun við nýtingu, vernd og rannsóknir auðlinda hafsbotnsins. Við framkvæmd verkefnisins verða notuð sérhæfð mælitæki, fjölgeislamælir (e. multibeam echosounder) og jarðlagamælir (e. subbottom profiler). Starfsmaðurinn er hluti af teymi sem vinnur við söfnun gagna í leiðöngrum á sjó, greiningu gagna, úrvinnslu og kortagerð í landi.

Menntunar- og hæfniskröfur

Umsækjandi skal hafa meistara- eða doktorspróf í jarðfræði/jarðeðlisfræði eða skyldum greinum. Æskilegt er að umsækjandi hafi þekkingu á sviði hafjarðfræði. Umsækjandi þarf að tileinka sér notkun sérhæfðs hugbúnaðar við úrvinnslu gagna. Æskilegt  er að umsækjandi hafi haldgóða þekkingu á tölvuvinnslu og reynslu af notkun GIS og UNIX. Þá þarf umsækjandi að hafa hæfni til að vinna sjálfstætt og í teymisvinnu og vera góður í mannlegum samskiptum. Í umsókn skulu vera upplýsingar um menntun (afrit af prófskírteinum) fyrri störf, ásamt nöfnum tveggja meðmælenda sem leita má til varðandi frekari upplýsingar.

Um er að ræða fullt starf og heyrir staðan undir sviðsstjóra umhverfis. Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytisins og viðeigandi stéttarfélags.

Umsóknarfrestur er til og með 15. febrúar n.k. Umsóknir með ítarlegum upplýsingum um menntun, starfsreynslu og nöfnum tveggja meðmælenda skulu sendar á póstfangið umsokn@hafogvatn.is eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, 101 Reykjavík. Konur, jafnt sem karlar eru hvattar til að sækja um starfið. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Nánari upplýsingar veitir Kristín Helgadóttir, mannauðsstjóri (kristin.helgadottir@hafogvatn.is) og Héðinn Valdimarsson, sviðsstjóri umhverfissviðs (hedinn.valdimarsson@hafogvatn.is)

Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna er stærsta rannsóknastofnun landsins á sviði haf- og vatnarannsókna og gegnir auk þess ráðgjafarhlutverki varðandi skynsamlega nýtingu og verndun auðlinda hafs og vatna. Mikill hluti starfseminnar tengist alþjóðlegu samstarfi við erlendar hafrannsóknastofnanir og háskóla. Stofnunin rekur auk aðalstöðva í Reykjavík starfsstöðvar vítt og breytt um landið, tilraunaeldisstöð, tvö rannsóknaskip og hefur að jafnaði um 170 starfsmenn í þjónustu sinni.

 

Verk- eða tæknifræðingur

Hafrannsóknastofnun óskar eftir að ráða verk- eða tæknifræðing á umhverfissvið stofnunarinnar. Starfið felst í umsjón og viðhaldi bergmálsmæla til kortlagningar hafsbotnsins svo og vinnu við frumúrvinnslu gagna á sjó og í landi. Nauðsynlegt er að viðkomandi taki þátt teymisvinnu í rannsóknaleiðöngrum þar sem söfnun gagna fer fram.

Um er að ræða mjög sérhæfð mælitæki, svo sem fjölgeislamæli (MultiBeam Echo Sounder, MBES), sem notast til kortlagningar hafsbotns, og jarðlagamæli (Sub Bottom Profiler, SBP) sem gefur upplýsingar um jarðlög neðan hafsbotns. Auk þess eru notuð ýmis jaðartæki við mælingarnar.  Umsækjandi þarf að tileinka sér notkun sérhæfðs hugbúnaðar við úrvinnslu gagna. Um er að ræða spennandi starf með miklum vaxtarmöguleikum. Umsækjandi þarf að geta unnið sjálfstætt og hafa ríkan vilja til þess að kynna sér þá mælitækni sem um ræðir.

Menntunar- og hæfniskröfur

Umsækjandi þarf að hafa menntun í verk- eða tæknifræði, hæfni til að vinna sjálfstætt og í teymisvinnu og vera góður í mannlegum samskiptum. Í umsókn skulu vera upplýsingar um menntun (afrit af prófskírteinum) og fyrri störf, ásamt nöfnum tveggja meðmælenda sem leita má til varðandi frekari upplýsingar.

Um er að ræða fullt starf og heyrir staðan undir sviðsstjóra umhverfis. Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytisins og viðeigandi stéttarfélags.

Umsóknarfrestur er til og með 10. febrúar n.k. og æskilegt er að umsækjandi  geti hafið störf sem fyrst, ekki seinna en 1. mars 2017. Umsóknir með ítarlegum upplýsingum um menntun, starfsreynslu og nöfnum tveggja meðmælenda skulu sendar á póstfangið umsokn@hafogvatn.is eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, 101 Reykjavík. Konur, jafnt sem karlar eru hvattar til að sækja um starfið. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Nánari upplýsingar veitir Kristín Helgadóttir, mannauðsstjóri (kristin.helgadottir@hafogvatn.is) og Héðinn Valdimarsson, sviðsstjóri umhverfissviðs (hedinn.valdimarsson@hafogvatn.is).

Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna er stærsta rannsóknastofnun landsins á sviði haf- og vatnarannsókna og gegnir auk þess ráðgjafarhlutverki varðandi skynsamlega nýtingu og verndun auðlinda hafs og vatna. Mikill hluti starfseminnar tengist alþjóðlegu samstarfi við erlendar hafrannsóknastofnanir og háskóla. Stofnunin rekur auk aðalstöðva í Reykjavík starfsstöðvar vítt og breytt um landið, tilraunaeldisstöð, tvö rannsóknaskip og hefur að jafnaði um 170 starfsmenn í þjónustu sinni.

 

 

 

Gestafyrirlesari frá mánudegi 23. janúar til miðvikudags 25. janúar

Gestafyrirlesari Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna að þessu sinni er Prof. Barry Costa-Piers frá University of New England  í Portland í Maine í Bandaríkjunum. Hann hefur áratuga reynslu í þróun fiskeldis í þróunarlöndum og hefur unnið í löndum í suðurhluta Afríku og í ýmsum Asíulöndum ásamt því að skrifa fjölda greina um efnið. Costa-Piers mun flytja fimm erindi frá mánudegi 23. janúar til miðvikudags 25. janúar og hefst fyrsta erindið kl. 10:00 á mánudagsmorgun. Hin erindin hefjast kl. 09:00 og kl. 10:30 á þriðjudags- og miðvikudagsmorgun.

Erindin verða flutt í fyrirlestrarsal á 1. hæð að Skúlagötu 4, Sjávarútvegshúsinu og verða þau flutt á ensku og eru efni þeirra eftirfarandi:

1. Aquaculture Extension Methods for Low Income Farmers
A review of participatory science and aquaculture extension methods for low income farmers in economically developing countries with descriptions from the speakers’ experiences developing village based aquaculture extension in Sub-Saharan Africa, the Pacific, and rural Asia.

2-3. Biology & Culture of the Tilapias  (2 lectures)
(1) A global review from the speakers’ experiences in Asia, Africa and the Americas of the biodiversity, invasive species aspects, and aquaculture research and development progress and priorities for the future, and value chain developments for the tilapias.

(2) A lecture focused on the research and development of hatchery and nursery systems for tilapias.

4. Culture-Based Aquaculture
A review of culture-based aquaculture and connections to fisheries enhancement in general with examples from inland and coastal systems.

5. Integrated Pond Aquaculture Systems
A global review from the speakers’ experiences of integrated freshwater pond systems in Africa and Asia, including the speaker’s backyard tank systems in the USA.

AFLÝST: Sagan af hruni þorskstofnsins við Nýfundnaland 18. janúar

Áður auglýst málstofa Hafrannsóknastofnunar 18. janúar með Dr. George A. Rose “Saga af hruni
þorskstofnsins við Nýfundnaland” fellur niður vegna veikinda.
MYND

Skipaáætlanir 2017

Málstofa fimmtudaginn 12. janúar

Á málstofu Hafrannsóknastofnunarinnar þann 12. janúar flytur Jón Sólmundsson sérfræðingur á Hafrannsóknastofnun erindi sem nefnist: Vöktun á hrygningu þorsksins.

Málstofa hefst kl. 12.30 í fyrirlestrarsal á fyrstu hæð á Skúlagötu 4. Málstofu verður streymt í gegnum YouTube síðu Hafrannsóknastofnunar, https://www.youtube.com/channel/UCirTCP_aKFKz8LMoFoxWGbA

Verið velkomin.

Ágrip
Í árlegu „netaralli“ Hafrannsóknastofnunar, sem hófst árið 1996, er fylgst með breytingum á magni þorsks á helstu hrygningarsvæðum og safnað líffræðilegum upplýsingum, m.a. um kynþroska, aldur, lengd, vöxt, þyngd, holdafar og lifrarþyngd. Í fyrirlestrinum verður fjallað um breytileika nokkurra þessara þátta milli svæða, dýpis og ára. Rætt verður um það hvernig betur megi vakta fjölbreytileika íslensks hrygningarþorsks.

Staða nýdoktors/postdokk í veiðitækni

Hafrannsóknastofnun vill vekja athygli á auglýstri stöðu í veiðitækni fyrir nýdoktor/póstdokk við háskólann á Nýfundnalandi (Fisheries and Marine Institute of Memorial University of Newfoundland). Um er að ræða fullt starf til tveggja ára við skólann í tengslum við umfangsmikið rannsóknaverkefni sem m.a. er unnið í samvinnu við Hafrannsóknastofnun.  Í verkhlutanum sem hér um ræðir er gert ráð fyrir að hönnuð verði og prófuð ný veiðitækni til togveiða á karfa.  Frekari upplýsingar er að finna í auglýsingu frá háskólanum á Nýfundnalandi (sjá hér) og einnig hjá sérfræðingi Hafrannsóknastofnunar sem tengist verkefninu (haraldur.arnar.einarsson@hafogvatn.is). Viðbrögð þurfa berast sem fyrst.

Hafrannsóknastofnun auglýsir eftir togara í vorrall

Hafrannsóknastofnun auglýsir eftir togara til að taka þátt í togararalli að vori (vorrall) árin 2017 – 2019. Togararall er eitt mikilvægasta rannsóknaverkefni Hafrannsóknastofnunar varðandi stofnmat á botnfiski og hefur verið framkvæmt frá árinu 1985. Auk rannsóknaskipanna Árna Friðrikssonar og Bjarna Sæmundssonar mun Ljósafell taka þátt í rannsókninni en samið var við útgerð þess til ársins 2019 skv. útboði árið 2015. Auk þessa þriggja skipa vantar einn togara í viðbót í verkefnið. Mjög mikilvægt er að togaraútgerðir sýni útboðinu áhuga og hafi tök á að taka þátt í þessu verkefni.
Tilboð verða opnuð 11. janúar.Nánari upplýsingar á vef Ríkiskaupa, http://www.rikiskaup.is/utbod/utb/20453

Jólakveðja frá Hafrannsóknastofnun

 

Ráðgjafarnefnd Hafrannsóknastofnunar

 

Samkvæmt lögum 112/2015 um Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafastofnun hafs og vatna segir:

4.  gr.  Ráðgjafarnefnd.  Forstjóri  hefur  sér  til  ráðuneytis  níu manna ráðgjafarnefnd   sem   ráðherra  skipar  til  fjögurra  ára  í  senn.  Einn nefndarmaður  skal  skipaður  án  tilnefningar  og  er  hann formaður, einn samkvæmt  tilnefningu  ráðherra  sem  fer  með  umhverfismál, einn samkvæmt tilnefningu  ráðherra  menntamála, og skal sá valinn úr hópi háskólakennara eða  annarra  fræðimanna  við  háskólastofnun,  einn  samkvæmt  tilnefningu Landssambands  fiskeldisstöðva,  einn  samkvæmt  tilnefningu  Landssambands smábátaeigenda,  einn samkvæmt tilnefningu Landssambands stangaveiðifélaga, einn   samkvæmt   tilnefningu   Landssambands  veiðifélaga,  einn  samkvæmt tilnefningu   Samtaka   fyrirtækja   í   sjávarútvegi   og   einn  samkvæmt sameiginlegri   tilnefningu   Sjómannasambands   Íslands  og  Farmanna-  og fiskimannasambands   Íslands.  Varamenn  skulu  skipaðir  með  sama  hætti. Forstjóri  situr fundi með ráðgjafarnefnd. Ráðgjafarnefndin skal funda einu sinni  á ári og oftar ef þurfa þykir. Formaður ráðgjafarnefndar kveður hana saman til fundar. Verkefni nefndarinnar er að vera forstjóra til ráðuneytis um  langtímastefnumótun  starfseminnar og vera tengiliður við hagsmunaaðila um fagleg málefni.

Slóð laganna er http://www.althingi.is/lagas/145b/2015112.html

Nú er búið að skipa nefndina. Formaður skipaður án tilnefningar af ráðherra er Ágúst Einarsson. Frá umhverfis og auðlindaráðuneyti er Sesselja Bjarnadóttir og til vara Hugi Ólafsson, frá mennta- og menningarmálaráðuneyti er Erla Björk Örnólfsdóttir og til vara Sigurjón Arason, frá landssambandi fiskeldisstöðva Heiðdís Smáradóttir og til vara Jónas Jónasson, frá landssambandi smábátaeigenda Örn Pálsson og til vara Ólafur Hallgrímsson, frá landssambandi stangaveiðifélaga Ragnheiður Thorsteinsson og til vara Viktor Guðmundsson, frá landssambandi veiðifélaga Sveinbjörn Eyjólfsson og til vara Drífa Hjartardóttir, frá Samtökum fyrirtækja í sjávarútvegi Kristján Þórarinsson og til vara Anna Guðmundsdóttir, frá sjómannasambandi Íslands og farmanna- og fiskimannasambandi Íslands sameiginlega Árni Bjarnason og til vara Valmundur Valmundsson.

Niðurstöður úr Stofnmælingu botnfiska að haustlagi 2016

 

IMG_2005Stofnmæling botnfiska að haustlagi (haustrall) fór fram í 20. sinn dagana 29. september til 9. nóvember s.l. Rannsóknasvæðið var umhverfis Ísland allt niður á 1500 m dýpi (1. mynd). Alls var togað með botnvörpu á 375 stöðvum. Helsta markmið haustrallsins er að styrkja mat á stofnstærð helstu botnlægra nytjastofna á Íslandsmiðum með sérstakri áherslu á djúpkarfa, grálúðu og annara djúpfiska. Auk þess er markmiðið að fá annað mat, óháð aflagögnum, á stofnstærð þeirra nytjastofna sem Stofnmæling botnfiska á Íslandsmiðum (vorrall) nær yfir, og safna upplýsingum um útbreiðslu, líffræði og fæðu tegundanna. Rannsóknaskipið Árni Friðriksson RE og togarinn Ljósafell SU voru notuð til rannsóknarinnar.

Niðurstöðurnar sem hér eru kynntar eru mikilvægur þáttur árlegrar úttektar Hafrannsóknastofnunar á ástandi helstu nytjastofna við landið sem lýkur með ráðgjöf í júní 2017.

 

Þorskur

Heildarvísitala þorsks lækkaði talsvert frá árunum 2014 og 2015 og er  nú svipuð og árið 2013 (2. mynd) . Hluta lækkunarinnar má rekja til lítils árgangs frá 2013 og að meðalþyngdir sumra árganga hafa lækkað frá fyrra ári. Líklegt er að lækkunin sé að mestu vegna mæliskekkju líkt og var í vorralli milli áranna 2013 og 2014 (2. mynd).

Vísitala ársgamals þorsks (árgangur 2015) í vorralli 2016 benti til þess að árgangurinn væri stór og er það staðfest í haustrallinu (3. mynd og 2. tafla). Vísitala tveggja ára þorsks, þ.e. árgangsins frá 2014, er einnig há. Vísitölur þriggja til sex ára þorsks, árganganna frá 2010-2013 eru hins vegar lágar. Fyrstu vísbendingar um árganginn frá 2016 gefa til kynna að hann sé undir meðalstærð.

Meðalþyngdir hækkuðu hjá 3, 4 og 6 ára þorski en lækkuðu í öðrum aldursflokkum frá fyrra ári (4. mynd). Hjá flestum aldursflokkum eru þær yfir meðaltali rannsóknartímans.

Mest fékkst af þorski djúpt norðvestur, norður og austur af landinu, líkt og undanfarin ár (5. mynd).

Heildarmagn fæðu í mögum allra lengdarflokka þorsks var það minnsta síðan mælingar hófust árið 1996 (6. mynd). Síðan 2012 hefur magn loðnu í þorskmögum verið mun minna en á tímabilinu 1996-2010. Líkt og undanfarin ár var mest af loðnu í þorskmögum út af vestanverðu Norðurlandi. Af annarri fæðu má nefna ísrækju, rækju, ljósátu, síld og kolmunna.

Ýsa

Stofnvísitala ýsu lækkaði frá 2015 og er nú svipuð og árin 1996-2000 (7. mynd). Á árunum 2001-2006 hækkaði hún í kjölfar góðrar nýliðunar, en fór ört lækkandi næstu fjögur árin þar á eftir. Lækkunina í ár má rekja til lítilla árganga frá 2008-2013 (stærri en 40 cm) (2. tafla og 8. mynd).

Lengdardreifing sýnir að ýsa minni en 40 cm er undir meðaltali í fjölda (8. mynd). Vísitala árgangsins frá 2014 er nú undir meðaltali sem er töluverð breyting á fyrra mati en hann hefur verið talinn frekar stór  bæði samkvæmt vorralli og fyrri haustmælingum (2. tafla og 8. mynd) .  Vísitölurnar benda til að árgangar 2015 og 2016 séu undir meðalstærð (2. tafla).

Meðalþyngd eftir aldri hefur hækkað umtalsvert síðan 2010 og er um eða yfir meðaltali hjá 3-8 ára ýsu (9. mynd).

Ýsan veiddist á landgrunninu allt í kringum landið en eins og undanfarin ár mest fékkst af henni fyrir norðan land (10. mynd).

Gullkarfi

Heildarvísitala gullkarfa í haustmælingunni hefur hækkað jafnt og þétt  síðan 2001, sem er svipuð þróun og stofnmælingu botnfiska í mars (11. mynd). Eru vísitölur síðustu þriggja ára þær hæstu frá árinu 1996. Mæliskekkja í vísitölunum er yfirleitt há þar sem stór hluti aflans kemur í fáum togum. Afleiðing eru tilviljanakenndar sveiflur frá ári til árs þó þróunin s.l. 10 ára sé augljós. Í haustmælingunni í ár var mest af fiski á bilinu 30-45 cm (12. mynd). Mjög lítið fékkst af karfa minni en 30 cm líkt og undanfarin ár. Að venju fékkst gullkarfi mest djúpt út af Faxaflóa, Breiðafirði og Vestfjörðum (13. mynd).

Djúpkarfi

Heildarvísitala djúpkarfa hækkaði árin 2014 og 2015 en lækkaði aftur árið 2016 og er nú svipuð og árunum 2007-2013 (14. mynd). Vísitala ungfisks (minni en 30 cm) var mjög lág líkt og undanfarin ár og hefur lækkað mikið á tímabilinu (14. mynd). Djúpkarfa er að finna á landgrunnskantinum suður og vestur af landinu og var mest af honum fyrir suðvestan land (15. mynd).

Grálúða

Vísitala veiðistofns grálúðu (55 cm og stærri) hefur hækkað jafnt og þétt frá árunum 2004-2007 þegar hún var í lágmarki en er þó lægri en var á árunum 1997-2002 (16. mynd).  Vísitala ungfisks (minni en 55 cm) hefur lækkað umtalsvert undanfarin þrjú ár samanborið við árin 2009-2013 þegar hún mældist sú hæsta frá því mælingar hófust árið 1996 (16. og 17. mynd).

Í haustmælingunni var mest af grálúðu að finna djúpt út af Norður- og Austurlandi líkt og undanfarin ár, en samanborið við fyrri ár var hlutdeild grálúðu vestan við landið árið 2016 fremur lítil (18. mynd).

Aðrir bolfiskar

Stofnvísitölur steinbíts og hlýra hafa breyst lítið síðan 2010 og eru lágar. Stofnvísitala ufsa hækkaði frá 2009 til 2012 og hefur haldist svipuð síðan (19. mynd). Mest var af ufsa á lengdarbilinu 45-55 cm.

Vísitala skötusels fór ört lækkandi frá árinu 2010 til 2013 og hefur síðan þá mælst svipuð (19. mynd).

Stofnvísitala löngu og keilu eru háar (19. mynd). Stofnvísitala blálöngu er svipuð og fyrir ári síðan en hefur farið lækkandi frá árinu 2009 (19. mynd). Stofnvísitala gulllax hefur mælst svipuð frá árinu 2005 en þó eru breytingar á milli ára miklar (19. mynd).

Flatfiskar

Mæliskekkja í stofnvísitölum skarkola, þykkvalúru, langlúru og sandkola er oft mikil vegna þess að stór hluti aflans kemur á fáum stöðvum. Því eru tilviljanakenndar breytingar á milli ára miklar hjá þessum tegundum  (20. mynd) en þróun til lengri tíma nokkuð skýr. Undanfarin ár hafa vísitölur skarkola, þykkvalúru og langlúru verið frekar háar en vísitala sandkola lág. Mæliskekkja er mun lægri hjá skrápflúru sem fæst mjög víða. Vísitala skrápflúru lækkaði árið 2016 eftir að hafa hækkað á árunum 2008-2015, og er nú svipuð og árin 2007 og 2007 þegar hún var lægst (20. mynd).

Fréttatilkynning í heild

Tafla 1

Tafla 2

 

  1. mynd. Togstöðvar með botnvörpu í Stofnmælingu botnfiska að haustlagi 2016. Rannsóknarsvæðinu er skipt í grunn- og djúpslóð og sá Ljósafell SU um sýnatökuna í grunnslóð (rauð strik) og Árni Friðriksson um sýnatökuna á djúpslóð (blá strik). Ljósgráu línurnar sýna 200, 500 og 1000 m dýptarlínur og svarta línan 200 mílna efnahagslögsögu Íslands. Sjá mynd.

 

  1. mynd. Heildarvísitala þorsks í vorralli 1985-2016 og haustralli 1996-2016. Ekki var farinn leiðangur að hausti árið 2011. Skyggð svæði sýna eitt staðalfrávik í mati á vísitölum (68% líkur á að endurtekin mæling lendi innan svæðanna). Sjá mynd.

 

  1. mynd Lengdardreifing þorsks í haustralli 2016 (svört lína). Til samanburðar er sýnd lengdardreifing árin 2014 (blá lína) og 2015 (rauð lína) og meðaltal áranna 1996-2016 (grátt svæði). Sjá mynd.

 

  1. mynd. Meðalþyngd 2-10 ára þorsks í haustralli 1996-2016 og frávik frá meðaltali. Ekki var farinn leiðangur árið 2011. Sjá mynd.

 

  1. mynd. Útbreiðsla þorsks í kg á stöð í haustralli árin 1996, 2005, 2015 og 2016. Sjá mynd.

 

  1. mynd. Fæða þriggja lengdarflokka þorsks í haustralli árin 1996-2016, sýnt sem hlutfall af þyngd fisksins. Ekki var farinn leiðangur árið 2011. Sjá mynd.

        

  1. mynd. Heildarvísitala ýsu í vorralli 1985-2016 og haustralli 1996-2016. Ekki var farinn leiðangur að hausti árið 2011. Skyggð svæði sýna eitt staðalfrávik í mati á vísitölum (68% líkur á að endurtekin mæling lendi innan svæðanna). Sjá mynd.

         

  1. mynd Lengdardreifing ýsu í haustralli 2016 (svört lína). Til samanburðar er sýnd lengdardreifing árin 2014 (blá lína) og 2015 (rauð lína) og meðaltal áranna 1996-2016 (grátt svæði). Ekki var farinn leiðangur árið 2011. Sjá mynd.

 

  1. mynd. Meðalþyngd 2-8 ára ýsu í haustralli 1996-2016 og frávik frá meðaltali. Ekki var farinn leiðangur árið 2011. Sjá mynd. 

 

  1. mynd. Útbreiðsla ýsu í kg á stöð í haustralli árin 1996, 2005, 2015 og 2016. Sjá mynd.

 

  1. mynd. Heildarvísitala gullkarfa í vorralli 1985-2016 og haustralli 1996-2016. Ekki var farinn leiðangur að hausti árið 2011. Skyggða svæðið sýnir eitt staðalfrávik í mati á vísitölum (68% líkur á að endurtekin mæling lendi innan svæðanna). Sjá mynd.

 

  1. mynd Lengdardreifing gullkarfa í haustralli 2016 (svört lína). Til samanburðar er sýnd lengdardreifing árin 1996 (blá lína) og 2015 (rauð lína) og meðaltal áranna 1996-2016 (grátt svæði). Ekki var farinn leiðangur árið 2011. Sjá mynd.

 

  1. mynd. Útbreiðsla gullkarfa í kg á stöð í haustralli árin 1996, 2005, 2015 og 2016. Sjá mynd.

 

  1. mynd. Heildarvísitala djúpkarfa og vísitala ungfisks (<30 cm) í haustralli 2000-2016. Ekki var farinn leiðangur árið 2011. Skyggð svæði sýna eitt staðalfrávik í mati á vísitölum (68% líkur á að endurtekin mæling lendi innan svæðanna). Sjá mynd.

 

  1. mynd. Útbreiðsla djúpkarfa í kg á stöð í haustralli árin 2007, 2007, 2015 og 2016. Sjá mynd.

 

  1. mynd. Vísitölur veiðistofns (55 cm og stærri) og ungfisks (minni en 55 cm) grálúðu í haustralli 1996-2016. Ekki var farinn leiðangur árið 2011. Skyggð svæði sýna eitt staðalfrávik í mati á vísitölum (68% líkur á að endurtekin mæling lendi innan svæðanna). Sjá mynd.

 

  1. mynd. Lengdardreifing grálúðu í haustralli 2016 (svört lína). Til samanburðar er sýnd lengdardreifing árin 2014 (blá lína) og 2015 (rauð lína) og meðaltal áranna 1996-2016 (grátt svæði). Ekki var farinn leiðangur árið 2011. Sjá mynd.

 

  1. mynd. Útbreiðsla grálúðu í kg á stöð í haustralli árin 1996, 2005, 2015 og 2016. Sjá mynd.

 

  1. mynd. Stofnvísitala ýmissa tegunda haustralli 1996-2016. Ekki var farinn leiðangur árið 2011. Skyggð svæði sýna eitt staðalfrávik í mati á vísitölum (68% líkur á að endurtekin mæling lendi innan svæðanna). Sjá mynd.
  1. mynd. Stofnvísitölur sex flatfiskategunda í haustralli 1996-2016. Ekki var farinn leiðangur að hausti árið 2011. Skyggð svæði sýna eitt staðalfrávik í mati á vísitölum (68% líkur á að endurtekin mæling lendi innan svæðanna). Sjá mynd.

 

Málstofa fimmtudaginn 8. desember

 

Á málstofu Hafrannsóknastofnunar þann 8. desember flytja Guðmundur J. Óskarsson og Hildur Pétursdóttir sérfræðingar á Hafrannsóknastofnun erindi sem nefnist: Áskoranir í rannsóknum á vistkerfi Austurdjúps. Málstofa hefst kl. 12.30 í fyrirlestrarsal á fyrstu hæð að Skúlagötu 4. Málstofu verður streymt í gegnum YouTube síðu Hafrannsóknastofnunar, https://www.youtube.com/channel/UCirTCP_aKFKz8LMoFoxWGbA

Verið velkomin

Ágrip

Rannsóknir á umhverfi og vistkerfi Austurdjúps og nærliggjandi hafsvæða sýna að miklar breytingar hafa átt sér stað síðustu tvo áratugi. Þetta stóra hafsvæði sem einkennist af hárri framleiðni hefur ekki einungis mikla vistfræðilega þýðingu heldur einnig mikla efnahagslega þýðingu sem eitt aðalfæðusvæði þriggja stærstu uppsjávarfiskistofna í norðaustur Atlantshafi, þ.e. kolmunna, makríls og norsk-íslenskrar síldar. Meðal þeirra þátta sem hafa verið að breytast er hitastig sjávar sem hefur hækkað, átustofnar hafa minnkað, lífmassi uppsjávarfiskistofna hefur aukist og útbreiðsla, vöxtur og þyngd uppsjávarfiska hafa tekið breytingum. Í erindinu verða kynntar niðurstöður fjölmargra rannsókna sem hafa sýnt þessar breytingar, þær skoðaðar í samhengi og ályktanir dregnar um hvar sé einkum þörf á frekari rannsóknum á næstu árum.

Haf- og vatnarannsóknir

 

Hafin er útgáfa á nýjum ritum Hafrannsóknastofnunar. Slóðina inn á ritin má finna á forsíðu www.hafogvatn.is undir hnappnum Um okkur þar sem hægt er að opna undirsíðu sem heitir  Útgáfa .

Framhaldsnám í fiskifræði

 

Hafrannsóknastofnun auglýsir eftir umsóknum um styrki úr Síldarrannsóknasjóði til framhaldsnáms er tengjast rannsóknum á síld. Um er að ræða fjögur verkefni en styrkir verða veittir til þriggja þeirra og er styrkupphæðin 300 þúsund krónur á mánuði.

Verkefnin fjögur eru:

  1. Doktorsverkefni um sýkingu sumargotssíldar. Frá haustinu 2008 hefur veruleg sýking af völdum frumdýrsins Ichthyophonus hoferi greinst í stofni íslenskrar sumargotssíldar. Síld hefur drepist af þessari sýkingu og hún hefur því haft áhrif á þróun stofnstærðar. Umfangsmikil gagnasöfnun og rannsóknir hafa verið í gangi síðan þá til að meta m.a. umfang, áhrif og orsakir þessa sýkingarfaraldurs. Verkefnið fellst í frekari rannsóknum á þessu sviði í samvinnu við Tilraunastöði HÍ í meinafræði að Keldum og Matís. Munu þær m.a.beinast að þoli síldar gagnvart sýklinum, ákvörðun á uppruna faraldursins með líftæknilegri skimun (PCR), og áhrifum faraldursins á þróun stofnstærðar síldar. Verkefnið spannar því fjölbreytt fræðasvið innan líffræði, m.a. vefjafræði, erfðafræði, vistfræði og stofnstærðarmat. Styrkurinn er veittur til þriggja ára.
  1. Doktorsverkefni um uppsjávarvistkerfi Austurdjúps. Markmið þessa verkefnis er að fá aukin skilning á samspili dýrasvifs, síldar og umhverfisþátta í uppsjávarvistkerfinu fyrir austan og norðaustan Ísland. Rannsóknin fellst m.a. í að rannsaka árlegan og svæðisbundinn breytileika í tegundasamsetningu, þroska og magni dýrasvifs undanfarin 22 ár (1995-2016). Könnuð verða tengsl átu við umhverfisbreytur (m.a. hita, seltu, næringarefni og frumframleiðni). Eins verða rannsökuð tengsl á samsetningu og magni dýrasvifs við fæðu og afkomu síldar og makríls. Vonast er til þess að afraksturinn verði hlekkur í auknum skilningi á vistkerfisbreytingum og afleiðingum þeirra sem skýra kunni breytingar á göngum og hegðun uppsjávarfiska og nýst geti við fiskveiðistjórnun. Styrkurinn er veittur til þriggja ára.
  1. Doktorsverkefni um göngur síldar. Samfara hlýnun jarðar er mikilvægt að rannsaka hvað er að gerast í hafinu kringum Ísland og hver framþróunin kann að verða. Rannsóknir undanfarinna ára hafa sýnt fram á að hægt er að reikna göngur uppsjávarfiska ef hafsvæðin, hafstraumar og hitastig sjávar er þekkt og dreifing fæðu sem þessar fiskitegundir lifa á. Með nákvæmari reiknilíkani fyrir hafstrauma umhverfis Ísland má einnig komast að því hvaða þættir ráða afkomu lifranna eftir að þær klekjast úr eggjum og reka með sjávarfallastraumum. Nauðsynlegt er að þróa reiknitæknina svo að unnt sé að framkvæma þessa útreikninga fyrir síld og aðra uppsjávarfiska og að þróa vefviðmót þannig að bæði vísindamenn, sjómenn og aðrir sem starfa við fiskiðnað geti nýtt sér þessa tækni. Verkefnið verður unnið í samstarfi HÍ og stærðfræðideild Santa Barbara háskólans í Kaliforníu. Styrkurinn er veittur til þriggja ára.
  2. Verkefni um bergmálsmælingar. Bergmálsmælingar eru mikilvægar við rannsóknir og stofnmat uppsjávarfiska og þörf er á frekari mannafla með þá sérþekkingu. Verkefni til framhaldsnáms í fiskifræði við erlendan Háskóla með áherslu á bergmálsmælingar fiskistofna verður því styrkt. Miðað er við að unnið verði með gögn sem safnað hefur verið á Hafrannsóknastofnun. Styrkurinn er veittur til tveggja eða þriggja ára eftir því hvaða námsgráðu stefnt er að.

 

Einungis þeir sem lokið hafa BS gráðu eða hærri prófgráðu koma til greina Nánari upplýsingar um verkefnin veitir Þorsteinn Sigurðsson sviðsstjóri uppsjávarlífríkis á Hafrannsóknastofnun, thorsteinn.sigurdsson@hafogvatn.is

Umsóknarfrestur er til og með 15. janúar 2017. Umsókn skal send á netfangið umsokn@hafogvatn.is merkt námsumsókn. Í umsókninni skal jafnframt koma fram hvaða verkefni eða verkefnum viðkomandi hefur áhuga á að vinna við. Henni skal fylgja starfsferilsskrá ásamt staðfestu yfirliti yfir námsferil.

Lausar stöður

 

Rannsóknamaður

Hafrannsóknastofnun óskar eftir að ráða til starfa rannsóknamann á sviði selarannsókna með starfsstöð á Selasetri Íslands á Hvammstanga.
Um fullt starf er að ræða og staðan heyrir undir sviðstjóra uppsjávarlífríkis.
Helstu verkefni
• Þátttaka í rannsóknarverkefnum, m.a. selarannsóknum,selatalningum, atferlisrannsóknum
• Gagnasöfnun og úrvinnsla og reynsla af vettvangsvinnu
• Vinna með öðrum rannsóknasviðum stofnunarinnar

Menntunar- og hæfniskröfur
Umsækjendur þurfa að hafa lokið B.S prófi í líffræði/vistfræði,eða skyldum greinum. Hafa gott vald á enskri tungu, bæði í ræðu og riti. Mikla hæfni í mannlegum samskiptum, skipulagi og vinnubrögðum. Þá þarf umsækjandi að sýna sjálfstæði og frumkvæði í starfi.
Í umsókn skulu vera upplýsingar um menntun (afrit af prófskírteinum) og fyrri störf, ásamt nöfnum tveggja meðmælenda sem leita má til varðandi frekari upplýsingar.
Laun eru samkvæmt gildandi kjarasamningi fjármálaráðherra og viðkomandi stéttarfélags.

Umsóknarfrestur er til og með 19. Desember 2016. Umsókn óskast send á netfangið umsokn@hafogvatn.is merkt rannsóknamaður á sviði selarannsókna eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, 101 Reykjavík. Henni skal fylgja ítarleg starfsferilskrá.
Konur, jafnt sem karlar, eru hvattar til að sækja um starfið.

Nánari upplýsingar um starfið veitir Kristín Helgadóttir mannauðsstjóri, kristin.helgadottir@hafogvatn.is og Sandra M. Granquist sérfræðingur sandra.magdalena.granquist@hafogvatn.is
Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Sérfræðingur

Hafrannsóknastofnun óskar eftir að ráða til starfa sérfræðing á sviði selarannsókna með starfsstöð á Selasetri Íslands á Hvammstanga.
Um fullt starf er að ræða og heyrir staðan undir sviðstjóra uppsjávarlífríkis.
Helstu verkefni
• Þátttaka í rannsóknarverkefnum, m.a. selarannsóknum,atferlisrannsóknum
• Skipulagning nýrra verkefna og öflun styrja vegna þeirra
• Gagnasöfnun og úrvinnsla
• Vinna með öðrum rannsóknasviðum stofnunarinnar

Menntunar- og hæfniskröfur
Umsækjendur þurfa að hafa lokið doktors- eða meistaraprófi í líffræði/vistfræði(helst tengt sjávarspendýrum), hafa reynslu af rannsóknum og birtingu niðurstaðna. Hafa gott vald á enskri tungu, bæði í ræðu og riti. Mikla hæfni í mannlegum samskiptum, skipulagi og vinnubrögðum. Þá þarf umsækjandi að sýna sjálfstæði og frumkvæði í starfi.
Í umsókn skulu vera upplýsingar um menntun (afrit af prófskírteinum) og fyrri störf, ásamt nöfnum tveggja meðmælenda sem leita má til varðandi frekari upplýsingar.
Laun eru samkvæmt gildandi kjarasamningi fjármálaráðherra og viðkomandi stéttarfélags.

Umsóknarfrestur er til og með 19. Desember 2016. Umsókn óskast send á netfangið umsokn@hafogvatn.is merkt sérfræðingur á sviði selarannsókna eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, 101 Reykjavík. Henni skal fylgja ítarleg starfsferilskrá.
Konur, jafnt sem karlar, eru hvattar til að sækja um starfið.

Nánari upplýsingar um starfið veitir Kristín Helgadóttir mannauðsstjóri, kristin.helgadottir@hafogvatn.is og Sandra M. Granquist sérfræðingur sandra.magdalena.granquist@hafogvatn.is
Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

 

Málstofa Hafrannsóknastofnunar, fimmtudaginn 1. desember kl. 12:30

 

Á málstofu Hafrannsóknastofnunar þann 1. desember flytur Jónas Jónasson, sérfræðingur á Hafrannsóknastofnun erindi sem nefnist: Stofnstærð humars – holur taldar með neðansjávarmyndavélum. Málstofa hefst kl. 12.30 í fyrirlestrarsal á fyrstu hæð á Skúlagötu 4. Erindinu verður streymt á netinu í gegnum YouTubesíðu stofnunarinnar  https://www.youtube.com/channel/UCirTCP_aKFKz8LMoFoxWGbA

Verið velkomin

Ágrip

Þekkt er að sveiflur í veiðanleika leturhumars (Nephrops norvegicus) geta verið miklar. Atriði eins og þörungablómi, fiskgengd og tími dags og árs geta skipt þar miklu máli. Humarinn grefur sér holur/göng og dvelst stóran hluta ævinnar í þeim. Því hafa hefðbundnir leiðangrar með humarvörpu reynst frekar illa til að meta þéttleika humars. Stofnstærðin hefur því verið áætluð út frá stærðardreifingu og þar af  áætlaðri aldurssamsetningu. Á undanförnum 20 árum hefur það færst í vöxt að telja humarholur með neðansjávarmyndavélum til að fá mat á þéttleika. Á árinu var farið í leiðangra á Bjarna Sæmundssyni í fyrsta sinn til talningar á holum á humarslóð við Ísland. Fylgt var samræmdum tillögum Alþjóðahafrannsóknaráðsins þar sem myndavélasleði var dreginn á tæplega 1 sjm./klst í 10 mínútur á alls 86 stöðvum. Fyrstu niðurstöður talninga sýna færri en 10 holur á hverja dregna mínútu sem bendir  til þess að þéttleiki á íslenskri humarslóð sé lægri samanborið við suðlægari mið í Evrópu. Holukerfin gátu hinsvegar verið nokkuð stór enda hlutfall stórhumars hátt.

*e-mail: jonas.jonasson@hafogvatn.is

 

humar í holu

Samstarfssamningur undirritaður við Vör

 

Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna og Vör, sjávarrannsóknarsetur við Breiðafjörð hafa gert með sér samstarfssamning. Samningur kveður á um samstarf um sjávarrannsóknir í Breiðafirði. Starfsstöð Hafrannsóknastofnunar í Ólafsvík og Vör mun sameinast og verða til húsa í húsnæði Varar í Ólafsvík. Á starfsstöðinni sem Hafrannsóknastofnun mun reka er gert ráð fyrir að minnsta kosti 5 starfsmönnum. Tilgangur samningsins er að efla rannsóknir í Breiðafirði. Samningurinn tekur gildi um næstu áramót. Núverandi starfsmönnum verður boðið áframhaldandi starf og innan tíðar verða auglýst þau störf sem þarf að manna.

mynd frá undirritun samnings við Vör

Samninginn undirrituðu fyrir Vör, Ólafur Sveinsson, stjórnarformaður og fyrir Hafrannsóknastofnun, Sigurður Guðjónsson forstjóri. Kristján Skarphéðinsson ráðuneytisstjóri í Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu staðfesti samninginn. Með þeim á myndinni er Helga Guðjónsdóttir forstöðumaður Varar.

 

Samstarfssamningur undirritaður við Selasetur Íslands

 

Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna og Selasetur Íslands á Hvammstanga hafa gert með sér samstarfssamning.  Hafrannsóknastofnun verður með starfstöð í húsnæði Selasetursins og er meginverkefni starfsstöðvarinnar rannsóknir á selum og öðrum sjávarspendýrum. Á starfsstöðinni sem er miðstöð selarannsókna á Íslandi munu starfa 3 líffræðingar.  Tvær stöður eru auglýstar hér á síðunni.

Samninginn undirrituðu fyrir Selasetrið, Sigurður Líndal forstöðumaður og fyrir Hafrannsóknastofnun, Sigurður Guðjónsson, forstjóri.

mynd af undirritun samnings

Haf – og vatnarannsóknir, ný ritröð

 

Út er komin fyrsta skýrslan í  nýrri ritröð Hafrannsóknastofnunar, rannsókna- og ráðgjafarstofnunar hafs og vatna.  Skýrslan ber heitið “Þættir úr vistfræði sjávar 2015” og fjallar um niðurstöður vistfræðirannsókna umhverfis Ísland árið 2015. Skýrsluna má finna hér: hafogvatnarannsoknir/hafogvatn2016-001.pdf

Laust starf

 

Hafrannsóknastofnun leitar eftir bókara til starfa. Starfið felst í almennum bókhaldsstörfum, kostnaðaruppgjörum vegna erlendra rannsóknaverkefna, kostnaðareftirliti og aðstoð við gerð rekstraráætlana við fjármálastjóra. Um er að ræða annað af tveimur bókarastörfum hjá stofnuninni.

Starfið er fjölbreytt og krefjandi framtíðarstarf.

Menntunar- og hæfniskröfur:

  • Menntun á sviði bókhalds eða viðskiptafræði
  • Reynsla af bókhaldi, afstemmingum og uppgjörum
  • Reynsla af Oracle bókhaldskerfi og Orra, bókhaldskerfi ríkisins æskileg
  • Hæfni til að vinna sjálfstætt og í teymisvinnu

Um er að ræða fullt starf með starfstöð í Reykjavík. Einnig er möguleiki á hlutastarfi. Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytis og viðeigandi stéttarfélags. Æskilegt er að umsækjandi geti byrjað sem fyrst.

Umsóknarfrestur er til og með 28. nóvember n.k. Umsóknir með ítarlegum upplýsingum um menntun, starfsreynslu og nöfnum tveggja meðmælenda skulu sendar á póstfangið umsokn@hafogvatn.is eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, 101 Reykjavík.

Nánari upplýsingar veitir Kristín Helgadóttir, mannauðsstjóri (kristin.helgadottir@hafogvatn.is) og Sólmundur Már Jónsson, fjármálastjóri (solmundur.mar.jonsson@hafogvatn.is) sími 5752000.

Jafnt karlar sem konur, eru hvött til að sækja um starfið. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

 

Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna er stærsta rannsóknastofnun landsins á sviði haf- og vatnarannsókna og gegnir auk þess ráðgjafarhlutverki varðandi skynsamlega nýtingu og verndun auðlinda hafs og vatna. Mikill hluti starfseminnar tengist alþjóðlegu samstarfi við erlendar hafrannsóknastofnanir og háskóla. Stofnunin rekur auk aðalstöðva í Reykjavík starfsstöðvar vítt og breytt um landið, tilraunaeldisstöð, tvö rannsóknaskip og hefur að jafnaði um 160 starfsmenn í þjónustu sinni.

Málstofa fimmtudaginn 10. nóvember

 

mynd af Peter Wiebe

Dr. Peter H. Wiebe vísindamaður emeritus við Woods Hole Haffræðistofnunina í Bandaríkjunum flytur erindi um bergmálsmælingar á lífríki í Norður-Atlantshafi (“North Atlantic High Latitude Acoustic Backscattering”) á málstofu Hafrannsóknastofnunar 10. nóvember kl. 12:30-13:30 í fyrirlestrarsal, 1. hæð að Skúlagötu 4

Rannsóknir Peters lúta að vistfræði dýrasvifs í víðum skilningi. Á meira en 50 ára löngum starfsferli hefur hann m. a. rannsakað stofnvistfræði og útbreiðslumynstur dýrasvifs á stórum og smáum kvarða, flutning lífrænna efna um fæðuvefi sjávar, líf- og vistfræði hringiða í Golfstraumnum, lífríki neðansjávarhvera, stofnstærðarsveiflur og árstíðabundnar breytingar dýrasvifs undan austurströnd Bandaríkjanna og við Suðurskautslandið og líffræðilegan fjölbreytileika. Peter hefur beitt margvíslegri tækni í rannsóknum sínum og verið afkastamikill í þróun nýrra aðferða. Peter hefur hlotið margvíslegar viðurkenningar fyrir störf sín, nú síðast frá Alþjóðahafrannsóknaráðinu á ársfundinum 2016, fyrir framúrskarandi framlag til vísinda (ICES Outstanding Achievement Award).

Í erindinu mun Dr Peter H. Wiebe fjalla um niðurstöður rannsóknaleiðangurs sem farinn var á hafsvæðin vestur og norður af Svalbarða í ágúst og september 2014 þar sem beitt var bergmálsaðferðum til að kanna magn og útbreiðslu átu og fisks.

Hér fer á eftir titill og ágrip erindisins á ensku.

 

North Atlantic High Latitude Acoustic Backscattering.

Peter H. Wiebe

Scientist Emeritus

Woods Hole Oceanographic Institution

 

During a SI_ARCTIC cruise aboard the RV Helmer Hanssen west and north of Svalbard in August-September 2014, acoustic data for distribution and abundance estimation of zooplankton and fish were collected with calibrated EK60 echo sounder systems at the acoustic frequencies 18, 38, and 120 kHz.  Plankton, miconekton, and fish contributions to the backscattering at 38 kHz were determined by the frequency response, thresholding techniques, and corroborating plankton and trawl data. Typically, there was strong patchy scattering between the surface and about 50 m throughout the area consisting of a range of weak acoustic scatterers like copepods, krill, and amphipods in addition to 0-group fish that were particularly abundant west of the Spitsbergen Archipelago. Off-shelf there was strong deep scattering layer (DSL) between 300 and 500 m containing a range of larger longer lived organisms (mesopelagic fish, shrimps, and various plankton) with a standing biomass likely less variable than for the epipelagial over time. In eastern Fram Strait, the DSL was dominated by fish close to the shelf/slope break that were associated with Warm Atlantic Water moving north towards the Arctic Ocean, but switched to dominance by the plankton/micronekton further offshore.  The northward bound organisms in the DSL that have a more southern origin diminished in abundance and taxonomic richness while being transported into the Arctic habitat north of Svalbard. The documented patterns and structures, particularly the DSL and its constituents, will be an important reference point for understanding and quantifying future changes in the pelagic ecosystem of the Arctic Ocean.

 

Laus störf

 

Aðstoðarmatsveinn á rannsóknaskip

Hafrannsóknastofnun óskar eftir að ráða aðstoðarmatsveina á rannsóknaskip. Starfið felst í aðstoð við bryta við matseld og þrif.  Æskilegt er að umsækjandi hafi menntun og reynslu á sviði matreiðslu. Um er að ræða fullt starf. Laun samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðherra og viðkomandi stéttarfélags.

Nánari upplýsingar um starfið veita Kristín Helgadóttir mannauðsstjóri (kristín.helgadottir@hafogvatn.is) og Sólmundur Már Jónsson fjármálastjóri.

Umsóknarfrestur er til og með 21. nóvember 2016. Umsókn óskast send á netfangið umsokn@hafogvatn.is merkt aðstoðarmatsveinn eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, 101 Reykjavík.  Henni skal fylgja starfsferilskrá.

Konur, jafnt sem karlar, eru hvattar til að sækja um starfið. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

 

Rannsóknamaður í sjórannsóknir 

Hafrannsóknastofnun óskar eftir að ráða sem fyrst rannsóknamann til starfa við sjórannsóknir. Starfið felst í vinnu við viðhald gagnagrunna og greiningu gagna á vettvangi sjórannsókna. Æskilegt er að umsækjandi hafi þekkingu á sql og gagnagrunnum.

Um er að ræða fullt starf sem unnið er að Skúlagötu 4 Reykjavík. Laun samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðherra og viðkomandi stéttarfélags.

Nánari upplýsingar um starfið veita Kristín Helgadóttir mannauðsstjóri (kristín.helgadottir@hafogvatn.is) og Héðinn Valdimarsson sviðsstjóri, (hedinn.valdimarsson@hafogvatn.is)

Umsóknarfrestur er til og með 15. nóvemberber 2016. Umsókn óskast send á netfangið umsokn@hafogvatn.is merkt rannsóknamaður í sjórannsóknir eða á skrifstofu Hafrannsóknastofnunar, Skúlagötu 4, 101 Reykjavík.  Henni skal fylgja starfsferilskrá.

Konur, jafnt sem karlar, eru hvattar til að sækja um starfið. Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

 

 

Stofnmat og ráðgjöf rækju á grunnslóð 2016

 

Hafrannsóknastofnun ráðleggur að leyfðar verði veiðar á 167 tonnum í Arnarfirði fiskveiðiárið 2016/2017. Í Ísafjarðardjúpi eru ráðlagðar veiðar á 484 tonnum fiskveiðiárið 2016/2017. Þar sem magn ýsuseiða (4000 einingar) var yfir viðmiðunarmörkum í Ísafjarðardjúpi (800 einingar) ráðleggur  Hafrannsóknastofnun að rækjuveiðar hefjist ekki á því svæði fyrr en að magn þeirra hefur minnkað á veiðisvæðum rækjunnar.   Forsendur ráðgjafar má nálgast hér: hafogvatn/radg_innfjraekja16.pdf .

Stofnvísitala rækju í Arnarfirði var undir meðallagi (mynd 1) og var helsta útbreiðslusvæði rækju innst í firðinum. Stofnvísitala rækju í Ísafjarðardjúpi mældist undir meðallagi (mynd 1). Líkt og undanfarin ár var mest magn rækju innst í Djúpinu. Rækjustofnar á öðrum svæðum eru enn í lægð (sjá mynd) og ekki er lagt til að veiðar verði stundaðar á þeim svæðum fiskveiðiárið 2016/2017. Nánari upplýsingar um stofnmælingu rækju, veiðar og ráðgjöf má nálgast hér:  hafogvatn/stofnmat_innfjraekja16.pdf .

 

heildarstofn_2016

Málstofa fimmtudaginn 3. nóvember kl. 12:30

 

Á málstofu Hafrannsóknastofnunar þann 3. nóvember flytur Eydís Salome Eiríksdóttir sérfræðingur á Hafrannsóknastofnun erindi sem nefnist: Áhrif Kárahnjúkavirkjunar á árframburð svifaurs og leystra efna.

Málstofa hefst kl. 12.30 í fyrirlestrarsal á fyrstu hæð á Skúlagötu 4.

Málstofan er opin öllum, verið velkomin.

 

Áhrif Kárahnjúkavirkjunar á árframburð svifaurs og leystra efna.

Eydís Salome Eiríksdóttir1,4, Eric Oelkers2, Jórunn Harðardóttir3 og Sigurður Reynir Gíslason4
1Hafrannsóknastofnun – Rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna, Skúlagötu 4,  101 Rvk.
2GET, CNRS/URM 5563-Université Paul Sabatier, 14 rue Edouard Belin, 31400, Toulouse, France
3Veðurstofa Íslands, Bústaðavegi 7-9, 108 Reykjavík
4Jarðvísindastofnun Háskólans, Sturlugötu 7, 101 Reykjavík

 

Ágrip
Á undanförnum áratugum hefur aukin þörf mannkyns fyrir vatn, orku og flutninga haft í för með sér vaxandi áhrif á umhverfi straumvatna. Eitt þeirra er Jökulsá á Dal, sem stífluð var við Kárahnjúka á árunum 2004-2007. Við þá framkvæmd myndaðist Hálslón, sem geymir vatn til raforkuframleiðslu í Fljótsdalsstöð. Náttúrulegt ástand vatnasviðanna var rannsakað í fimm ár áður en framkvæmdir við Kárahnjúka hófust, en sýnum af vatni og svifaur var safnað úr vatnsföllum á áhrifasvæði þeirra. Eftir að virkjunin tók til starfa var sýnum safnað á áhrifasvæði hennar til að kanna áhrif stíflumannvirkja og reksturs Fljótsdalsstöðvar á árframburð svifaurs og leystra efna.

Fyrir virkjun var Jökulsá á Dal eitt aurugasta vatnsfall landsins (5,8 Mt/ár). Eftir virkjun hefur grófari hluti aursins fallið út í Hálslóni (5 Mt/ár), en fínni hluti hans (<60 µm) berst með vatninu í gegnum aðrennslisgöng virkjunarinnar, þaðan sem það rennur í Lagarfljót. Eftir byggingu Kárahnjúkavirkjunar hefur styrkur svifaurs verið afar lítill í Jökulsá á Dal, en í Lagarfljóti hefur hann aukist þrátt fyrir að langmestur hluti aursins sitji eftir í Hálslóni. Styrkur leystra efna í Jökulsá á Dal og Lagarfljóti hefur breyst minna en styrkur svifaurs, en þó má sjá aukningu á heildarstyrk og heildarframburði leystra efna í vatnsföllunum. Aukninguna má rekja til nokkurra þátta t.d. breytinga á mettunarstigi ýmissa veðrunarsteinda með breyttum rennslisháttum, minnkunar á upptöku næringarefna í Lagarfljóti sökum minna gagnsæis (rýnis) í vatninu, og minnkunar á ásogi/frásogi málma á/af yfirborði korna eftir að jökulrænn svifaur hvarf úr framburði Jökulsár á Dal.

Bráðabirgðatölur fyrir stangveiði á laxveiði sumarið 2016

 

Góð stangveiði á stórlaxi í flestum ám sumarið 2016, en minna af smálaxi. Stangveiði almennt yfir langtíma meðaltali í flestum ám.

Laxveiðitímabilinu er nú lokið í flestum ám landsins. Enn er þó veitt í ám þar sem uppistaðan í veiðinni er lax úr sleppingum gönguseiða, en þar stendur veiði til 20. október.  Bráðabirgðatölur yfir stangveiði á laxi sumarið 2016 sýna að alls veiddust um 53.600 laxar (1. mynd). Í heild var fjöldi stangveiddra laxa um 27% yfir langtímameðaltali áranna 1974-2015 sem er 42.137 laxar. Veiðin 2016 var um 18.100 löxum minni en hún var 2015, þegar 71.708 laxar veiddust á stöng. Í tölum um heildarlaxveiði eru þeir laxar sem upprunnir eru úr sleppingum gönguseiða og einnig þeir laxar sem er sleppt aftur í stangveiði  (veitt og sleppt).  Laxveiðin sumarið 2016 fór almennt vel af stað var góð veiði af stórlaxi (laxi tvö ár í sjó).  Smálaxagöngur sumarsins voru hinsvegar með minna móti og því dró víða úr veiði þegar líða tók á sumarið.

Laxar úr gönguseiðasleppingum eru viðbót við náttúrulega framleiðslu ánna og þegar veitt er og sleppt í stangveiði veiðast sumir fiskar oftar en einu sinni. Til að fá samanburð við fyrri ár var metið hver laxveiðin hefði orðið ef engu hefði verið sleppt aftur og veiði úr sleppingum gönguseiða var einnig dregin frá. Sú niðurstaða leiðir í ljós að stangveiði á laxi 2016 hefði verið um 40.000 laxar, sem um 8 % yfir meðalveiðinni áranna 1974-2015. (2. mynd). Samdráttur var í laxveiði í öllum landshlutum nema á Suðurlandi þar sem hún var svipuð og 2015 (3 mynd). Skýrist það að svipaðri veiði í hafbeitarám og vegna aukinnar laxveiði á vatnasvæði Þjórsár.

Við samanburð á gögnum um veiði og talningu úr fiskteljurum, hefur komið í ljós að almennt endurspeglar veiðin laxgengdina en þó þannig að hlutfallslega veiðist meira þegar gangan er lítil. Breytileiki á milli ára í laxveiði hefur verið meiri nú síðustu árin en áður eru dæmi um. Ástæður þess má rekja til breytinga á afföllum laxa í sjó. Fæðuskilyrði ráða þar miklu þar sem vöxtur, einkum á fyrstu mánuðunum í sjó, er minni í árum þegar laxgengd er lítil en meiri þegar laxgengd er meiri. Í kjölfar ágætrar veiði á löxum með eins árs sjávardvöl (smálaxi) sumarið 2015 komu stórar göngur af  laxi með tveggja ára sjávardvöl (stórlaxar) sumarið 2016 enda var um sama gönguseiðaárgang að ræða. Vorið 2015 var með kaldara móti, en lágt hitastig getur tafið útgöngu seiða og þar með stytt vaxtartímabilið í sjó sem kom fram í fækkun laxa úr þeim gönguseiðaárgangi sumarið 2016. Vatnshiti í ám hér á landi hefur almennt farið lækkandi frá 2003 til 2015. Í kjölfar þess hefur vaxtarhraði seiða minnkað og seiðaframleiðsla ánna dregist saman. Sumarið 2016 var aftur á móti með betra móti og útganga seiða gerðist á stuttum tíma sem oft hefur vitað á minni afföll og aukna laxgengd árið á eftir. Það hversu fáir smálaxar gengu í ár nú í sumar benda til að stórlaxagengd sumarið 2017 verði ekki mjög sterk.

mynd1_lax

Mynd 1. Stangveiði í íslenskum ám frá 1974 – 2016. Veiðinni er skipt í landaðan afla (blátt),
veitt og sleppt (grænt) og veiði úr sleppingum gönguseiða (rautt).

 

mynd2_lax

Mynd 2. Stangveiði í íslenskum laxveiðiám þegar laxveiði í hafbeitarám
er undanskilin og leiðrétt hefur verið fyrir áhrifum veiða og sleppa.

 

mynd3_lax

Mynd 3. Laxveiði sumarið 2016 skipt eftir landshlutum. Á suðurlandi
er gerður greinarmunur á veiði á villtum laxi (blátt) og laxi úr hafbeitarám (rautt).

Loðnustofninn mælist lítill

 

Bergmálsmælingar á stærð loðnustofnsins fóru fram á rannsóknaskipunum Árna Friðrikssyni og Bjarna Sæmundsyni dagana 9. september – 5. október.

Rannsóknasvæðið náði frá landgrunninu við Austur Grænland frá um 73°15’N og suðvestur með landgrunnskanti Grænlands að 63° 30’N, en auk þess til Grænlandssunds, Íslandshafs og Norðurmiða (Mynd).

Ungloðna, sem myndar hrygningar- og veiðistofninn á vertíðinni 2017/2018, var vestast og sunnantil á svæðinu. Magn ungloðnu var víðast hvar mjög lítið og ekkert fannst úti fyrir Norðurlandi. Einungis mældust rúmlega 9 milljarðar eða 88 þúsund tonn. Því benda niðurstöður leiðangursins til þess að árgangur 2015 sé mjög lítill. Samkvæmt aflareglu þarf fjöldinn að vera yfir 50 milljörðum til að hægt sé að mæla með upphafsaflamarki fyrir vertíðina 2017/2018.

Fullorðin loðna fannst víða í köntum og á landgrunni við Austur Grænland, í Grænlandssundi að landgrunnsbrúninni út af Vestfjörðum, en engin loðna fannst með landgrunnsbrún norðan Íslands. Lóðningar voru einnig yfirleitt mjög gisnar og einungis mældust 137 þúsund tonn af kynþroska loðnu. Eins og kunnugt er bentu mælingar á ungloðnu haustið 2015 til þess að veiðistofninn á komandi vertíð yrði lítill og í samræmi við samþykkta aflareglu var ákveðið að engar veiðar yrðu stundaðar nema mælingar haustsins 2016 gæfu tilefni til endurskoðunar.  Mælingar undanfarinna vikna á stærð loðnustofnsins staðfesta þær vísbendingar.

Gildandi aflaregla byggir á því að skilja eftir 150 þúsund tonn til hrygningar í mars 2017 með 95% líkum. Tekur aflareglan tillit til óvissumats útreikninganna, vaxtar og náttúrulegrar dánartölu loðnu, auk afrán þorsks, ýsu og ufsa á loðnu.

Í samræmi við ofangreinda aflareglu ráðleggur Hafrannsóknastofnun að engar loðnuveiðar verði stundaðar á vertíðinni 2016/2017.

Hafrannsóknastofnun mun að vanda mæla veiðistofn loðnu að nýju í janúar/febrúar 2017 og í ljósi þeirra mælinga endurskoða ráðgjöfina.

(Microsoft Word - Lo360nustofninn m346list t355till.docx)

Laus störf

Sviðsstjóri á sviði fiskeldis

Hafrannsóknastofnun óskar eftir að ráða til starfa sviðsstjóra á svið fiskeldis.  Meginmarkmið sviðsins er stefnumótun á möguleikum fiskeldis hér á landi, meta rannsóknaþörf, stunda rannsóknir, þróun og veita ráðgjöf á sviði fiskeldis í samræmi við lög um stofnunina. Um fullt starf er að ræða og heyrir staðan undir forstjóra.

Helstu verkefni

  • Daglegur rekstur og samræming starfa innan sviðsins
  • Hámörkun afkasta sviðsins og tryggja gæði rannsókna
  • Stefnumótun í fiskeldi á Íslandi, möguleikum þess og áskorunum
  • Umsjón með rannsóknum á fiskeldi, möguleikum og þróun
  • Vinna með öðrum rannsóknasviðum stofnunarinnar
  • Ábyrgð á útgáfu sviðsins s.s. skýrslum, ritverkum og mælingum
  • Þátttaka í framkvæmdastjórn

Menntunar- og hæfniskröfur

  • Framhaldsmenntun á háskólastigi á fagsviðum stofnunarinnar
  • Reynsla af stjórnun, tilraunum og rannsóknum
  • Reynsla af sambærilegum verkefnum
  • Þekking á opinberri stjórnsýslu
  • Færni í mannlegum samskiptum
  • Góð skipulagshæfni og öguð vinnubrögð
  • Sjálfstæði og frumkvæði í starfi
  • Góð kunnátta í íslensku og ensku er nauðsynleg

Laun eru samkvæmt gildandi kjarasamningi fjármálaráðherra og viðkomandi stéttarfélags.

Umsóknarfrestur er til og með 17. október 2016. Umsókn óskast send á netfangið umsokn@hafogvatn.is  merkt sviðstjóri fiskeldis. Henni skal fylgja ítarleg starfsferilskrá.

Nánari upplýsingar um starfið veitir Kristín Helgadóttir mannauðsstjóri, kristin.helgadottir@hafogvatn.is og Sigurður Guðjónsson, forstjóri, sigurdur.gudjonsson@hafogvatn.is í síma 575 2000.

Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

 

Sviðsstjóri á sviði upplýsinga og menntunar

Hafrannsóknastofnun óskar eftir að ráða til starfa sviðsstjóra á svið upplýsinga og menntunar.  Meginmarkmið sviðsins er að miðla upplýsingum um starfsemi stofnunarinnar og efla tengsl stofnunarinnar við háskóla innanlands og utan í samræmi við lög um stofnunina. Um fullt starf er að ræða og heyrir staðan heyrir undir forstjóra.

Helstu verkefni

  • Daglegur rekstur og samræming starfa innan sviðsins
  • Hámörkun afkasta sviðsins og tryggja gæði starfseminnar
  • Umsjón með útgáfu stofnunarinnar, kynningu á starfi hennar og rannsóknum
  • Efla tengsl stofnunarinnar við æðri menntastofnanir
  • Vinna með öðrum rannsóknasviðum stofnunarinnar
  • Þátttaka í framkvæmdastjórn

Menntunar- og hæfniskröfur

  • Framhaldsmenntun á háskólastigi sem nýtist í starfi
  • Reynsla af stjórnun, miðlun upplýsinga og starfsemi háskóla
  • Reynsla af sambærilegum verkefnum
  • Þekking á opinberri stjórnsýslu
  • Færni í mannlegum samskiptum
  • Góð skipulagshæfni og öguð vinnubrögð
  • Sjálfstæði og frumkvæði í starfi
  • Mjög góð kunnátta í íslensku og ensku er nauðsynleg

Laun eru samkvæmt gildandi kjarasamningi fjármálaráðherra og viðkomandi stéttarfélags.

Umsóknarfrestur er til og með 17. október 2016. Umsókn óskast send á netfangið umsokn@hafogvatn.is merkt sviðstjóri. Henni skal fylgja ítarleg starfsferilskrá.

Nánari upplýsingar um starfið veitir Kristín Helgadóttir mannauðsstjóri, kristin.helgadottir@hafogvatn.is og Sigurður Guðjónsson, forstjóri, sigurdur.gudjonsson@hafogvatn.is í síma 575 2000.

Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

 

Þróunarstjóri

Hafrannsóknastofnun óskar eftir að ráða til starfa þróunarstjóra.  Meginmarkmið starfsins er að efla rannsóknir og þróunarstarf innan Hafrannsóknastofnunar. Það verði gert með auknu samstarfi við innlendar og erlendar rannsóknastofnanir með sókn í rannsóknasjóði. Um fullt starf er að ræða og heyrir staðan heyrir undir forstjóra.

Helstu verkefni

  • Kortlagning helstu rannsóknasjóða innanlands og utan á rannsóknasviðum stofnunarinnar
  • Miðlun upplýsinga um möguleika til aukinna rannsókna til sérfræðinga stofnunarinnar
  • Auka þátttöku stofnunarinnar í rannsóknum
  • Samstarf við aðrar rannsóknastofnanir og háskóla
  • Vinna með öðrum rannsóknasviðum stofnunarinnar

Menntunar- og hæfniskröfur

  • Framhaldsmenntun á háskólastigi á fagsviðum stofnunarinnar
  • Reynsla af rannsóknum, þróunarverkefnum og öflun rannsóknafjár
  • Reynsla og þekking af sambærilegum verkefnum
  • Færni í mannlegum samskiptum og góð framkoma
  • Góð skipulagshæfni og öguð vinnubrögð
  • Sjálfstæði og frumkvæði í starfi
  • Góð kunnátta í íslensku æskileg og mjög góð kunnátta í ensku er nauðsynleg

Laun eru samkvæmt gildandi kjarasamningi fjármálaráðherra og viðkomandi stéttarfélags.

Umsóknarfrestur er til og með 17. október 2016. Umsókn óskast send á netfangið umsokn@hafogvatn.is.  Merkt þróunarstjóri. Henni skal fylgja ítarleg starfsferilskrá.

Nánari upplýsingar um starfið veitir Kristín Helgadóttir mannauðsstjóri, kristin.helgadottir@hafogvatn.is. og Sigurður Guðjónsson, forstjóri, sigurdur.gudjonsson@hafogvatn.is í síma 575 2000.

Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna er stærsta rannsóknastofnun landsins á sviði haf- og vatnarannsókna og gegnir auk þess ráðgjafarhlutverki varðandi skynsamlega nýtingu og verndun auðlinda hafs og vatna. Mikill hluti starfseminnar tengist alþjóðlegu samstarfi við erlendar rannsóknastofnanir og háskóla. Stofnunin rekur auk aðalstöðva í Reykjavík útibú og starfsstöðvar vítt og breytt um landið, tilraunaeldisstöð, tvö rannsóknaskip og hefur að jafnaði um 160 starfsmenn í þjónustu sinni.

Alþjóðahafrannsóknaráðið (ICES) veitir ráð um aflamark deilistofna

Nýlokið er fundi ráðgjafarnefndar Alþjóðahafrannsóknaráðsins þar sem m.a. var veitt ráðgjöf um heildarafla norsk-íslenskrar vorgotssíldar, kolmunna, makríls og úthafskarfa í Norðaustur-Atlantshafi fyrir árið 2017.  Íslendingar stunda umtalsverðar veiðar úr þeim stofnum.

Norsk-íslensk vorgotssíld

Alþjóðahafrannsóknaráðið (ICES) ráðleggur í samræmi við samþykkta aflareglu strandríkja að afli ársins 2017 verði ekki meiri en 646 þúsund tonn sem er 104% aukning frá ráðlögðum afla fyrir árið 2016.

Hrygningarstofninn hefur farið minnkandi síðan 2009. Það ár var hann í hámarki vegna fjögurra stórra árganga frá árabilinu 1998-2004. Léleg nýliðun síðan 2004 er megin skýringin á minnkandi stofnstærð. Þótt ennþá sé nokkur óvissa um stærð árganga eftir 2012 er fátt sem bendir til þess að stór árgangur gangi inn í veiðistofninn á næstu árum.

Samkvæmt stofnmatinu í ár er hrygningarstofninn árið 2015 nú talinn hafa verið þriðjungi stærri en mat síðasta árs benti til. Minnkun stofnsins á undanförnum árum hafi því verið hægari en áður var metið.  Eins er stofninn í upphafi árs 2017 metinn tæplega 40% stærri en í fyrri úttekt.  Hærra mat nú skýrist aðallega af háum stofnvísitölum frá leiðangri á hrygningarslóð við Noreg árin 2015 og 2016.

Þessi mikla aukning í ráðlögðum afla milli áranna 2016 og 2017 skýrist af tvennu, af því að stofninn er metinn stærri en áður en einnig af hærra veiðihlutfalli samkvæmt aflareglu. Í aflareglunni er veiðidánartalan (F) 0.125 þegar stofninn er metinn yfir aðgerðarmörkum (Btrigger=5 milljón tonn) en lægri þegar stofninn er metinn undir þeim mörkum.  Í ár er hrygningarstofninn metinn rétt undir 5 milljónum tonna og samkvæmt því er ráðgjöfin byggð á því að veiðidánartalan verði 0.124 og aflinn samkvæmt því 646 þúsund tonn.  Í mati ársins í fyrra var stofninn metinn um 4 milljónir tonna, eða 28% undir viðmiðunarmörkum og ráðlagður afli (317 þúsund tonn) byggður á að veiðidánartalan yrði 0.083.

Aflamark árið 2016 var 317 þúsund tonn samkvæmt ráðgjöf ICES, en ekki náðist samstaða strandríkja um skiptingu aflaheimilda og er gert ráð fyrir að aflinn verði 377 þúsund tonn. Íslenskum skipum  var úthlutað 46 þúsund tonnum fyrir árið 2016 samkvæmt ákvörðun stjórnvalda.

Kolmunni

ICES leggur til að kolmunnaafli ársins 2017 verði innan við 1342 þúsund tonn.  Ráðgjöfin miðar við þá veiðidánartölu (Fmsy) sem gefur hámarksafrakstur til lengri tíma litið.

Hrygningarstofn kolmunna hefur stækkað frá árinu 2010 og er ofan við aðgerðarmörk (MSY Btrigger = 2,25 milljón tonn). Nýliðun er metin yfir meðallagi en með mikilli óvissu.

Ráðgjöfin fyrir árið 2017 er umtalsvert hærri en hún var fyrir árið 2016 (776 þúsund tonn). Þetta er aðallega vegna hærra mats á árgöngum 2013 og 2014 í stofnmati ársins 2016 heldur en árið 2015. Stofnmat er einnig mjög viðkvæmt fyrir mati á aldursgreindum vísitölum nýjasta leiðangurs, en þær voru mun hærri árið 2016 en árið 2015. Ennfremur voru gátmörk endurreiknuð og hækkaði FMSY frá 0.3 í 0.32, en ráðgjöf byggist á FMSY. Hrygningarstofninn er nú metinn um 5 milljónir tonna og samkvæmt matinu mun stofninn áfram vaxa nema veiðar verði verulega umfram ráðgjöf.

Aflareglan, sem var samþykkt árið 2008, er fallin úr gildi.  Ekki hefur enn náðst samkomulag milli þeirra þjóða sem stunda veiðar úr stofninum um skiptingu, en áætlað er að heildaraflinn í ár verði tæp 1,150 milljón tonn, þar af afli íslenskra skipa um 164 þúsund tonn.

Makríll

ICES ráðleggur að afli ársins 2017 verði ekki meiri en 944 þúsund tonn. Er sú ráðgjöf í samræmi við nýtingarstefnu (FMSY) sem mun leiða til hámarks afraksturs til lengri tíma litið.

Hrygningarstofninn hefur vaxið frá árinu 2006 og var metinn tæp 5 milljón tonn árið 2016. Fiskveiðidauði hefur farið lækkandi frá því um 2004 en er enn yfir þeim mörkum sem stefnt er að (FMSY=0.22).  Síðustu 15 ár hafa komið fram fjórir sterkir árgangar (2002, 2006, 2011 og 2014) og eins eru allir árgangar eftir 2007 yfir meðalstærð ef undan er skilinn 2013 árgangurinn.

Frá árinu 2006 hefur makríll gengið á Íslandsmið og í fjölþjóðlegum togleiðangri sumarið 2016 mældist meira en nokkru sinni áður af honum innan íslenskrar lögsögu.  Ástæður þessa hafa verið tengdar stækkun stofnsins, hlýnun sjávar og fæðuframboði. Alþjóðlegur eggjaleiðangur sumarið 2016 sýndi norðlægari hrygningu en nokkru sinni fyrr. Þessir tveir leiðangrar gefa nokkuð misvísandi upplýsingar um þróun stofnsins. Eggjaleiðangurinn sýnir minnkun á stofnstærð síðan 2013 meðan togleiðangurinn sýnir aukningu, þannig að til samans benda þeir til lítillar breytingar í stofnstærð og sú aukning sem kemur fram stafar af upplýsingum úr aldurssamsetningu aflans.  Niðurstöður stofnmatsins undanfarin ár hafa verið sveiflukenndar og m.a. þess vegna er fyrirhugaður rýnifundur um stofnmat makríls veturinn 2017.

Ráðgjöf ICES um aflamark í makríl fyrir árið 2016 var að aflinn yrði ekki meiri en 667 þúsund tonn en sú ráðgjöf var endurskoðuð fyrr í þessum mánuði og hækkuð í 774 þúsund tonn.

Ekki hefur náðst samkomulag milli þeirra þjóða sem stunda veiðar úr makrílstofninum um skiptingu aflans með þeim afleiðingum að veitt hefur verið langt umfram ráðgjöf ICES. ICES gerir ráð fyrir því að heildaraflinn árið 2016 verði um 1,05 milljón tonn. Aflaheimildir íslenskra skipa fyrir árið 2016 voru 152 þúsund tonn samkvæmt ákvörðun íslenskra stjórnvalda, auk þess sem óveitt var af aflamarki ársins 2015.

Úthafskarfi – neðri stofn

ICES leggur til að engar veiðar verði stundaðar úr neðri stofni úthafskarfa á árunum 2017 og 2018.  Ráðgjöfin miðar við þá veiðidánartölu (FMSY) sem gefur hámarksafrakstur til lengri tíma litið.

Hrygningarstofninn hefur minnkað verulega frá því að veiðar úr neðri stofni úthafskarfa hófust í byrjun tíunda áratugar síðustu aldar.  Frá sama tíma hækkaði veiðidánartala mikið og hefur verið mjög há allt frá aldarmótum.

Leiðangrar til að meta stærð stofnsins hafa verið farnir annað hvert ár frá árinu 1999, síðast árið 2015.  Niðurstöður þessara leiðangra sýna að stofninn hefur minnkað mikið allt tímabilið.  Grunnur ráðgjafar hefur á undandförnum árum byggst eingöngu á stofnvísitölum.  Í þeirri ráðgjöf sem nú er kynnt er byggt á líkani sem nýtir m.a. gögn um lengdardreifingu og aldurssamsetningu í veiðum, auk þess að nota gögn úr ofangreindum leiðangri.  Niðurstöðurnar eru að stofninn hefur minnkað jafnt og þétt allt frá því um 1995 og er nú langt undir varúðarmörkum (Blim).  Jafnframt sýna framreikningar að þótt engar veiðar verði stundaðar næstu 2 árin muni stofninn áfram verða undir varúðarmörkum í lok þess tímabils.

Ekki hefur verið samkomulag milli veiðiþjóða um skiptingu afla um langt skeið.  Jafnframt hefur verið ágreiningur um stofngerð og telja Rússar að í Grænlandshafi sé einungis einn stofn og að ástandið sé mun skárra en ICES hefur talið. Hafa þeir því úthlutað veiðiheimildum til rússneskra skipa í samræmi við það og þær heimildir verið langt umfram ráðlagðan heildarafla.

ICES hefur á undanförnum árum lagt til að engar veiðar yrðu stundaðar úr efri stofni úhafskarfa (sá sem veiðist á minna en 400 metra dýpi) þar sem ástand þess stofns versnaði mikið undir lok síðustu aldar og hefur stofninn mælst mjög lítill í leiðöngrum undanfarna 2 áratugi. Því er nú svo komið að ICES leggur til að engar karfaveiðar verði stundaðar í Grænlandshafi og nærliggjandi hafsvæðum.

Nánar má lesa um ráðgjöfina vef ICES  http://www.ices.dk/community/advisory-process/Pages/Latest-Advice.aspx

Opin erindi  hjá Hafrannsóknastofnun 3. október kl. 16-17

Igulker

Í tengslum við fund sem haldinn verður í Reykjavík í byrjun október 2016 í ígulkeraverkefni sem styrkt er af Northern Peripheries and Artic Programme (NPA) og kallast “URCHIN” verða flutt erindi, opin öllum.

Erindin verða flutt á Hafrannsóknastofnun, Skúlagötu 4, fyrstu hæð á milli kl. 16-17 þann 3. október 2016.

Þátttakendur hérlendis í þessu Evrópuverkefni eru Hafrannsóknastofnun, Matís og Þórishólmi. Aðrir þátttakendur eru Nofima (Noregi), Artic Caviar (Noregi), Galway Mayo Institute of Technology (Írlandi) og Royal Greenland (Grænlandi).

Dagskrá:
URCHIN_agenda

Makrílráðgjöf ICES fyrir árið 2016 endurskoðuð

2016-08-22_123502                                                                                                                                                                                                            

Alþjóðahafrannsóknaráðið (ICES) hefur endurskoðað ráðgjöf sína um veiðar ársins 2016 úr makrílstofninum.

Ástæða þessarar endurskoðunar er að nú í haust kom í ljós kom villa í úrvinnslu nýliðunargagna í stofnmatinu sem gert var á síðasta ári. Þetta leiddi til þess að stofnmatið sem ráðgjöf byggði á var lægra en annars hefði orðið. Því taldi ráðið nauðsynlegt að koma með endurútreikninga á ráðgjöfinni þrátt fyrir að langt sé liðið á árið og stutt í að ný ráðgjöf verði kynnt.

Samkvæmt útreikningunum núna er ráðlagt aflamark fyrir árið 2016 774 þúsund tonn en í ráðgjöfinni sem veitt var í lok september 2015 var ráðgjöfin 667 þúsund tonn og aukningin því 107 þúsund tonn.

Aflaregla er ekki í gildi fyrir makrílstofninn og því veitir ICES ráð í miðað við þá veiðidánartölu sem gefur hámarksafrakstur til lengri tíma litið (MSY).

Sjá nánar á síðu ICES:

http://www.ices.dk/community/advisory-process/Pages/Latest-Advice.aspx

ICES mun í lok þessa mánaðar veita ráð um heildarafla ársins 2017 fyrir makríl, norsk-íslenska síld og kolmunna.

Lausar stöður

2016-08-22_123502                                                                                                                                                                                                                

Hásetar
Hafrannsóknastofnun auglýsir lausar til umsókna stöður háseta á rannsóknaskipin Bjarna Sæmundsson og Árna Friðriksson. Um er að ræða 4 – 5 stöður háseta. Starfsmenn munu vinna á báðum rannsóknaskipunum eftir því sem þörf krefur. Heimahöfn rannsóknaskipanna og starfsstöð er í Reykjavík.
Menntunar- og hæfniskröfur:
• Reynsla af sjómannsstörfum á fiskiskipum
• Öryggisfræðslunámskeið hjá Slysavarnaskóla sjómanna
• Hæfni til góðra samskipta og samvinnu

Leitað er eftir einstaklingum sem eru vinnusamir, reglusamir og heilsuhraustir. Starfsmenn skulu hefja störf í byrjun nóvember n.k. eða síðar skv. samkomulagi. Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytis og Sjómannafélags Íslands.

Umsóknarfrestur er til og með 3.október. Umsóknir með upplýsingum um menntun, starfsreynslu og nöfnum tveggja meðmælenda sendist á póstfangið umsokn@hafogvatn.is.  Konur, jafnt sem karlar, eru hvattar til að sækja um störfin.

Nánari upplýsingar um störfin veitir Kristín Helgadóttir Mannauðsstjóri, kristin.helgadottir@hafogvatn.is sími; 575 2000.

Stýrimenn
Hafrannsóknastofnun auglýsir lausar til umsókna stöður stýrimanna á rannsóknaskipin Bjarna Sæmundsson og Árna Friðriksson. Um er að ræða 2 – 3 stöður stýrimanna. Starfsmenn munu vinna á báðum rannsóknaskipunum eftir því sem þörf krefur. Heimahöfn rannsóknaskipanna og starfsstöð er í Reykjavík.

Menntunar- og hæfniskröfur:
• Skipstjórnarréttindi á fiskiskipum
• Öryggisfræðslunámskeið hjá Slysavarnaskóla sjómanna
• Reynsla af sjómannsstörfum á fiskiskipum
• Hæfni til góðra samskipta og samvinnu

Leitað er eftir einstaklingum sem eru vinnusamir, reglusamir og heilsuhraustir. Starfsmenn skulu hefja störf í byrjun nóvember n.k. eða síðar skv. samkomulagi. Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytis og Félags skipstjórnarmanna.

Umsóknarfrestur er til og með 3. október Umsóknir með upplýsingum um menntun, starfsreynslu og nöfnum tveggja meðmælenda sendist á póstfangið umsokn@hafogvatn.is.  Konur, jafnt sem karlar, eru hvattar til að sækja um störfin.

Nánari upplýsingar um störfin veitir Kristín Helgadóttir Mannauðsstjóri kristin.helgadottir@hafogvatn.is sími; 575 2000.
Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Vélstjóri
Hafrannsóknastofnun auglýsir lausa til umsóknar eina stöðu vélstjóra á rannsóknaskipin Bjarna Sæmundsson og Árna Friðriksson. Vélstjóri munu vinna á báðum rannsóknaskipunum eftir því sem þörf krefur. Um er að ræða stöður 1. vélstjóra og / eða undirvélstjóra.

Menntunar- og hæfniskröfur:
• Gild vélstjórnarréttindi, að lágmarki VS1.
• Öryggisfræðslunámskeið hjá Slysavarnaskóla sjómanna
• Góð tölvukunnátta og þekking á vélstjórnarkerfum
• Reynsla af vélstjórnarstörfum á fiskiskipum og/eða rannsóknaskipum
• Hæfni til góðra samskipta og samvinnu

Heimahöfn rannsóknaskipanna og starfsstöð er í Reykjavík og fer viðhaldsvinna vélstjóra fram í heimahöfn.

Leitað er eftir einstaklingi sem er vinnusamur, reglusamur og heilsuhraustur. Um framtíðarstarf er að ræða og skal starfsmaður hefja störf sem fyrst. Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytis og Félags vélstjóra og málmtæknimanna.

Umsóknarfrestur er til og með 27. september. Umsóknir með upplýsingum um menntun, starfsreynslu og nöfnum tveggja meðmælenda sendist á póstfangið umsokn@hafogvatn.is.

Nánari upplýsingar um störfin veitir Kristín Helgadóttir  sími; 575 2039.
Öllum umsóknum verður svarað þegar ákvörðun um ráðningu liggur fyrir.

Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna er stærsta rannsóknastofnun landsins á sviði haf- og vatnarannsókna og gegnir auk þess ráðgjafarhlutverki varðandi skynsamlega nýtingu og verndun auðlinda hafs og vatna. Mikill hluti starfseminnar tengist alþjóðlegu samstarfi við erlendar hafrannsóknastofnanir og háskóla. Stofnunin rekur auk aðalstöðva í Reykjavík útibú og starfsstöðvar vítt og breytt um landið, tilraunaeldisstöð, tvö rannsóknaskip og hefur að jafnaði um 160 starfsmenn í þjónustu sinni.

 

 

Fyrsta málstofa sameinaðrar Hafrannsóknastofnunar verður haldin föstudaginn 9. september kl. 12:30

2016-08-22_123502

Fyrsta málstofa sameinaðrar Hafrannsóknastofnunar verður haldin föstudaginn 9. september kl. 12:30 í fundarsal á 1. hæð að Skúlagötu 4.

Allir velkomnir. Ath. erindi fer fram á ensku.

Á fyrstu málstofu sameinaðrar Hafrannsóknastofnunar föstudaginn 9. september flytur Kevin D.E. Stokesbury, prófessor og deildarstjóri við sjávarvísindadeild Háskólans í Massachusetts, Dartmouth, erindi um notkun myndavéla við mælingar á botnfiskum við Nýja England, Bandaríkjunum.

Erindið er flutt á ensku og nefnist: „A new sampling system for New England groundfish using video technology „

Í erindinu verður rætt um nýjar aðferðir sem notaðar eru og hafa gefist vel við stofnmælingu nokkurra botnfiskategunda við strendur Nýja Englands í Bandaríkjunum. Við mælingarnar er myndavélum komið  fyrir í botnvörpu og þannig er unnt að stækka til muna svæðið sem mælt er á hverju sinni og  safna betri og ítarlegri upplýsingum en þar sem eingöngu er notast við veiðarfæri.

Ágrip á ensku

Overfished stocks of groundfish are choking the New England Fishery. While the National Marine Fisheries Service list numerous species as “overfished”, fishermen are reporting that they are plentiful and cannot keep away from them as they try to harvest healthy fish stocks. The contracting distribution of these groundfish stocks into smaller groups as they experience stress presents difficulties for traditional survey methods that sample a relatively small proportion of the sea floor. Working collaboratively with fishermen, we developed a video system that can be deployed in a commercial trawl net, to improve the information on the abundance and distribution of groundfish stocks (focusing on Atlantic Cod and Yellowtail Flounder) by increasing the amount of sea floor sampled per sea day without killing more fish.

 

 

 

Niðurstöður makrílleiðangurs: Makrílstofninn hefur aldrei mælst stærri og útbreiðsla svipuð og sumarið 2014

mynd3

Niðurstöður sameiginlegs makrílleiðangurs Íslendinga, Grænlendinga, Færeyinga og Norðmanna sem farinn var á tímabilinu 1. – 31. júlí 2016 liggja nú fyrir.  Markmið leiðangursins er að kortleggja útbreiðslu og meta lífmassa makríls, síldar og kolmunna í Norðaustur Atlantshafi meðan á sumarætisgöngum þeirra stendur. Einnig var ástand sjávar og þéttleiki átustofna metið í leiðangrinum líkt og undanfarin ár. Fimm skip tóku þátt í leiðangrinum, R/S Árni Friðriksson frá Íslandi, eitt skip frá Færeyjum og frá Grænlandi auk  tveggja skipa frá Noregi. Þetta er áttunda sumarið sem Hafrannsóknastofnun tekur þátt í leiðangrinum.

Magn og útbreiðsla makríls á svæðinu var metin út frá afla í stöðluðum yfirborðstogum sem tekin voru með reglulegu millibili á um 3,0 milljón ferkílómetra hafsvæði (Mynd 1) sem var 0,3 milljón ferkílómetra stækkun frá fyrra ári. Heildarvísitala makríls var metin 10,2 milljón tonn sem er hæsta mat frá upphafi mælinganna sumarið 2007 og þriðjungs aukning frá 2015. Vísitala makríls innan íslenskar efnahagslögsögu var 3,1 milljón tonn sem er tæp 31% af heildarvísitölu stofnsins (tafla 1). Í samanburði við 2015, þá jókst lífmassi makríls í íslenskri efnahagslögsögu um 200 þúsund tonn en hlutfallið í íslenskri lögsögu þá var hærra (36%). Í mælingunni voru þrír árgangar mest áberandi; árgangur 2010 (17% af heildarfjölda einstaklinga), 2011 (20%) og 2014 (17%). Þessi háa vísitala á fjölda tveggja ára (2014 árgangur) er því sterk vísbending um áframhaldandi góða nýliðun í makrílstofninum.

Makríll fannst á mest öllu rannsóknasvæðinu og náðist að mestu að staðsetja útbreiðslumörk makríls nema suðaustast á svæðinu þ.e. í Norðursjó og norðan Bretlandseyja (mynd 2). Mestur þéttleiki mældist um miðbik og á norðvestur hluta hafsvæðisins, við suður- og vesturströnd Íslands, og við austurströnd Grænlands. Þegar útbreiðslan er borin saman við niðurstöður fyrri ára þá mældist nú meira af makríl á norður-, norðvestur- og vesturhluta útbreiðslusvæðisins. Þéttleiki makríls við Ísland var mestur vestan við landið, líkt og var árin 2013 og 2014 en í fyrra var hann mestur sunnan við landið.

Magn norsk-íslenskrar síldar í júli 2016 var metið með bergmálsaðferð og reyndist það tæpir 19 milljarðar einstaklinga sem svarar til 6,6 milljón tonna. Þessi mæling er í góðu samræmi við mælingar á stofninum í maí s.l. þegar mældust rúmir 18 milljarðar einstaklinga. Niðurstöðurnar sýna að stóri árgangurinn frá 2004 er ennþá um 23% af veiðistofninum og árgangar þar á eftir eru litlir.  Útbreiðsla stofnsins var svipuð og undanfarin ár þar sem mesti þéttleikinn var norður af Færeyjum, fyrir austan og norðan Ísland og í kringum Jan Mayen (mynd 3).

Í ár var lögð aukin áhersla á að fylgjast með útbreiðslu kolmunna og mæla magn hans. Tilgangurinn var að fá vísitölur til nota við stofnmat Alþjóðahafrannsóknaráðsins (ICES) í framtíðinni.  Kolmunnavísitalan mældist um 2,3 milljón tonn eða um 600 þúsund tonnum lægri en í alþjóðlegum leiðangri á hrygningarslóð kolmunna síðastliðið vor. Kolmunni fannst á öllu rannsóknarsvæðinu nema í kaldari sjó frá Grænlandi, milli Íslands og Jan Mayen og að Norðausturlandi (mynd 4).

Nokkur breyting var á umhverfisskilyrðum milli ára. Yfirborðshiti sjávar mældist 1 – 2 °C hærri í júlí 2016 en sumarið 2015 á mest öllu hafsvæðinu. Eins var yfirborðshitinn 2016 um 1 – 2 °C hærri en langtímameðaltal síðustu 20 ára fyrir júlí mánuð. Vísitala um magn dýrasvifs í austur hluta rannsóknarsvæðisins, eða í Noregshafi, var ívið hærra í ár en 2015. Hins vegar var vísitala fyrir vestur hluta svæðsins, þ.e.a.s. sunnan, norðan og vestan Íslands og við Grænland, helmingi lægri nú en í júlí 2015.

Niðurstöður leiðangursins eru notaðar innan ICES, ásamt öðrum gögnum, við mat á stofnstærð makríls. Ýmis frekari úrvinnsla á gögnum sem safnað var fer fram á næstu mánuðum og aflaráðgjöf fyrir næsta ár á grundvelli fyrirliggjandi gagna mun verða kynnt í október n.k.

IESSNS_report_2016.pdf

Tafla 1. Tafla sem sýnir flatarmál rannsóknarsvæðisins og mat á vísitölu makríls eftir lögsögum í makrílleiðangrinum 2016. Flatarmál er reiknað fyrir reiti (2 breiddargráður og 4 lengdargráður) þar sem makríll veiddist.

 

Lögsögur eða svæði Flatarmál svæðis (í þús. km) Vísitala (í þús. tonna) Vísitala (%
Evrópusambandið 101 401 3.9 %
Noregur 726 1843 18.0 %
Ísland 644 3134 30.6 %
Færeyjar 268 949 9.3 %
Jan Mayen 205 663 6.5 %
Alþjóðasvæði, norðanvert 280 1356 13.3 %
Alþjóðasvæði, vestanvert 212 734 7.2 %
Grænland 424 1026 10.0 %
Spitzbergen 141 127 1.2 %
Alls 3001 10233 100.0 %
mynd2 mynd3 mynd4
Mynd 1. Mynd 2. Mynd 3 Mynd 4

 

Mynd 1. Samsetning og magn fisks (kg) í yfirborðstogum í júlí 2016.

Mynd 2. Útbreiðsla makríls reiknuð fyrir reiti (2 breiddargráður og 4 lengdargráður) og makrílafli í yfirborðstogstöðvum í júlí 2016. Enginn makríll
mældist í hvítum reitum og gulur-rauður litakvarðinn sýnir breytileika í dreifingu lífmassa milli svæða. Stærð hringja sýnir magn makríls á togstöðvum
sem mældist mest 50,5 tonn/km2.

Mynd 3. Bergmálsgildi síldar á 1 sjómílna millibili í júlí 2016. Norsk-íslensk síld afmarkast frá Norðursjávarsíld við 62°N og frá íslenskri
sumargotssíld 14°V sunnan við Ísland og 24°V norðan við Ísland.

Mynd 4. Bergmálsgildi kolmunna á 1 sjómílna millibili í júlí 2016.

 

 Veiðistofnsvísitala úthafsrækju hækkar

raek_agu1

Nýlega lauk árlegum úthafsrækjuleiðangri Hafrannsóknastofnunar fyrir norðan og austan land. Markmið leiðangursins er að meta stofnstærð og nýliðun úthafsrækju. Mælingin fór fram á Bjarna Sæmundssyni 12.-26. júlí. Í leiðangrinum voru teknar 86 stöðvar eftir fyrirfram ákveðnu stöðvaplani (mynd 1).

Vísitala úthafsrækjustofnsins hefur farið nær stöðugt lækkandi frá árinu 2009 og árið 2015 var hún sú lægsta sem mælst hafði síðan rannsóknir á úthafsrækju hófust árið 1988 (mynd 2). Vísitala stofnsins árið 2016 var hærri en síðastliðin ár og mældist svipuð og árin 2012 og 2013. Þéttleiki rækju var tiltölulega jafn en lítill yfir nær allt rannsóknasvæðið með þeirri undantekningu að þéttleikinn var minni austast á svæðinu (mynd 3). Líkt og verið hefur í meira en áratug mældist lítið af ungrækju og sýna niðurstöðurnar að nýliðun er áfram mjög slök.

Líkt og undanfarin ár fékkst mikið af þorski á öllu rannsóknasvæðinu en magn grálúðu var mjög lítið.

Leiðangursstjóri í leiðangrinum var Ingibjörg G. Jónsdóttir og skipstjóri var Ásmundur Sveinsson.

 

raek_agu1

raek_agu2 caption
Mynd 1. Sýnataka í úthafsrækjuleiðangri 2016 Mynd 2. Veiðistofnsvísitala úthafsrækju Mynd 3. Útbreiðsla rækju í júlí 2016

Rannsóknamaður Vestmannaeyjum

Hafrannsóknastofnun auglýsir lausa til umsóknar stöðu rannsóknamanns hjá útibúi stofnunarinnar í Vestmannaeyjum.

Starfið felst í fjölbreyttri vinnu við sýnatöku, öflun og úrvinnslu gagna og þátttöku í rannsóknaleiðöngrum á sjó.

Hæfniskröfur:

  • Reynsla af störfum í sjávarútvegi eða sjómannsstörfum æskileg
  • Almenn tölvukunnátta og æskilegt er að starfsmaður sé með nám í fiskvinnslu eða framhaldsskóla
  • Skipulögð og fagleg vinnubrögð í starfi

·         Leitað er eftir einstaklingi sem getur unnið sjálfstætt, hefur góða samskipta- og skipulagshæfileika og áhuga á málefnum sjávarútvegsins.

Æskilegt að starfsmaður hefji störf í nóvember. Um er að ræða fullt starf og eru laun samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðuneytis og SFR.

Umsóknir með upplýsingum um menntun, starfsreynslu og nöfnum tveggja meðmælenda sendist á póstfangið hafogvatn@hafogvatn.is í síðasta lagi 6. september nk. Konur, jafnt sem karlar, eru hvattar til að sækja um starfið.

Nánari upplýsingar um starfið veitir Valur Bogason (valur.bogason@hafogvatn.is) útibúinu í Vestmannaeyjum (sími; 575 2320).

Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna er stærsta rannsóknastofnun landsins á sviði haf- og vatnarannsókna og gegnir auk þess ráðgjafarhlutverki varðandi skynsamlega nýtingu og verndun auðlinda hafs og vatna. Mikill hluti starfseminnar tengist alþjóðlegu samstarfi við erlendar hafrannsóknastofnanir og háskóla. Stofnunin rekur auk aðalstöðva í Reykjavík útibú og starfsstöðvar vítt og breytt um landið, tilraunaeldisstöð, tvö rannsóknaskip og hefur að jafnaði um 160 starfsmenn í þjónustu sinni.

Makrílleiðangri Árna Friðrikssonar lokið

makrill

Sunnudaginn 31. júlí lauk mánaðarlöngum leiðangri r/s Árna Friðrikssonar sem hafði það megin markmið að meta magn og útbreiðslu makríls umhverfis Ísland.

Verkefnið er hluti af sameiginlegum rannsóknum Íslendinga, Norðmanna, Færeyinga og Grænlendinga á dreifingu og magni helstu uppsjávartegunda í Norðaustur-Atlantshafi ásamt athugunum á magni átu og umhverfisþáttum. Þetta var áttunda sumarið sem þessi leiðangur er farinn. Í þetta sinn var Árni Friðriksson leigður í 5 sólarhringa til að sinna viðbótar rannsóknum á grænlensku hafsvæði.

Alls voru teknar 82 fyrirfram ákveðnar rannsóknastöðvar þar sem tekin voru stöðluð tog í efstu lögum sjávar með flottrolli til að meta magn makríls. Jafnframt yfirborðstogum voru umhverfisþættir mældir og átusýnum safnað með háfum. Í ár var 11 sinnum togað dýpra þar sem kolmunna varð vart og á 5 stöðvum voru framkvæmd samanburðartog. Bergmálsgögnum var safnað á milli rannsóknarstöðva til að meta magn síldar og kolmunna.
Framundan er frekari úrvinnsla á gögnum sem safnað var í leiðangrinum og munu helstu niðurstöður verða kynntar undir lok mánaðarins í sameiginlegri skýrslu þeirra aðila sem að leiðangrinum standa. Makríl var að finna úti fyrir Austurlandi, með suðurströndinni og upp með Vesturlandi en lítið sem ekkert var vart við hann norður af landinu. Bráðbirgðaniðurstöður sýna ívið meira magn og vestlægari útbreiðslu makríls við Ísland en í fyrra (1. mynd) sem er jafnframt hæsta gildi síðan athuganirnar hófust árið 2009.

Síld fannst nokkuð víða á rannsóknasvæðinu, norsk-íslensk síld austur og norður af Íslandi og íslensk sumargotssíld fyrir sunnan og vestan (2. mynd). Norður af Íslandi varð vart við töluvert af norsk-íslenskri síld allt að Vestfjarðamiðum. Skörun á útbreiðslu síldar og makríls var mest austan við land en einnig töluverð á grunnslóð sunnan og vestan lands þar sem makríll var í bland við íslenska sumargotssíld (3. mynd).
Ágætis upplýsingar um útbreiðslu hrognkelsa í úthafinu fást í leiðangrinum og líkt og fyrri ár veiddust hrognkelsi víðast hvar á rannsóknarsvæðinu (4. mynd). Þá var kolmunna að finna á hafsvæðinu á milli Íslands og Færeyja sem og suður og vestur af landgrunni Íslands.

Leiðangursstjórar í leiðangrinum voru Guðmundur J. Óskarsson í fyrri hluta og Sigurður Þ. Jónssson í þeim seinni og skipstjórar voru Heimir Örn Hafsteinsson í fyrri hluta og Guðmundur Bjarnason í þeim seinni.

IESSNS_report_2016.pdf

 

2016-08-12_0953362016-08-12_0954102016-08-12_0954262016-08-12_095353

Ný Hafrannsóknastofnun tekur til starfa

forstjori

Þann 1. júlí tók til starfa Hafrannsóknastofnun, rannsókna- og ráðgjafarstofnun hafs og vatna.

Stofnunin starfar samkvæmt lögum 112/2015 sem samþykkt voru á Alþingi í desembermánuði  síðastliðnum. Stofnunin varð til við sameiningu Hafrannsóknastofnunar og Veiðimálastofnunar og tekur við öllum skyldum og hlutverkum þeirra stofnana. Forstjóri nýrrar stofnunar er Sigurður Guðjónsson.

Stofnunin verður í fremstu röð í haf- og ferskvatnsrannsóknum á norðurslóðum þar sem;

  • nýtingaráðgjöf nytjastofna með vistkerfisnálgun verður höfð að leiðarljósi
  • vöktun viskerfa í hafi og ferskvatni verður til fyrirmyndar og rannsóknir og þróun í fiskeldi í sátt við náttúru

Starfsemi Veiðimálastofnunar má rekja aftur til ársins 1946, en það ár var Þór Guðjónsson skipaður í nýtt embætti veiðimálastjóra, samkvæmt ákvæði í lögum frá 1932.  Verksvið veiðimálastjóra var að annast rannsóknir vatna og fiska og skrásetja veiðivötn, safna skýrslum um veiði og fiskrækt, undirbúa byggingu klakstöðva og fiskvega, gera tillögur um reglugerðir um friðun og veiði.

Hafrannsóknastofnun er stærsta rannsóknastofnun landsins á sviði haf- og fiskirannsókna og gegnir lögum samkvæmt mikilvægu ráðgjafarhlutverki varðandi skynsamlega nýtingu auðlinda hafsins. Mikill hluti starfseminnar tengist samstarfi við erlendar rannsóknastofnanir og háskóla. Stofnunin rekur 5 útibú, tvö rannsóknaskip og tilraunaeldisstöð og hefur um 130 manns í þjónustu sinni.